III SA/Kr 1089/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie: WSA Halina Jakubiec spr. WSA Elżbieta Kremer Protokolant: Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2006 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 30 września 2004r. , Nr : [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Wojewoda [...] decyzją z dnia 30 września 2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie Starosty [...] z dnia [...].07.2004r. z [...] o odmowie przyznania K. K. prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia [...].08.2004 r. W ocenie organów skarżąca nie spełniła jednego z warunków wymaganych do przyznania świadczenia przedemerytalnego, albowiem nie wykazała okresu pracy wynoszącego co najmniej 10 lat w zakładach wymienionych w załączniku nr 2 i 3 ustawy z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest (Dz. U. z 2004 r. Nr 3 poz. 20 - dalej zwaną ustawą azbestową). Skarżąca wprawdzie pracowała w zakładzie wymienionym w załączniku Nr 2 - "[...]t" P.-A. Spółka z o.o. w S., a następnie "[...]" Spółka z o.o. w S. do [...].07.2004 r., jednakże zaliczeniu do wymaganego 10-letniego okresu podlega jedynie zatrudnienie w Zakładzie produkującym azbest nie później niż do 31 grudnia 1999 r. W tym okresie skarżąca wykazała jedynie 8 lat i 11 miesięcy: 1. [...].08.1989 r. do [...].11.1989 r. "Przedsiębiorstwo "[...] " w S., 2. [...].06.1991 r. do [...].12.1999 r. "[...]" Spółka z o.o. w S. Zatrudnienie skarżącej w Zakładach "[...]" od [...].01.2000 r. nie może być zaliczone do pracy w warunkach szczególnych ponieważ stosownie do art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy azbestowej zaliczeniu podlega okres "zatrudnienia w zakładach wymienionych w załącznikach Nr 2 i 3 oraz przedsiębiorstwach powstałych, w wyniku przekształcenia, podziału lub połączenia tych zakładów lub w przedsiębiorstwach korzystających z ich majątku do czasu zaprzestania produkcji wyrobów zawierających azbest i oczyszczenia tych zakładów z azbestu, nie później jednak niż do 31 grudnia 1999 r. Z tego powodu okres zatrudnienia w tych zakładach po tej dacie nie może być w przypadku skarżącej uwzględniony. Oznacza to, że skarżąca nie spełniła wymogów art. 6 ustawy azbestowej, który prawo do świadczenia przedemerytalnego uzależnia od spełnienia warunków do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jeśli równocześnie wykazany zostanie okres uprawniający do emerytury, w tym co najmniej przez okres 10 lat zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w zakładach wymienionych w załączniku Nr 2 i 3 do tej ustawy. W skardze na powyższą decyzję K. K. domagała się jej uchylenia i dopuszczenia jako dowodu protokołu z wizji lokalnej przeprowadzonej w firmie "[...]" Spółka z o.o. w likwidacji w S. z dnia [...].09.2001 r. zaświadczenia Gminnej Spółdzielni" [...]" w S. z dnia [...].01.2004 r. [...], świadectwa pracy oraz z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2001 r. II SA/Kr 2334/01. Przeprowadzenia dowodu z w/w dokumentów skarżąca domagała się w toku postępowania administracyjnego. Protokół z wizji lokalnej świadczy wg skarżącej o tym, że do dnia [...].09.2001 r. - z całą pewnością " [...]" Spółka z o.o. w likwidacji, gdzie nadal skarżąca pracowała nie były całkowicie oczyszczone z emisji pyłu i włókien azbestu. W konsekwencji zatrudnienie skarżącej w środowisku skażonym azbestem przekroczyło datę 31.12.1999 r. i powinno być doliczone do wymaganego 10-letniego okresu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył co następuje: Bezspornym jest, że K. K. w dniu rejestracji tj. [...].07.2004 r. spełniała warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych przewidziane przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r. Nr 25 poz. 128 z późn. zm.) oraz posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący 21 lat 7 miesięcy i 4 dni. Sporną jest natomiast kwestia doliczenia do 10-lat okresu zatrudnienia, o którym jest mowa w art. 6 ust. 1 ustawy azbestowej, okresu zatrudnienia skarżącej po dniu 31 grudnia 1999 r. Dokonana przez organy wykładnia omawianego przepisu, wskazaną w tym przepisie datę, traktuje jako granicę do której możliwe jest uwzględnienie i zaliczenie do uprawnień do świadczenia przedemerytalnego, okresu zatrudnienia w