III SA/Kr 1084/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. N. na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia 28 sierpnia 2009r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy p o s t a n a w i a : odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 28 grudnia 2009r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S. N. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i córką. Utrzymują się z wynagrodzenia jakie skarżąca pobiera jako Wójt Gminy (8100 zł brutto) oraz z renty inwalidzkiej jej męża w wysokości 540 zł netto. Skarżąca wskazała, iż na utrzymaniu ma niepełnosprawną córkę, która wymaga specjalistycznej opieki lekarskiej i przeprowadzenia operacji, co wiąże się z określonymi kosztami. Określając z kolei swój majątek skarżąca podała, iż w jego skład wchodzi działka o powierzchni 0,1274 ha zabudowana domem o powierzchni 130 m² oraz samochód osobowy marki VW Passat (rok produkcji 2000) o wartości ok. 15000 zł. Skarżąca nie posiada oszczędności ani papierów wartościowych. Wezwana o złożenie dodatkowych wyjaśnień skarżąca przedłożyła wydruki przelewów z rachunku bankowego na należności związane z utrzymaniem domu. Wynika z nich, że za wodę płaciła ostatnio 68 zł, za energię elektryczną 209,54 zł, za ubezpieczenie 230 zł, za ścieki 77,90 zł (kwartalnie), za wywóz śmieci 83,46 zł (kwartalnie). Prócz tego na rachunek BOK przelała 304,85 zł, a na rachunek [...] 58 zł. Przedstawione przelewy dokumentują również, że skarżąca w dniu 28 grudnia 2009r. dokonała spłaty dwóch kredytów. Jednego w wysokości 11110,50 zł i drugiego w wysokości 1740,57 zł. Natomiast w dniu 5 stycznia 2010r. zapłaciła 277,70 zł raty pożyczki. Natomiast z zestawienia środków na rachunku bankowym wynika, że na dzień 26 stycznia 2010r. skarżąca miała 4216,88 zł środków dostępnych z czego kwota 1716,88 zł stanowiła saldo dodatnie tego rachunku. Skarżąca oświadczyła również, że nie posiada ostatnich rachunków związanych z leczeniem córki, gdyż ta w ostatnim czasie nie musi zażywać leków, a konsultacje zarówno krajowe, jak i zagraniczne odbywają się bez oficjalnych rachunków. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2010r., sygn. akt III SA/Kr 1084/09 referendarz sądowy oddalił wniosek S. N. o zwolnienie od kosztów sądowych uznając, że wymagane koszty sądowe nie pozostają w takiej dysproporcji, aby można było zasadnie twierdzić, że ich poniesienie grozi rodzinie skarżącej zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Referendarz sądowy stwierdził, że zarówno wykazany przez skarżącą majątek, jak i wysokość bieżących dochodów jej rodziny (na jednego jej członka przypada kwota ponad 2000 zł) nie pozwalają uznać jej za biedną. Wykazane należności związane z bieżącym utrzymaniem domu (woda, ścieki, śmieci, energia elektryczna, gaz) nie odbiegają od przeciętych wydatków. Referendarz wskazał, że jeżeli chodzi o wydatki na leczenie córki to skarżąca mimo wezwania nie przedstawiła dokumentów, w oparciu o które można by ustalić na jakim poziomie kształtują się one rzeczywiście. Ponadto skarżąca zignorowała również wezwanie o przedstawienie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych obejmujących historię dokonywanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy poprzestając na prezentacji zestawienia stanu środków na posiadanym rachunku bankowym w dniu 26 stycznia 2010r. Dodatkowo referendarz zwrócił uwagę, że dokonanie przez skarżącą jednorazowej spłaty ok. 13 tys. złotych świadczy też o znacznym potencjale strony. Wreszcie fakt, że w ramach posiadanego rachunku skarżąca ma możliwość korzystania z odnawialnej pożyczki do wysokości 2500 zł sugeruje zdaniem referendarza, że strona czuje się zdolna do bieżącej spłaty takiego zadłużenia i co ważniejsze także w ocenie banku zdolność taką posiada. Pismem z dnia 2 marca 2010r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego, zarzucając mu naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu poprzez wymaganie opłaty w sytuacji, gdy bieżące potrzeby związane z utrzymaniem rodziny i leczeniem córki nie pozwalają na ich uiszczenie, a także błędną ocenę stanu faktycznego w zakresie sytuacji rodzinnej