III SA/Kr 1095/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić na rzecz skarżącej radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Określając swój majątek uwidoczniła, że w jego skład wchodzi mieszkanie własnościowe o powierzchni niecałych 26 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Określając swoje dochody podała, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku a z Urzędu Miasta otrzymuje 148,99 zł tytułem przyznanego dodatku mieszkaniowego. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że brakuje jej środków na jedzenie i opłaty a żyje wyłącznie dzięki pomocy życzliwych osób. Do wniosku dołączyła kopię zaświadczenia z urzędu pracy o zarejestrowaniu jako osoby bezrobotnej, kopię karty zgłoszeń, kopię decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego w podawanej wysokości. W oparciu o przedłożone kopie dokumentów źródłowych i przedstawione sądowi akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu postaje, iż wydatki skarżącej na utrzymanie mieszkania szacuje się na ok. 202 zł miesięcznie a z uwagi na trudną sytuację w przeciągu ostatniego roku skarżąca objęta była różnymi formami wsparcia oferowanymi w ramach pomocy społecznej (vide: k. 471, 469, 450, 444-441, 343-339, 319, 302 akt admin.). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jej wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem czy to sądu czy to referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, iż przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja prawna opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się co do tego, że stać ją będzie na uiszczenie wymaganych kosztów oraz nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości względnie tyczą one nieistotnych składników stanu majątkowego strony to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony do składania dodatkowych oświadczeń lub przedkładania dokumentów źródłowych (arg. ex art. 255 ppsa). Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony najzwyczajniej albo nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat albo odbędzie się to kosztem istotnego uszczuplenia jej majątku to może wydać rozstrzygniecie w przedmiocie zwolnienia bez konieczności dalszych wezwań. W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami dostępnymi na zasadzie notorii urzędowej w oparciu o przedstawione przez organ akta administracyjne jest wystarczające do oceny aktualnej sytuacji skarżącej. Skarżąca nie należy do osób zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osobę dotkniętą problemem bezrobocia, samotną, ze znikomym dochodem, zmuszoną korzystać ze wsparcia oferowanego przez ośrodki pomocy społecznej. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki jakie pozostają skarżącej do dyspozycji - jeśli w ogóle - to wystarczają na opędzenie najbardziej podstawowych potrzeby życia codziennego. Okoliczność, że do skarżącej należy mieszkanie gdzie zamieszkuje i przebywa nie zmienia takiego oglądu. Jakiekolwiek rozporządzenia nim godziłby bowiem w podstawę egzystencji skarżącej. Trudno czynić też skarżącej zarzut, że nie stara się poprawić swej sytuacji. Skarżąca stawia się w wyznaczonych terminach w urzędzie pracy ( vide: k. 417 akt admin.) a nadto aktywnie poszukuje pracy na własną rekę (vide: k. 436 i n.; k. 338 i n. akt admin.) Biorąc to wszystko pod uwagę udzielono skarżącej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jej rzecz radcę prawnego, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.