zakładach, które produkują wyroby zawierające azbest. Literalna wykładnia tego przepisu prowadzi zatem do wniosku, że w przypadku gdy zakład pomimo wyraźnego zakazu nie zaprzestał stosowania w procesie produkcyjnym wyrobów azbestowych lub nie wykonał do tej daty obowiązku oczyszczenia zakładu i zapewnienia pracownikom warunków pracy w wolnych od szkodliwego wpływu azbestu do czego był zobowiązany w myśl art. 4 ustawy (stanowiącego podstawę do wydania przepisów mających na celu realizację wskazanych w nim zadań), to pomimo utrzymującego się narażenia na działanie i przenikanie do środowiska azbestu, praca wykonywana o takich samych warunkach lecz po dacie 31.12.1999 r. nie jest pracą w warunkach szkodliwych. Takie rozumienie przepisów art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy azbestowej nie daje się pogodzić z założeniem racjonalności pracodawcy, a przede wszystkim wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa oraz związanej z tym zasady sprawiedliwości społecznej, wyrażonej w art. 2 Konstytucji, albowiem różnicuje sytuację prawną pracownika wykonującego zatrudnienie w warunkach szkodliwych, tylko i wyłącznie z uwagi na datę do której wg założeń ustawodawcy powinno nastąpić oczyszczenie zakładu z azbestu pomimo, iż ono faktycznie nie nastąpiło. Taki wynik wykładni literalnej przemawia za uwzględnieniem celu omawianej regulacji prawnej, a mianowicie udzielenia szczególnej ochrony pracownikom zakładów, które produkują wyroby zawierające azbest, wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik Nr 2 do ustawy oraz pracownikom zakładów, które zaprzestały produkcji wyrobów zawierających azbest - wymienionych w wykazie w załączniku Nr 3. Zauważyć należy, iż pod pozycją Nr 16 wykazu, Zakładów które zaprzestały produkcji znajdują się Zakłady Wyrobów [...] w S. - późniejsze nazwy Przedsiębiorstwo Materiałów Budowlanych "[...]", "[...]" [...] Spółka z o.o. i " [...]" Spółka z o.o. Uwzględniając cel i charakter regulacji prawnej objętej zakresem ustawy azbestowej, trzeba stwierdzić, że data 31.12.1999 r. jest datą do której zatrudnienie w w/w zakładzie jest z mocy samej ustawy zatrudnieniem uprawniającym do uwzględnienia go do 10-letniego okresu przewidzianego art. 6 ust. 2 pkt 1. Po tej dacie fakt wykonywania pracy w środowisku skażonym azbestem wymaga wykazania, iż nie nastąpiło wymagane przez ustawodawcę oczyszczenie zakładu z azbestu. Wykluczenie dochodzenia uprawnień związanych z wykonywaniem pracy w środowisku skażonym azbestem po dacie 31.12.1999 r. , wymagałoby szczególnego przepisu, gdyż stanowi ono kategoryczne ograniczenie uprawnień przyznawanych właśnie z uwagi na faktycznie wykonywanie pracy w warunkach narażania na działanie azbestu. Za takim rozumieniem przepisu art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy azbestowej i znaczenia jakie należy przypisać wskazanej w tym przepisie dacie 31.12.1999 r. przemawia to, że omawiana ustawa nie łączy przewidzianych nią uprawnień z zatrudnieniem na określonych stanowiskach, lecz jedynie z samym wykonywaniem zatrudnienia, w pełnym wymiarze czasu, na terenie zakładu wymienionego w wykazach stanowiących załączniki Nr 2-3 do ustawy. W rozpatrywanym przypadku skarżąca przedłożyła dowody mające świadczyć, iż wykonywała pracę w warunkach uprawniających do świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych art. 6 ust. 1 ustawy w/w, jednak organ nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego w tej sprawie, stając na stanowisku, iż wykładnia literalna daje dostateczne podstawy do negatywnego rozstrzygnięcia wniosku skarżącej. Tym samym przyjmując niewłaściwą wykładnię przepisu art. 6 ustawy azbestowej organy naruszyły także art. 77 kpa uznając za zbędne postępowanie wyjaśniające w tej sprawie. Sytuacja ta spełnia dyspozycję art. 145 § 1 lit a i lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), dlatego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję jak i decyzję organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni uwagi dotyczące wykładni rozważanego przepisu i przeprowadzi w tym zakresie postępowanie wyjaśniające w oparciu o przedłożony protokół kontroli z dnia [...].09.2001 r. wykonanej przez Pracowników AGH w K. z udziałem Likwidatora Spółki, a także inne dowody, które uzna za stosowne.