i majątkowej. Odnosząc się do zarzutu, że nie wykazała wydatków na leczenie córki, skarżąca wyjaśniła, iż z uwagi na sytuację panującą w służbie zdrowia trudno jest uzyskać jakiekolwiek potwierdzenie ponoszonych wydatków. Poza tym choroba jej córki ma specyficzny charakter – nie ma na nią lekarstwa, a jedynym sposobem leczenia jest operacja. Skarżąca stwierdziła, że najwięcej środków finansowych przeznacza nie na badania córki, lecz na konsultacje ze specjalistami w kraju i za granicą. Skarżąca podniosła również, że odnawialna pożyczka nie świadczy o dobrej ocenie sytuacji finansowej, a raczej o chęci zabezpieczenia podstawowych potrzeb rodziny i możliwości sfinansowania ich wyłącznie z pożyczki. Skarżąca wskazała, że leczenie córki pochłania tak duże kwoty, że bez odnawialnej pożyczki ciężko byłoby im sfinansować codzienne życie w tych miesiącach, gdy wydatki na konsultacje medyczne są większe. Skarżąca podkreśliła, że każda kwota jest dla niej cenna i odkładana z myślą o córce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest wniosek skarżącej S. N. o zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z treścią art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z treścią art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Z kolei § 3 art. 245 stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Należy również pamiętać o treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stwierdza, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analizując sytuację majątkową skarżącej Sąd doszedł do wniosku, iż nie zachodzą podstawy by zwolnić ją od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że dochodami jej rodziny są: wynagrodzenie skarżącej z tytułu pełnienia funkcji wójta gminy – 8100 zł brutto oraz renta inwalidzka jej męża – 540 zł netto. Z zsumowania tych kwot wynika, że miesięcznie na utrzymanie jednego członka rodziny skarżącej przypada ok. 2000 zł netto. W ocenie Sądu zarówno wykazany przez skarżącą majątek, jak i wysokość bieżących dochodów jej rodziny, umożliwiają skarżącej poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, tj. uiszczenie wpisu w kwocie 300 zł., bez groźby zachwiania sytuacji materialnej i bytowej rodziny skarżącej w stopniu uniemożliwiającym zapewnienie minimum warunków socjalnych. Skarżąca twierdzi, że znaczna część jej dochodów jest przeznaczana na leczenie jej ciężko chorej córki, a każda kwota jest odkładana właśnie z myślą o jej córce. Sąd nie kwestionuje stanu zdrowia córki skarżącej. Pragnie jednak zwrócić uwagę, że skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w listopadzie 2009r. (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 listopada 2009r.). W tym samym miesiącu skarżąca nadesłała wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (pismo z dnia 23 listopada 2009r.), a w grudniu 2009r. nadesłała wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (wpłynął do Sądu w dniu 28 grudnia 2009r.). Z nadesłanych przez skarżącą wydruków przelewów z rachunku bankowego wynika, że w dniu 28 grudnia 2009r. spłaciła ona dwa kredyty w wysokości 1740,57 zł i 11110,50 zł. Oznacza to, że w momencie ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych skarżąca dysponowała środkami pieniężnymi wystarczającymi do uiszczenia wpisu w wysokości 300 zł, jednak sama się ich wyzbyła. W ocenie Sądu spłata zobowiązań cywilnoprawnych (a do takich niewątpliwie należy kredyt) nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami zainicjowanego postępowania sądowego. Ustawodawca formułując w art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesłanki udzielenia prawa pomocy założył, że obciążenie związane z postępowaniem sądowym nie może wpływać na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które należy uznać wyłącznie koszty zamieszkania i wyżywienia, a nie wydatki związane ze spłatą zobowiązań cywilnoprawnych. Zdaniem Sądu, strona, która wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych, nie może prawnie skutecznie podnosić zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a w związku z tym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 260 tej ustawy orzekł jak w sentencji.