III SA/Kr 1092/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie NSA Piotr Lechowski WSA Elżbieta Kremer Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2009 r. sprawy ze skargi "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odsetek I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odsetek, II. określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę 1522,- zł ( jeden tysiąc pięćset dwadzieścia dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt, I GSK 1022/07 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lutego 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 1324/06 oddalający skargę "A" Spółki z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odsetek wyrównawczych i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Uchylony wyrok został wydany w następującym stanie sprawy: W dniu 20 października 2005 r. skarżąca zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, na podstawie dokumentu SAD nr [...] , określając w zgłoszeniu celnym, że sprowadzony z Chin towar stanowią: "żarówki energooszczędne". Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie w związku z wątpliwościami co do klasyfikacji taryfowej powyższego towaru, ujawnionymi w wyniku kontroli celnej przeprowadzonej w siedzibie skarżącej Spółki, powołał rzeczoznawcę z zakresu wyrobów elektrycznych z Ośrodka Rzeczoznawstwa, który stwierdził, że sprowadzony przez skarżącą towar stanowią świetlówki kompaktowe ze scaloną elektroniką, tj. elektroniczne kompaktowe fluorescencyjne lampy wyładowcze. Uwzględniając wyniki tej ekspertyzy Naczelnik Urzędu Celnego, decyzją z dnia [...] 2006 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe określił kwotę długu celnego oraz odsetki wyrównawcze za okres od dnia powstania długu celnego (20 października 2005 r.) do dnia zabezpieczenia kwoty wynikającej z długu celnego (14marca 2006 r.). W toku postępowania odwoławczego skarżąca przedstawiła opinię prof. dr hab. inż. J. W. - rzeczoznawcę Stowarzyszenia [...], który w wydanej opinii ustalił, że sprowadzony przez skarżącą towar stanowią świetlówki fluorescencyjne z termokatodą oraz że bez przeprowadzenia badań nie można na podstawie wyglądu zewnętrznego stwierdzić, czy towar ten jest żarówką, świetlówką fluorescencyjną z termokatodą, czy lampą wyładowczą. Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Spółki, decyzją z dnia 12 września 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Spółka "A" wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji w części dotyczącej odsetek wyrównawczych. Oddalając skargę Spółki "A" Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że spełniła przesłanki ekskulpacyjne, przewidziane w art. 65 ust. 5 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622), wyłączające pobranie odsetek. W ocenie Sądu wyrażonej w uzasadnieniu wyroku skarżąca jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą w szerokim zakresie, chcąc wykazać należytą dbałość o swoje interesy, a także w celu wykluczenia skutków ryzyka handlowego wynikającego z błędnej taryfikacji towaru, winna była dochować w swoich działaniach należytej staranności, odpowiedniej do charakteru i rozmiaru prowadzonej działalności. Jednym ze środków do uzyskania tego celu była możliwość wystąpienia o wydanie wiążącej informacji taryfowej, której uzyskanie poprzedza dogłębna analiza stanu towaru. Decyzja organów celnych zawierająca wiążącą informację taryfową "gwarantuje" importerowi właściwą ochronę co do klasyfikacji taryfowej. Sąd uznał również, że skarżąca mogła we własnym zakresie podjąć czynności zmierzające do ustalenia stanu towaru i jego właściwej klasyfikacji. Tymczasem skarżąca klasyfikację towaru objętego zgłoszeniem celnym, oparła o ogólne informacje o tym towarze, uzyskane od swoich pracowników oraz o treść napisów w języku polskim (tj. "żarówka energooszczędna"), znajdujących się na opakowaniach towarów z poprzednich dostaw. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie wykazała, aby podjęła we własnym zakresie profesjonalne czynności w celu ustalenia stanu towaru, a więc ustalenia, czy przedmiotem importu były żarówki, czy świetlówki oraz prawidłowej taryfikacji importowanego towaru. Zrobiła to dopiero w toku prowadzonego przez organy celne postępowania przedkładając opinię biegłego - prof. dr hab. inż J. W., który potwierdził, iż bez przeprowadzenia odpowiedniego typu badań nie można, na podstawie wyglądu zewnętrznego stwierdzić, czy wyrób jest żarówką świetlówką, czy lampą wyładowczą. Sąd uznał także , że opinia ta, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie potwierdza wystąpienia okoliczności eskulpacyjnych, lecz uzasadnia ocenę organów celnych, że zadeklarowanie przez skarżąca nieprawidłowego kodu CN w zgłoszeniu celnym było spowodowane okolicznościami wynikającymi z jej zaniedbania. W ocenie Sądu skarżąca zbagatelizowała informację agencji celnej z G., o której wspomina w swoich zeznaniach świadek S. B. -.K. że taryfikacja sprowadzonego towaru według kodu CN 8539 22 90 była nieprawidłowa. Zdaniem Sądu skarżąca wykazała brak rzetelnej wiedzy na temat importowanego towaru, a ta okoliczność uzasadnia ocenę organów celnych o rażącym niedbalstwie, jakim skarżąca wykazała się przy dokonywaniu zgłoszenia celnego. