III SA/Kr 1094/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymiany zagranicznego prawa jazdy skargę oddala Decyzją z dnia 21.05.2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję o znaku [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] 2008 r. o znaku [...] w przedmiocie odmowy wymiany zagranicznego prawa jazdy. Jako podstawa prawna powołane zostały art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej zwaną k.p.a. oraz art. 94, 90 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 114 ust. 4 i 97 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), dalej zwaną p.r.d. Decyzja organu odwoławczego zapadła w następującym stanie faktycznym: Wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 22.12.2006 r. orzeczono wobec W. M. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat od 04.11.2006 r. do 04.11.2008 r. połączony z zatrzymaniem prawa jazdy. W dniu 26.11.2008 r. skarżący złożył wniosek o wymianę prawa jazdy wydanego za granicą bez sprawdzania kwalifikacji. Dokument wydany przez [...] Wydział RER DAI obejmował kategorie A, B, C, C1. W dniu [...] 2008 r. Starosta Powiatu wydał decyzję nr [...] o znaku [...], odmawiającą wymiany zagranicznego prawa jazdy, z uwagi na treść przepisu art. 91 pkt 2, art. 97 ust. 4, art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu wskazał, iż skarżący posiada ważne polskie prawo jazdy kat. A, B o numerze [...] wydane w dniu 20.01.2003 r. przez Starostę. Ze względu na orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów i zatrzymaniem prawa jazdy na okres dłuższy niż rok możliwość jego zwrotu jest uzależniona od zdania przez skarżącego egzaminu sprawdzającego. Kierujący może posiadać tylko jedno ważne krajowe prawo jazdy. W sytuacji posiadania ważnego polskiego prawa jazdy organ stwierdził brak podstawy prawnej do wymiany zagranicznego odpowiednika tego dokumentu. Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu twierdził, że wymiana prawa jazdy powinna być dokonana na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy p.r.d. Natomiast przepisy art. 91 pkt 2 , art. 97 ust. 4, 114 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy w przedmiotowej sprawie nie znajdują zastosowania. Ponadto skarżący wskazał na fakt, iż polskie prawo jazdy straciło ważność wobec orzeczenia Sądu Rejonowego. Co więcej jego zakres był węższy niż ukraińskiego prawa jazdy, gdyż nie obejmował kat. C i C1. Opisaną na wstępie decyzją SKO w dniu 21.05.2009 r. utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu. W uzasadnieniu organ odwoławczy zauważył, że dopuszczalność wymiany prawa jazdy wydanego na Ukrainie należy ocenić na płaszczyźnie art. 94 ust. 1 pkt 2 lit. a p.r.d., ponieważ Ukraina podpisała Konwencję o ruchu drogowym, sporządzonej w Wiedniu 8 listopada 1968 r. (Dz. U. z 1988 r. Nr 5, poz. 40 i 44), dalej zwaną Konwencją. Niemniej jednak dotyczy to osób, które dopiero rozpoczynają pobyt na terytorium RP a nie takich, które nie przestały być stałymi mieszkańcami kraju. Skarżący pozostaje obywatelem polskim, mieszka w A., na Ukrainę wyjechał w dniu 05.11.2008 r. celem zdania egzaminu na prawa jazdy kat. A,B,C1,C, zapisując się w dniu 25.09.2008 r. na kurs prawa jazdy. W dniu 06.11.2008 r. otrzymał w [...] Wydziale RER DAI prawo jazdy. Nawet z samych twierdzeń skarżącego wynika, że nie zamieszkiwał na terenie Ukrainy, a jedynie udał się tam celem zdania egzaminu na prawo jazdy. Ponadto skarżący posiada ważne prawo jazdy krajowe, które może odzyskać po zdaniu egzaminu sprawdzającego. Nie utracił on uprawnień do kierowania pojazdami o kat. A i B, lecz jedynie nie może z nich skorzystać w związku z zatrzymaniem wspomnianego dokumentu. Krajowe przepisy stanowią, że dla posiadania uprawnień C i C1 wymagana jest kategoria B, natomiast w przedmiotowej sprawie kategoria ta musi być przez skarżącego ponownie stwierdzona poprzez zdanie egzaminu. W związku z tym nie ma podstaw do uwzględnienia żądania wnioskodawcy i uznania uzyskanych na Ukrainie uprawnień do kierowania pojazdami kat. C i C1 w sytuacji, gdy prowadziłoby to do naruszenia krajowych przepisów dotyczących tego typu uprawnień. Na powyższą decyzję W. