III SA/Kr 11/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner ( spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Elżbieta Kremer Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 3 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 728, 64 zł (siedemset dwadzieścia osiem złotych i sześćdziesiąt cztery grosze ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Celnego działając na podstawie: - art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.); - art. 4 ust. 5, art. 6, art. 239, art. 243 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12.10.1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19.10.1992r. ze zm.; Dz. Urz. UE polskie wydanie specjalne z 2004r., roz. 2, t. 4 str. 307) zwanego dalej Wspólnotowym Kodeksem Celnym (WKC), na podstawie art. 899 ust.2 rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 02.07.1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11.10.1993 r. ze zm.; Dz. Urz. WE Polskie wydanie specjalne z 2004r, roz.2, t.6, str.3) zwanego dalej RWKC; - art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19.03.2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z 2004 r. ze zm.), w związku z art. 1 ustawy z dnia 19.03.2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68 poz.623 z 2004 r. ze zm.) - decyzją znak: [...] z dnia [...] 2010 odmówił skarżącej "A" Spółka z o.o. w K - zwrotu kwoty należności celnych przywozowych w wysokości 3.216,00 zł, za towar objęty zgłoszeniem celnym SAD OGL nr [...] z dnia [...] 2008 r. , określonej w decyzji nr [...] z dnia [...] 2010 r. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że w dniu [...] 2008 r. w Oddziale Celnym skarżąca, działając za pośrednictwem swojego przedstawiciela "B" Sp. z o.o., zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu wg SAD OGL nr [...] towar, opisany w polu 31 jako "Sklejka szalunkowa - 47,25 M3/13 warstw brzozy" klasyfikując go do kodu CN 4418 40 00. Zgłoszenie celne zostało przyjęte bez weryfikacji. Naczelnik Urzędu Celnego zakwestionował wskazaną w zgłoszeniu celnym taryfikację towaru i decyzją z dnia [...] 2010r zmienił klasyfikację taryfową sklejki szalunkowej objętej przedmiotowym zgłoszeniem celnym uznając, że prawidłowym kodem TARIC jest 4412 32 00 00 oraz określił kwotę długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 3.216,00 zł Od ww. decyzji skarżąca nie wniosła odwołania , natomiast w dniu 21.06.2010 r. złożyła wniosek o udzielenie zwrotu należności celnych wywozowych w wysokości 3.216,00 zł. od towarów objętych zakwestionowanym zgłoszeniem celnym . Jako podstawę swego żądania skarżąca wskazała art. 239 WKC. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżąca podniosła , że zgodnie z art. 239 WKC, należności celne przywozowe lub wywozowe podlegają zwrotowi lub umorzeniu w sytuacjach innych niż te, określone w art.236-238, wynikających z okoliczności nie spowodowanych świadomym działaniem ani ewidentnym zaniedbaniem osoby zainteresowanej. Klasyfikacja taryfowa towarów objętych zakwestionowanym zgłoszeniem celnym została dokonana przez skarżącą w oparciu o brzmienie Noty wyjaśniającej do Nomenklatury Scalonej Wspólnot Europejskich, opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej serii C nr 133 z dnia 30 maja 2008r , dotyczących kodu CN 4418 40 00 . Skarżąca podniosła , że sprawdzała taryfikację zaimportowanego towaru poprzez wpisanie do bazy TARIC słowa "szalunki" i jako wynik wyszukiwania otrzymała pozycję CN 4418 oraz kod TARIC 4418 40 00 00 w brzmieniu: " szalunki do konstrukcyjnych robót betoniarskich ", a sprawdzenie aktualnie obowiązujących Not wyjaśniających do Nomenklatury Scalonej Wspólnot Europejskich utwierdziło ją o słuszności klasyfikacji wskazanej przez bazę TARIC. Organ wyjaśnił, iż Noty wyjaśniające są w rzeczywistości informacją instytucji i organów Unii Europejskiej, a zatem nie są prawnie wiążące. Dla celów prawnych klasyfikację taryfową towarów ustala się zgodnie z Ogólnymi Regułami Interpretacji Nomenklatury