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "A" Spółka z o.o. w K. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sadu Administracyjnego zarzucając w szczególności : 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji błędne przyjęcie, że w sprawie strona wykazała się dużym niedbalstwem przy klasyfikacji żarówek energooszczędnych; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organy celne: - przepisów postępowania, tj. art. 122, 180, 187 § 1 i 197 § 1 Ordynacji podatkowej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz 2.) z naruszeniem art. 65 ust. 5 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.), poprzez niewłaściwe zastosowanie, Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, procesowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że Sąd nie dochował wymogu przewidzianego w art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż błędnie ustalił stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku. Błąd w ustaleniach faktycznych polegał na przyjęciu, że w toku postępowania strona nie przedstawiła dowodów wskazujących, że zaszły przesłanki zwalniające stronę od obowiązku zapłaty odsetek. Strona, aktywnie uczestnicząc w postępowaniu administracyjnym przedstawiła dowód w postaci opinii biegłego prof. dr hab. inż. J. W., a ponadto dokonała zgłoszenia celnego za pośrednictwem agencji celnej - profesjonalnego przedstawiciela w zakresie procedury celnej, co należało uznać za profesjonalną czynność mającą na celu dokonanie prawidłowego i kompletnego zgłoszenia celnego. Skarżąca podniosła, że fakt stwierdzenia przez specjalistę, że nie było możliwe, na podstawie wyglądu zewnętrznego wyrobu, stwierdzenie czy towar jest żarówką, świetlówką fluorescencyjną z termokatodą, czy lampą wyładowczą oznacza, że strona, mimo dołożenia należytej staranności nie popełniła w tym zakresie żadnych zaniedbań, ponieważ na podstawie wyglądu nie można było ocenić jaki jest rzeczywisty charakter towaru. Odnosząc się do stanowiska Sądu w kwestii zaniechania zwrócenia się do organów celnych, o wydanie wiążącej informacji taryfowej skarżąca stwierdziła, że o niemożności rozpoznania rzeczywistego charakteru towaru dowiedziała się dopiero z opinii biegłego. Wyjaśniła, że dokonała zgłoszenia celnego określając towar jako żarówki energooszczędne, ponieważ pozostawała w błędnym przekonaniu, że sprowadzony towar rzeczywiście stanowią takie właśnie żarówki. Skarżąca podniosła, że złożona przez nią opinia biegłego nie świadczy o jej zaniedbaniu, jak przyjął Sąd I instancji oraz stwierdziła, że działała w sposób zgodny z ogólnie przyjętą praktyką w tym zakresie tj. poprzez agencję celną, co oznacza, że dochowała staranności i nie popełniła żadnych zaniedbań dokonując klasyfikacji celnej towaru. Skarżąca uzasadniając zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego podniosła, że wady w ustaleniach faktycznych spowodowały w konsekwencji naruszenie prawa materialnego przez Sąd. Podstawą obciążenia strony obowiązkiem zapłaty odsetek jest art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne. Przepis ten określa przesłanki zwalniające z obowiązku zapłaty odsetek w przypadku udowodnienia przez stronę, że podanie nieprawdziwych lub niekompletnych danych spowodowane było okolicznościami nie wynikającymi z zaniedbania lub świadomego działania strony. W świetle tego przepisu podmiot zagrożony obowiązkiem zapłaty odsetek musi udowodnić, że nie działał świadomie lub, że nie zaniedbał odpowiednich czynności. Oznacza to, że sankcja w postaci odsetek powinna być stosowana w stosunku do podmiotów mających zamiar oszukać organy celne lub działających w sposób niedbały. W konsekwencji odpowiedzialność importera jest ukształtowana na zasadzie winy, a nie ryzyka. Skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wskazał jako sposób dochowania należytej staranności, wystąpienie o wydanie wiążącej informacji taryfowej, co w opinii Sądu, wykluczałoby ryzyko handlowe wynikające z błędnej klasyfikacji towaru. Oznacza to, zdaniem skarżącej, że Sąd uznał jej odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, czyli wbrew zapisom przepisu art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę kasacyjną wyraził następujący pogląd: Skarżąca zasadnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż organy celne prawidłowo ustaliły, że podanie w zgłoszeniu celnym nieprawidłowych danych dotyczących rodzaju sprowadzonego towaru było wynikiem zaniedbania skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów celnych, że zaniedbanie skarżącej polegało na niezachowaniu należytej staranności przy dokonywaniu klasyfikacji taryfowej sprowadzanego towaru, przejawiającej się w nieskorzystaniu z możliwości wystąpienia do organu z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji taryfowej dotyczącej klasyfikacji taryfowej tego towaru oraz niepodjęciu we własnym zakresie czynności zmierzających do ustalenia stanu towaru i jego właściwej klasyfikacji. Dla oceny, czy wskazane przez Sąd i instancji okoliczności mogą być kwalifikowane, jako zaniedbanie skarżącej, które skutkowało podaniem nieprawidłowych danych w zgłoszeniu