III SA/Kr 1086/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 24 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. K. działającej w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci B. Ś. i K. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego p o s t a n a w i a : 1. umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W dniu 31 lipca 2014 r. (data prezentaty Sądu) K. K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W swoim wniosku skarżąca oświadczyła, że prowadzi gospodarstwa domowego z dwoma synami. Skarżąca nie posiada żadnych nieruchomości, ani zasobów pieniężnych, czy przedmiotów wartościowych, a jej jedynym dochodem jest zasiłek rodzinny w kwocie 212 zł. Skarżąca wskazała, że jest zarejestrowana w Grodzkim Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, a utrzymuje się wraz z dziećmi z żebractwa, gdyż MOPS od kwietnia pozbawił ją środków do życia. Postanowieniem z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1086/14 referendarz sądowy umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na mocy art. 239 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oraz ustanowił dla niej adwokata. Pismem z dnia 6 października 2014 r. K. K. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. Skarżąca podniosła, że nie jest prawnikiem i nie rozumie tego postanowienia. W szczególności niezrozumiałe jest dla skarżącej dlaczego ma ponosić koszty sądowe skoro razem z dziećmi nie ma co jeść. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym Sąd na nowo rozpoznał wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności jej art. 245 i art. 246 § 1: "Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej." "Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa dotyczy odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego, a więc jest to sprawa z zakresu pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oznacza to, że skarżąca jest zwolniona od kosztów sądowych z mocy ustawy i nie musi ich ponosić. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i orzekł jak w pkt 1 postanowienia. W ocenie Sądu skarżąca wykazała, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż z treści złożonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwoma synami, a ich jedynym dochodem jest zasiłek rodzinny w kwocie 212 zł oraz to co uzyskają z żebrania. Skarżąca jest więc osobą ubogą i nie stać jej na opłacenie usług profesjonalnego pełnomocnika. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny – w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w pkt 2 postanowienia.