III SA/Kr 109/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2007r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia 27 listopada 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji R. S., emerytowany funkcjonariusz służby więziennej złożył w dniu [...] listopada 2002r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup lokalu mieszkalnego (spłatę zaciągniętego na ten cel kredytu) w T. przy ul. [...] składającego się z 4 izb o powierzchni użytkowej 47,87m2, w którym zamieszkał z żoną i dwojgiem dzieci od [...].12.2001 r. Do wniosku dołączył stosowne dokumenty. Dyrektor Zakładu Karnego w T. pismem z dnia [...].12.2003r. powiadomił wnioskującego, że spełnia on wymogi formalne uprawniające do przyznania pomocy finansowej, jednak ze względu na brak środków finansowych nie może być wniosek ten zrealizowany w bieżącym roku, a "podlegać będzie realizacji w razie uzyskania środków finansowych przeznaczonych na pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego" Decyzją z dnia [...].10.2006r. Nr [...] Dyrektor Zakładu Karnego w T. rozpatrzył odmownie wniosek R. S. o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Na uzasadnienie decyzji podał, że na dzień złożenia wniosku funkcjonariusz zajmował już zakupione przez siebie mieszkanie, a więc miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i nie spełniał tym samym warunków do przyznania mu pomocy finansowej, o jakich mowa ustawie o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002r., Nr 207, póz. 1761 z późn. zm.). Od decyzji tej odwołał się R. S., który podał, że zamieszkiwał wraz z rodziną w T. przy ul. [...] w mieszkaniu stanowiącym prywatną własność. Właściciel odzyskał własność nieruchomości i zażądał opuszczenia przez lokatorów zajmowanych lokali mieszkalnych. Wówczas odwołujący się zwrócił się do Dyrekcji Zakładu Karnego w T. o przydział lokalu mieszkalnego, którego jednak nie otrzymał. Wszyscy dawni lokatorzy wyprowadzili się, a właściciel domu prowadził kapitalny remont budynku wyłączając gaz i dopływ wody. W tej sytuacji R. S. zaciągnął na [...] lat kredyt bankowy na zakup mieszkania spółdzielczego i w grudniu [...] r. zakupił mieszkanie, do którego przeprowadzał się pilnie w warunkach zimowych i które obecnie zajmuje. Jego wniosek o pomoc finansową dotyczy zakupu - uzyskania tego właśnie mieszkania. Decyzją z dnia 27 listopada 2006r. Nr [...] organ odwoławczy -Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000r., Nr 98, póz. 1071 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na uzasadnienie decyzji podano, iż bezspornym jest, że na dzień złożenia wniosku R. S. był właścicielem od ponad 10-ciu miesięcy lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w T. przy ul. [...] o powierzchni użytkowej 47,87m2. W tym stanie rzeczy - zdaniem tego organu - skoro na dzień złożenia wniosku ([...] listopada 2002 roku) funkcjonariusz był współwłaścicielem na prawach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej lokalu mieszkalnego, to zgodnie z przepisem art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej nie przysługiwało mu prawo do przydzielenia decyzją administracyjną lokalu mieszkalnego, a tym samym nie przysługiwało mu prawo do świadczenia ekwiwalentnego, jakim jest prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu. Podkreślono, że prawo do pomocy finansowej ma na celu uzyskanie lokalu, a nie zwrot kosztów poniesionych w związku z uzyskaniem lokalu mieszkalnego. Z decyzją tą nie zgodził się R. S., który w skardze ponowił zarzuty i argumenty zawarte w odwołaniu. W szczególności podkreślił, że wraz ze swoją rodziną doznał od właściciela poprzedniego mieszkania wielu upokorzeń i dlatego zwracał się do Dyrektora Zakładu Karnego w T. o przydział lokalu w drodze decyzji administracyjnej, której jednak nie uzyskał. Z tego względu zmuszony był do natychmiastowego wzięcia kredytu i zakupu mieszkania, w którym mieszka do chwili obecnej. Jednocześnie zaznaczył, że nie może pogodzić się z uzasadnieniem decyzji, tj. z tym, że za późno złożył wniosek o przyznanie mu pomocy finansowej na uzyskanie tego mieszkania. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga jest uzasadniona. Podstawę prawną przyznania funkcjonariuszowi służby więziennej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowi Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r., Nr 207, póz. 1761 z późn. zm.). W szczególności: "Art. 85. 1. Funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny określonych w art. 86 oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych." "Art. 90. 1. Funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy , finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. 2. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość, szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1, uwzględniając przypadki, w których pomoc ta jest przyznawana lub podlega zwrotowi, jak również sposób obliczania wysokości pomocy finansowej przyznawanej lub orzekanej do zwrotu, a także rodzaje dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie tej pomocy." "Art. 91. 1. Lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi: 1) zajmującemu, w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lub dom; 2) który jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej; 3) którego małżonek spełnia warunki określone w pkt 1 lub 2; 4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej." W oparciu o delegację ustawową z art. 90 ust. 2 powołanej wyżej ustawy zostało wydane Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132, poz.1235), które stanowi: "§ 2. 1. Pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał." "§ 5. 1. Pomoc finansową przyznaje się na pisemny wniosek funkcjonariusza. (...) 3. Do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające fakt ubiegania się przez funkcjonariusza o lokal mieszkalny lub dom w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a w szczególności: (...); 4) umowę kupna lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną;" Należy zauważyć, że z uwagi na treść przytoczonych przepisów organy administracyjne słusznie powoływały się w swych decyzjach na przepis art. 91 ust. 1 cyt. wyżej ustawy, chociaż błędnie zinterpretowały istniejącą w przypadku skarżącego sytuację faktyczną. W szczególności organy nie zauważyły, że - jak to wynika z argumentów zawartych w odwołaniu i skardze - przed zakupem mieszkania w T. przy ul. [...] funkcjonariusz spełniał warunki do przydzielenia mu lokalu w drodze decyzji administracyjnej, o jakiej mowa w art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej i ta okoliczność ukształtowała jego uprawnienie do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, o jakiej mowa w art. 90 tej ustawy. Z dokumentów zalegających w aktach wynika także, że uzyskany przez funkcjonariusza lokal mieszkalny w T. przy ul. [...] spełnia warunki lokalu mieszkalnego, o jakim mówi art. 90 ust. 1 tej ustawy. Organy nie zwróciły uwagi także na treść § 5 ust. 3 pkt 4 powołanego wyżej Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r., które wymienia jako możliwy załącznik do wniosku o przyznanie pomocy finansowej "umowę kupna lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego", a to oznacza, że w chwili składania wniosku o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego wnioskodawca może być już właścicielem tego mieszkania. Należy też zaznaczyć, że żaden przepis nie wyklucza możliwości zamieszkiwania wnioskodawcy w takim lokalu, ani nie przewiduje szczególnego terminu, po upływie którego przyznanie pomocy finansowej jest już niemożliwe. W tej sytuacji Sąd podzielił w pełni stanowisko Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 02.12.2004r., sygn. akt l SA 1907/03 (opubl. LEX 162309): Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że skarżący jest emerytem służby więziennej, którego sytuację prawną reguluje ustawa z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004r. Nr 8, póz. 67 z późn. zm.) przyjmująca, że jest on emerytem policyjnym. Akt ten określa nie tylko zasady nabycia prawa do emerytury, czy renty, ale również określa jakie świadczenia przysługują w ramach zaopatrzenia emerytalnego. Zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. c powołanej ustawy, w ramach zaopatrzenia emerytalnego przysługują na zasadach określonych w ustawie takie uprawnienia jak: prawo do lokalu mieszkalnego albo do pomocy w budownictwie mieszkaniowym. Uprawnienia te zostały sprecyzowane w przepisach art. 29 i art. 30 tej ustawy. Przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) stanowi, że: "Funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych (...) w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy". Odpowiada to "prawu do lokalu mieszkalnego" określonemu w art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Z kolei przepis art. 30 tej ustawy z dnia 18 lutego 1994r. stanowi, że: "Emerytom i rencistom policyjnym zapewnia się pomoc w budownictwie mieszkaniowym na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy", co odpowiada "pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego", określonej w art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę jako w pełni uzasadnioną i na mocy powołanych wyżej przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a. orzekł - jak w wyroku.