celnym istotne znaczenie miało ustalenie, czy w dacie dokonywania zgłoszenia celnego skarżąca mogła i powinna była przyjąć, że zgłoszony do odprawy celnej towar stanowią świetlówki kompaktowe a nie żarówki energooszczędne. Sąd I instancji podzielając stanowisko organów celnych, że skarżąca zaniedbała ustalenia rodzaju sprowadzonego towaru nie wziął pod uwagę, że we wcześniejszych odprawach tego samego towaru, dokonanych w dniach 30 marca 2005 r. i 28 czerwca 2005 r., organy celne przyjęły, że przedmiotem przywozu są żarówki energooszczędne a nie świetlówki kompaktowe. W związku z akceptowaniem przez organy celne takiej klasyfikacji taryfowej sprowadzanego towaru skarżąca w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie miała podstaw do występowania do organu z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji taryfowej, a także podejmowania we tym zakresie dodatkowych czynności zmierzających do ustalenia stanu towaru i jego właściwej klasyfikacji taryfowej. W tym miejscu należy podkreślić, że mający zastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepis art. 12 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w zw. z art. 1 pkt 1 ustawy - Prawo celne nie zawiera normy obligującej osobę do występowania do organu celnego z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji taryfowej. Nie wystąpienie przez skarżącą z takim wnioskiem nie może być w związku z tym kwalifikowane jako zaniedbanie. Wbrew odmiennym ustaleniom organów celnych, przedłożona przez skarżącą w toku postępowania odwoławczego ekspertyza prof. dr hab. inż. J. W. wskazuje, że podanie w zgłoszeniu celnym nieprawidłowych danych dotyczących stanu towaru nie było wynikiem zaniedbania skarżącej, ponieważ z opinii tego rzeczoznawcy jednoznacznie wynika, że strona na podstawie wyglądu zewnętrznego nie mogła stwierdzić, że sprowadzony przez nią towar nie jest żarówką energooszczędną, gdyż ustalenie rzeczywistego stanu tego towaru wymagało przeprowadzenia specjalistycznych badań i powołania biegłego w celu wydania opinii. Znalazło to także potwierdzenie w postępowaniu celnym, w którym organ po powzięciu wątpliwości co do stanu towaru dopuścił dowód z opinii biegłego w trybie art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji, iż skarżąca, jako podmiot gospodarczy nie wykazała się należytą dbałością o swoje interesy w celu wykluczenia ryzyka handlowego wynikającego z błędnej klasyfikacji taryfowej towaru, gdyż po pierwsze, odpowiedzialność uregulowana w art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne za podanie w zgłoszeniu celnym nieprawidłowych lub niekompletnych danych nie została ukształtowana, na zasadzie ryzyka tylko winy za zaniedbanie lub świadome działanie i po drugie, trudno przypisać skarżącej zaniedbanie w sytuacji, gdy powierzyła dokonanie zgłoszenia celnego agencji celnej, a więc podmiotowi profesjonalnie przygotowanemu do dokonania tej czynności. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia błędnie ustalony przez organy celne stan faktyczny sprawy naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. i w konsekwencji tego nieprawidłowo zastosował w sprawie art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne uznając, że nie zostały spełnione określone tym przepisem przesłanki wyłączające pobieranie odsetek, co w konsekwencji doprowadziło ten Sąd do wydania wyroku z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organy celne wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Nie budzi wątpliwości, że już wykładnia literalna prowadzi do wniosku ,że przepis art. 65 ust .5 ustawy Prawo Celne określając przesłanki zwalniające od obowiązku zapłaty odsetek, ukształtował odpowiedzialność za podanie nieprawdziwych lub niekompletnych danych na zasadzie winy polegającej na świadomym wprowadzeniu w błąd bądź niedbalstwie. Przeniesienie ciężaru dowodu wykazania okoliczności zwalniających od obowiązku zapłaty odsetek na dłużnika, oznacza jedynie domniemanie winy, ale nie odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia o obowiązku zapłaty odsetek jest zatem ustalenie, czy strona skarżąca w sposób wystarczający wykazała, że spełniła przesłanki ekskulpacyjne. Pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie znaczenia opinii prof. dr hab. inż. J. W. w kontekście wykazania przez skarżącą przesłanek ekskulpacyjnych przesądza, w myśl art. 190 p.p.s.a., o uwolnieniu się przez stronę skarżącą będącą dłużnikiem ( skarga z dnia 18 10. 2006r . obejmowała wyłącznie część decyzji - dotyczącą odsetek ) od domniemania winy w tym niedbalstwa w dokonaniu nieprawidłowego zgłoszenia celnego. Na podstawie wyglądu zewnętrznego nie można było ustalić , że sprowadzony towar nie jest żarówką energooszczędną a fakt powierzenia przez skarżącą dokonania zgłoszenia przez agencję celna tj. podmiotowi posiadającemu profesjonalne przygotowanie do dokonania tego rodzaju czynności , świadczy o dochowaniu należytej staranności. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c , i 190 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt.I wyroku , wstrzymując wykonanie uchylonych decyzji w oparciu o przepis art.152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.