III SA/Kr 1099/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 19 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 28 czerwca 2011r. znak. [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W dniu 24 sierpnia 2012r. A. M. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 28 czerwca 2011r. wydane w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu podnosząc, iż zarówno jej sytuacja finansowa jak i życiowa jest trudna. Wskazuje, iż wychowuje wraz z mężem niepełnosprawną córkę poruszającą się na wózku inwalidzkim i wymagającą stałej, cyklicznej rehabilitacji. Dodaje, iż ponosi znaczne opłaty z tytułu najmu i eksploatacji zajmowanego lokalu mieszkalnego, ponadto dodaje, iż ma niestabilną i niepewną sytuację zawodową zarówno swoją jak i małżonka. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem, synem i niepełnosprawną, poruszającą się na wózku inwalidzkim córką. Rodzina utrzymuje się z dochodów osiąganych przez wnioskodawczynię z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 2600 zł, wynagrodzenia za pracę męża – 3900 zł, dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą – około 500 zł. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą miesięcznie około 7000 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca nie posiada na własność żadnych nieruchomości. Rodzina wynajmuje mieszkanie TBS, a opłata czynszowa wraz z eksploatacyjną wynosi wg. oświadczenia – 1200-1250 zł. Wnioskodawczyni wskazuje również na fakt posiadania oszczędności w wysokości 5000 zł. Nie wykazuje natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości ani oszczędności. Natomiast podaje, iż mąż jest właścicielem samochodu osobowego z 2001r. Skarżąca dodaje, iż sytuacja w zakładach pracy obydwojga małżonków jest niestabilna, zakład pracy męża znajduje się w stanie upadłości. Umowy o pracę mają zawarte do lipca 2013 roku. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Rodzina Skarżącej posiada dochody z trzech niezależnych źródeł, z wynagrodzeń strony i małżonka oraz dochodów z działalności gospodarczej w łącznej kwocie około 7000 zł. Skarżąca posiada również oszczędności. Posiada majątek ruchomy, samochód. Skarżąca ma dodatkowe źródła dochodu, wspomagające stałe świadczenia. Prowadzi działalność gospodarczą. Oczywiście orzekający rozumie trudną sytuację życiową rodziny, fakt niepełnosprawności dziecka i trudności życia codziennego z tym związane, jednakże przy ocenie przesłanek uzasadniających prawo pomocy bierze się pod uwagę jedynie sytuację materialną wnioskodawcy, a w tym przypadku – przy dochodach rodziny określonych na kwotę około 7000 zł i wydatkach za najem mieszkania wraz z eksploatacją – na 1250 zł oraz zadeklarowanych oszczędnościach – nie można uznać, iż wnioskodawczyni nie będzie stać na poniesienie koniecznych kosztów sądowych. Każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można jednak pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego uznano, iż strona nie będzie w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru w sprawie, szczególnie wobec okoliczności, iż jego uczestnictwo na obecnym etapie postępowania jest obligatoryjne. Orzekający, oceniając przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika bada sytuację materialną wnioskodawcy, a nie charakter, okoliczności sprawy, czy też potrzebę udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Skarżąca natomiast, mimo, iż posiadająca dochody, które swą wysokością przewyższają minimalne wynagrodzenie w Polsce, przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności bytowych rodziny, braku własnego majątku nieruchomego, oraz realiów kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z wyboru, mogłaby nie być w stanie pokryć tychże kosztów wybierając pełnomocnika na wolnym rynku. Zdaniem orzekającego, sytuacja materialno – finansowa skarżącej uzasadnia zatem przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).