III SA/Kr 1085/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 12 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. K. działającej w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci B. Ś. i K. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. W rubryce 6 formularza wpisała siebie i dwóch małoletnich synów. Określając swój majątek podała, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Dochody gospodarstwa domowego oszacowała na 212 zł zasiłku rodzinnego. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że dysponuje tylko zasiłkiem rodzinnym. Jest zarejestrowana w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku. Powiada, że utrzymuje się z żebractwa wraz z dziećmi. W oparciu o przedstawione przez organ wraz ze skargą akta administracyjne stwierdza się, że rodzina boryka się z problemem ubóstwa i bezrobocia. Skarżąca jest samotną matką. Jeden z synów uczy się w szkole podstawowej a drugi uczęszcza do przedszkola. Jest zagrożona eksmisją. Nie reguluje odszkodowania za bezumowne korzystanie z mieszkania. Opłaty za media dokonuje nieregularnie. Skarżąca ma wykształcenie zawodowe. Korzysta ze świadczeń z ośrodka pomocy społecznej. Wobec tego, że ojciec dzieci pomaga jej w opiece i dokonuje sporadycznych zakupów, nie egzekwuje od niego niskich alimentów (k. 1931 akt admin.). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6320" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżąca założyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami znanymi na zasadzie notorii urzędowej jest wystarczające do oceny aktualnej sytuacji strony i jej możliwości płatniczych. Te nie rysują się specjalnie. Skarżąca jest osobą ubogą w potocznym tego słowa znaczeniu. Tak bowiem należy postrzegać bezrobotną, samotną matkę z dwojgiem małoletnich dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym. Bez majątku. Zagrożoną eksmisją, która z uwagi na brak środków nie jest w stanie regulować odszkodowania za bezumowne korzystanie z mieszkania i ma problemy z regularnym opłacaniem mediów. Zmuszoną do korzystania ze świadczeń z ośrodka pomocy społecznej. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, ze przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakie ma do dyspozycji to trzyosobowe gospodarstwo domowe z tytułu świadczeń rodzinnym nie wystarczają nawet na opędzenie podstawowych potrzeb życiowych. Potwierdzają to zresztą dalsze wyjaśnienia skarżącej, która powiada, że tak naprawdę utrzymuje się wraz z dziećmi z żebractwa. Biorąc to wszystko pod uwagę i przewidując tylko minimalny koszt opłat za czynności radców prawnych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało więc ustanowić dla skarżącej radcę prawnego z urzędu, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. W aktualnej sytuacji skarżąca nie jest bowiem w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i dzieci opłacić pełnomocnika z wyboru. Zarazem działanie takie stanowić będzie dla skarżącej pomoc, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.