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu podniósł argument, że w chwili uzyskiwania ukraińskiego prawa jazdy zamieszkiwał na terenie Ukrainy. Na dowód tego faktu załączył kopie wizy ukraińskiej zamieszczonej w paszporcie. Skarżący zaprzeczył, iżby posiadał ważne prawo jazdy skoro wyrokiem Sądu orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do powyższych twierdzeń SKO wskazało, iż skarżący nie udowodnił podniesionego dopiero w skardze do WSA twierdzenia, że mieszkał na Ukrainie. Wprawdzie załączył on kopię strony paszportu ale nieuwierzytelnioną, a także nieprzetłumaczoną, co uniemożliwia ustalenie jakiej okoliczności dotyczy umieszczona w wizie data 29.12.2008 r. Ponadto organ zauważył, że dla ustalenia miejsca istotny jest element obiektywny, czyli pobyt stały w danej miejscowości oraz subiektywny, którym jest zamiar, woli tego pobytu. Zwłaszcza ten drugi element nie został wskazany przez skarżącego. Na koniec SKO zwróciło uwagę na fakt, iż w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego skarżący nie utracił uprawnień do kierowania pojazdami, a jedynie nie może z nich korzystać przez oznaczony okres. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga W. M. nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd kontrolując jej legalność nie dopatrzył się naruszeń prawa, które mogłyby skutkować jej uchyleniem. Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W badanej sprawie skarżący żądał wymiany prawa jazdy uzyskanego na Ukrainie na polski odpowiednik tego dokumentu. Możliwość taka wynika z art. 94 ust. 2 p.r.d. Przepis ten umożliwia osobie, która posiada prawo jazdy wydane za granicą oraz zamieszkuje na terytorium RP, wymianę tego zagranicznego dokumentu na polskie prawo jazdy. Ponadto kwestię tą reguluje ratyfikowana przez Polskę Konwencja o ruchu drogowym, która opiera się na zasadzie wzajemnego uznawania praw jazdy przez państwa sygnatariuszy tego aktu. Jednak Konwencja w art. 41 ust. 6 ustanawia wyjątek od ogólnej zasady wzajemności. Przepis ten zwalnia państwa z obowiązku uznawania praw jazdy wydanych na terytorium innej Umawiającej się Strony osób, których stałe miejsce zamieszkania w tym czasie znajduje się na ich terytoriach lub zostało ono przeniesione na ich terytoria po wystawieniu tych praw jazdy oraz osób, których stałe miejsce zamieszkania w czasie wydawania tych dokumentów nie znajdowało się na terytorium, na którym te prawa jazdy zostały wydane, lub których miejsce zamieszkania po wydaniu tych praw jazdy zostało przeniesione na inne terytorium. Z tego powodu istotne dla sprawy jest rozstrzygnięcie kwestii miejsca stałego zamieszkania skarżącego. W badanej sprawie skarżący twierdzi, iż w chwili uzyskiwania ukraińskiego prawa jazdy zamieszkiwał na terenie Ukrainy. Organ odwoławczy nie zgodził się z tym twierdzeniem. Słusznie zastosował on cywilistyczne rozumienie terminu "miejsce zamieszkania". Wobec braku szczegółowych regulacji prawidłowe było odwołanie się do art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93). Zgodnie z tym przepisem dla właściwego ustalenia miejsca zamieszkania danej osoby istotny jest nie tylko faktyczny jej pobyt w danej miejscowości, lecz również zamiar stałego tam przebywania. Łączne rozpatrywanie tego elementu obiektywnego i subiektywnego ma umożliwić wskazanie konkretnej miejscowości jako centrum życiowej aktywności danej osoby. W świetle tych ustaleń nie można się zgodzić, iż skarżący w rzeczywistości zmienił miejsce zamieszkania. Przez cały czas pozostawało nim terytorium Polski. Jak sam przyznał w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, na Ukrainę udał się jedynie w celu zdania egzaminu na prawo jazdy. Wobec tych ustaleń należy uznać, iż miejsce zamieszkania