III SA/Kr 1092/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie : WSA Bożenna Blitek WSA Halina Jakubiec spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2010 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia 18 września 2009 r. nr : [...] w przedmiocie pozbawienia statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji , II. orzeka , że uchylone decyzje nie mogą być wykonane , III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. W. – Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów [...] Spółka Jawna ul. [...], koszty nieopłaconej pomocy prawej udzielonej z urzędu w kwocie 240 zł ( dwieście czterdzieści złotych ) podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności., Zaskarżoną przez M. P. decyzją z dnia 18.09.2009r. znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] 2009r. znak [...] orzekającą o pozbawieniu M. P. statusu osoby bezrobotnej od dnia 05.01.2009r. i pozbawieniu go prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych za okres od 13.01.2009r. do 31.03.2009r. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r., Nr 69, poz. 415). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: W dniu 05.01.2009r. M. P. zarejestrował się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Decyzjami Prezydenta Miasta datowanymi na dzień [...] 2009r. znak [...] M. P. został uznany za osobę bezrobotną z dniem 05.01.2009r. oraz przyznano mu prawo do zasiłku dla osób bezrobotnych od dnia 13.01.2009r. W dniu 24.04.2009r. Urząd Pracy otrzymał potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 23.03.2009r. znak [...] o ponownym ustaleniu skarżącemu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 01.01.2009r. do 31.12.2009r. Wobec powyższego, Prezydent Miasta wydał w dniu [...] 2009r. decyzję znak [...] na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 33 ust. 4 pkt 1, art. 10 ust. 7 pkt 1, art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy o pozbawieniu M. P. z dniem 05.01.2009r. statusu osoby bezrobotnej i o pozbawieniu go zasiłku dla bezrobotnego za okres od 13.01.2009r. do dnia 31.03.2009r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z w/w przepisem art. 78 ust. 4 w sytuacji pobierania przez bezrobotnego renty z tytułu niezdolności do pracy następuje pozbawienie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku za okres, za który przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy. Odwołując się od w/w decyzji M. P., podniósł, że naruszono w sprawie art. 78 ust. 1 ustawy o promocji (...) poprzez dokonanie nieprawidłowego potrącenia renty, następnie art. 62 ust. 1 pkt 2, art. 139, 140 i 141 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227) poprzez nieuwzględnienie jego wniosku o niedokonywanie potrącenia z uwagi na zła sytuację materialną i zdrowotna. Zarzucił organowi niedokładne zanalizowanie stanu faktycznego, co w jego ocenie podważyło zaufanie obywatela do organów administracji. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda wydał opisaną na wstępie decyzję. Podzielając w całości ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji wyjaśnił, że nie może posiadać statusu bezrobotnego osoba, która nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Z uwagi na informację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż przyznano skarżącemu rentę z tytułu niezdolności do pracy od 01.01.2009r. do 31.12.2009r. prawidłowym było wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 05.01.2009r. oraz wynikających z tego tytułu uprawnień do zasiłku za okres faktycznie wypłaconego zasiłku tj. od 13.01.2009r. do 31.03.2009r. Prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje tylko osobie bezrobotnej, stąd też Urząd Pracy zwrócił się do ZUS o przekazanie na konto Funduszu Pracy UP z kwoty przyznanej renty sumy wypłaconego skarżącemu zasiłku dla osób bezrobotnych za w/w okres, co też nastąpiło. W skardze na w/w decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. P. podtrzymując argumentację z odwołania i wnosząc o uchylenie decyzji odwoławczej w części dotyczącej potrącenia z przyznanej renty wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych, dodatkowo wskazał, że skutkiem potrącenia wypłacona mu kwota renty nie przekroczyła minimalnego wynagrodzenia za pracę. W piśmie z dnia 29.04.2010r. pełnomocnik skarżącego dodatkowo podniósł, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Decyzje te powinny zapaść w trybie wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 i nast. ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Art. 78 ust. 4 ustawy o promocji (...) nie wyłącza obowiązku rozstrzygnięcia przez organy kwestii posiadania przez bezrobotnego statusu osoby niepełnosprawnej i prawa do świadczeń z tym statusem związanych przez pryzmat wznowienia postępowania. W konsekwencji naruszenia organów przepisów postępowania – w obrocie prawnym pozostają jednocześnie dwie wykluczające się decyzje regulujące tą samą kwestię – o statusie skarżącego jako osoby bezrobotnej oraz o jego prawie do zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzję, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się powyższymi kryteriami wskazać należy, że skarga M. P. podlega uwzględnieniu. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Decyzja o pozbawieniu M. P. z dniem 05.01.2009r. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku za okres od 31.01.2009r. do 31.03.2009r. powinna zapaść w trybie wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 i nast. ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Mianowicie, ustawa o promocji zatrudnienia (...) w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c stanowi, że bezrobotnym jest osoba, która nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. W ten sposób wyłącza się na wstępie z pojęcia osoby bezrobotnej osobę, która posiadając prawo do emerytury lub renty pobiera z tego tytułu uposażenie. Jednocześnie, art. 78 ust. 4 w/w ustawy reguluje sposób określenia statusu osoby bezrobotnej, gdy osobie, która posiada już status bezrobotnego przyznane zostało wstecz prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę na okres, w którym był bezrobotny. Pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje wówczas za okres, za który przyznano emeryturę, świadczenie przedemerytalne, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, rentę szkoleniową, rentę socjalną, zasiłek macierzyński, zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub rentę rodzinną w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Przepis ten nie ogranicza jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. zasady trwałości decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego: "decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych". Rozstrzygnięcie kwestii posiadania przez daną osobę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej w okresie posiadania prawa do wymienionych art. 78 ust. 4 ustawy o promocji (...) świadczeń musi nastąpić przez pryzmat wznowienia postępowania w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Chodzi o to, by w obrocie prawnym nie pozostawały jednocześnie dwie decyzje – o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku oraz decyzja o pozbawieniu danej osoby statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku – obie obejmujące okres posiadania przez bezrobotnego prawa do w/w świadczeń. Przepisy art. 145 i nast. Kpa dają podstawę do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w ściśle określonych sytuacjach faktycznych objętych punktami od 1 do 8. W niniejszej sprawie Wojewoda – jako organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji w sprawie statusu bezrobotnego i zasiłku dla bezrobotnego wobec M. P. winien z urzędu, w sytuacji uzyskania informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznaniu skarżącemu z dniem 01.01.2009r. renty z tytułu niezdolności do pracy wznowić postępowanie w sprawie zakończonej ostatecznymi decyzjami Prezydenta Miasta z [...] 2009r., przy czym ustaleniu na wstępie podlegać musi czy podstawą wznowienia miałby być art. 145 § 1 pkt 5 stanowiący, że wznawia się postępowanie gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję czy art. 145 § 1 pkt 8 stanowiący z kolei, że wznawia się postępowanie gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało nastepnie uchylone lub zmienione. Po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy organ wydaje na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa decyzję, w której uchyla decyzje dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub 145 a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W niniejszej sprawie decyzja o pozbawieniu M. P. z dniem 05.01.2009r. statusu osoby bezrobotnej i wynikających z tego statusu uprawnień powinna zostać zgodnie z powyższym poprzedzona decyzją o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r. znak [...], na mocy których M. P. został uznany za osobę bezrobotną z dniem 05.01.2009r. oraz przyznano mu prawo do zasiłku dla osób bezrobotnych od dnia 13.01.2009r. Wydanie przez orzekające w sprawie organy decyzji pozbawiającej M. P. statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych wstecz – bez zachowania trybu wznowienia postępowania – stanowi naruszenie przepisów postępowania, które na gruncie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postepowniu przed sądami administracyjnymi jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji , o czym orzeczono w sentencji. Na marginesie sprawy należy zaznaczyć, że poruszone przez skarżącego kwestie potrąceń określone art. 78 § 1 ustawy o promocji (...) czy ewentualnego zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (art. 76 ust. 1 i 2) należą do odrębnego postępowania niezależnego od kwestii wznowienia postępowania i eliminacji z obrotu prawnego decyzji przyznającej świadczenie. W pkt II orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a w zw. z § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).