skarżącego w momencie uzyskania ukraińskiego prawa jazdy w rzeczywistości pozostawało w Polsce. Zachodzi więc wyjątek z art. 41 ust. 6 Konwencji, który zwalnia organy z obowiązku uznania uprawnień do kierowania pojazdami uzyskanych w innym państwie. Pozostaje jeszcze kwestia art. 94 ust. 2 p.r.d. nie przewidującego wyjątków od zasady uznawania obcych praw jazdy, które mogłyby mieć znaczenie w badanej sprawie. Rozstrzygając to zagadnienie należy podzielić pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 19.02.2009 r. (III SA/Lu 1/09). Interpretując art. 94 ust. 2 p.r.d. należy brać pod uwagę art. 41 ust 6 Konwencji oraz cały kontekst systemowy i celowościowy. Mechanizm umożliwiający uznawanie uprawnień do kierowania pojazdami uzyskanych w innych państwach ma przyczyniać się do ułatwienia międzynarodowego ruchu drogowego. Ponadto regulacja ta ma dać możliwość osobom zmieniającym miejsce zamieszkania między różnymi krajami korzystanie z uzyskanych już uprawnień do kierowania pojazdami bez potrzeby powtórnego zdawania egzaminu na prawo jazdy na terytorium innego państwa. Nie można uznać, że art. 94 p.r.d. odnosi się do obywateli polskich stale zamieszkujących terytorium RP. Przepis ten jest głównie zaadresowany do osób, które dopiero rozpoczynają pobyt na obszarze Polski. Jak to zostało już wyjaśnione wyżej skarżący nie zmienił miejsca zamieszkania. Jego sytuacja nie odpowiada założeniom leżącym u podstaw konstrukcji z art. 94 p.r.d. Tym samym organy nie miały obowiązku uznać ukraińskiego prawa jazdy. Kolejną kwestią, która wymaga wyjaśnienia jest twierdzenie skarżącego, że został on pozbawiony prawa jazdy. W istocie Sąd Rejonowy swoim wyrokiem na mocy art. 42 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) orzekł wobec skarżącego jedynie zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Nie utracił on, więc uprawnień do kierowania pojazdami, lecz nie może z nich korzystać w związku z zatrzymaniem prawa jazdy. Po spełnieniu warunków przewidzianych przez art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b p.r.d., czyli zdaniu egzaminu sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami, prawo jazdy zostanie skarżącemu zwrócone (art. 114 ust. 4 p.r.d.). Poza przytoczonymi powyżej argumentami związanymi z miejscem zamieszkania, fakt posiadania przez skarżącego polskiego prawa jazdy jest kolejną przesłanką odmownej decyzji dotyczącej wymiany ukraińskiego prawa jazdy. Zgodnie bowiem z art. 97 ust. 4 p.r.d. kierujący może posiadać tylko jedno ważne krajowe prawo jazdy. Natomiast w badanej sprawie wymiana zagranicznego prawa jazdy na polski dokument spowodowałaby, iż skarżący posiadałby jednocześnie dwa krajowe dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami. Z koniecznością poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami wiąże się kolejna kwestia. Skarżący żąda uznania zdobytych na Ukrainie uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii C oraz C1. Wprawdzie art. 94 p.r.d. daje możliwość uznawania zagranicznych uprawnień do kierowania pojazdami, lecz regulacja ta nie może być odczytywana w oderwaniu od całości przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. W świetle art. 90 ust. 5 pkt 1 p.r.d., dla uzyskania polskiego prawa jazdy kategorii C oraz C1 wymagane jest spełnienie wymagań dla kategorii B. W przypadku skarżącego na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b p.r.d. powstał obowiązek potwierdzenia kwalifikacji w zakresie kategorii B. Osoba, co do której powstał taki obowiązek nie może ubiegać się o uzyskanie uprawnień w zakresie kategorii C, dopóki spełnianie wymogów posiadania uprawnień kategorii B nie zostanie potwierdzone odpowiednim egzaminem. W związku z tym skarżący nie może skutecznie domagać się uznania zdobytych za granicą uprawnień obejmujących kategorie C oraz C1. W tym stanie rzeczy, uznając zaskarżoną decyzję za prawidłową, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.