Scalonej (ORINS), dopiero gdy powstają wątpliwości odnośnie poprawności klasyfikacji można posłużyć się Notami wyjaśniającymi, w pierwszej kolejności do HS , a następnie do CN, przy czym Noty wyjaśniające do CN nie mogą być sprzeczne z Notami wyjaśniającymi do HS, ponieważ są ich uzupełnieniem. W niniejszej sprawie , przy stosowaniu powyższych reguł prawidłowym jest kod TARIC 4412 32 00 00. W przypadku wątpliwości co do wyboru pozycji należało , zdaniem organu , w pierwszej kolejności zastosować się do Notach wyjaśniających do HS , a te jednoznacznie wykluczają klasyfikację sklejki szalunkowej do pozycji 4418, którą wskazano w zgłoszeniu celnym. Organ celny przyznał , że tłumaczenie Noty wyjaśniającej do podpozycji CN 4418 40 00 w oficjalnym tekście Not wyjaśniających do CN było błędne , ale jednocześnie uznał , że zastosowanie tej noty w niniejszej sprawie było nieuzasadnione i niezgodne z zasadami klasyfikacji towarów w CN. Zdaniem organu , wpisanie słowa "szalunki" do bazy TARIC i sprawdzanie wyniku nie jest żadnym argumentem potwierdzającym poprawność klasyfikacji do kodu TARIC 4418 40 00 00, ponieważ gdyby skarżąca wpisała słowo "sklejka" , otrzymałaby wynik potwierdzający zasadność klasyfikacji do pozycji CN 4412. W decyzji z dnia [...] 2010r r organ celny wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że dokonując klasyfikacji zakwestionowanych towarów skarżąca nie przestrzegała powyższych zasad , a w konsekwencji - w ocenie organu celnego – stanowi to naruszenie obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa spowodowane "oczywistym zaniedbaniem" skutkującym odmową zwrotu należności celnych przywozowych . W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie decyzji , zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 120, tj. zasady legalizmu poprzez nieuwzględnienie obowiązujących w dniu dokonania zgłoszenia przepisów prawa. Skarżąca podkreśliła, że dokonując taryfikacji spornego towaru do kodu TARIC 4418 40 00 w zgłoszeniu celnym zastosowała się do Nory wyjaśniającej do CN określającej zakres przedmiotowy podpozycji 4418 40 00, która obejmowała także płyty ze sklejki stosowane jako szalunki. Przepis ten opublikowany w języku polskim, miał w dniu dokonania zgłoszenia moc obowiązującą . Skarżąca nie zgodziła się z oceną organu celnego , że jej zachowanie należy uznać za "oczywiste zaniedbanie zgłaszającego" i podkreśliła , że nie dopuściła się świadomego działania zmierzającego do odstąpienia od wykonania obowiązującej normy prawnej . Zaskarżone rozstrzygnięcie organu uznała , za sprzeczne zasadą legalizmu. Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej , decyzją z dnia 3 listopada 2010 r. sygn. sprawy [...] - utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego. Organ odwoławczy przyznał , że Nota wyjaśniająca do CN do pozycji 4418.40.00 była wynikiem błędnego tłumaczenia w polskiej wersji językowej , zgodnie z którą płyty ze sklejki stosowane jako szalunki ( w celu uzyskania gładkich powierzchni ) nie są wyłączone z tej podpozycji, nawet jeżeli stosuje się je do pokrycia jednej lub dwóch powierzchni , a ich wykorzystanie jako szalunku do betonu jest oczywiste (pozycja 4412). Okoliczność ta jest poza sporem. Skarżąca domaga się zwrotu należności celnych przywozowych uiszczonych od zakwestionowanych towarów na podstawie art. 239 WKC . Podstawą dokonania zwrotu należności celnych przywozowych jest zaistnienie szczególnej sytuacji wynikającej z okoliczności , w których zainteresowanej osobie nie można przypisać oszustwa lub oczywistego zaniedbania. W związku z tym nie wystarczy tylko zaistnienie takiej sytuacji , jak w rozpatrywanej sprawie – zaistnienie błędu w tłumaczeniu wyjaśnień do kodu towaru 4418.40.00 w polskiej wersji językowej Not wyjaśniających do CN , ale również ustalenie , czy błędna klasyfikacja nie wynikała ze świadomego działania (oszustwa) lub oczywistego zaniedbania osoby zainteresowanej. Analiza ww. przesłanki doprowadziła – zdaniem organu odwoławczego – wprost do stwierdzenia , że błędna taryfikacja w niniejszej sprawie spowodowana była zaniedbaniem i brakiem należytej staranności ze strony skarżącej. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w której skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 239 ust. 1 ww. Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny; W ocenie skarżącej , organy celne odmawiając zwrotu uiszczonej kwoty długu celnego stoją na stanowisku, iż konsekwencje błędu w przepisach oficjalnie opublikowanych winien ponieść importer , co jest sprzeczne ze stanowiskiem doktryny , jak i jednolitej linii orzecznictwa sądów administracyjnych. Takie działanie narusza zasadę słuszności, stosowanie której nakazuje art. 239 WKC. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył , co następuje : Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Dz 2002 r Nr 153, poz.1270) . Dokując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem należy stwierdzić , że skarga zasługuje na uwzględnienie . W rozpatrywanej sprawie skarżąca domagała się zwrotu należności celnych przywozowych uiszczonych na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2010r , która była wynikiem zakwestionowania przez organ celny taryfikacji towaru objętego zgłoszeniem celnym SAD OGL nr [...]. Okolicznością bezsporną w sprawie jest , że wskazana przez skarżącą pozycja kodu CN 4418 40 00 z przypisaną jej stawka celną 0% dla towaru opisanego w dokumencie SAD jako " sklejka szalunkowa..." była spowodowana zastosowaniem się skarżącej do Noty wyjaśniającej do kodu CN 4418 40 00 , opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej serii C nr 133 z dnia 30 maja 2008r, zgodnie z którą sklejki wykorzystywane jako szalunek do betonu nie są wyłączone z tej podpozycji. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest również , że polska wersja językowa ww. Noty wyjaśniającej była błędna. O ile strony sporu zgodne są co do tego , że towar objęty zakwestionowanym zgłoszeniem celnym powinien być zataryfikowany do kodu CN wskazanym w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2010r tj. do kodu CN 4412.32.00 z przypisaną do niego stawką celną w wysokości 7% , o tyle spór dotyczy oceny , czy zaistniały przesłanki do zwrotu cła w trybie art.239 WKC. Przepis ten stanowi, że należności celne przywozowe lub należność i celne wywozowe podlegają zwrotowi lub umorzeniu w sytuacjach innych niż w art. 236 – 238 wynikających z okoliczności nie spowodowanych świadomym działaniem ani ewidentnym zaniedbaniem osoby zainteresowanej. Przypadki , w których można zastosować ten przepis , jak również tryb postępowania , określane są zgodnie z procedurą Komitetu. Dokonanie zwrotu lub umorzenia może zostać uzależnione od szczególnych warunków. Szczególne przepisy dotyczące stosowania art. 239 Kodeksu zostały określone w Rozdziale 3 Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 ustanawiającym przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.1993.253.1 ze zm.). Zgodnie z art.899 ust.2 , organ celny podejmujący decyzję sam decyduje o przyznaniu zwrotu lub umorzeniu należności przywozowych lub wywozowych , jeżeli zachodzi szczególna sytuacja wynikająca z okoliczności , w których zainteresowanej osobie nie można przypisać oszustwa lub oczywistego zaniedbania. Analiza przepisów dotyczących zwrotu należności przywozowych prowadzi do wniosku , że ustawodawca poprzez użyte w tych przepisach określenia : - świadome działanie, ewidentne zaniedbanie, oszustwo, czy oczywiste zaniedbanie jednoznacznie wskazuje, że tylko takie działanie osoby zainteresowanej, które cechuje zaniedbanie , oszustwo i świadome działanie wykluczają zwrot należności . W art.239 WKC ustawodawca użył określenia " ewidentne" zaniedbanie , natomiast w art.899 RWKC - " oczywiste" zaniedbanie. A zatem nawet zaniedbanie , które nie jest ewidentne , czy oczywiste nie stanowi przesłanki negatywnej do zwrotu należności. Z kolei takie określenia , jak świadome działanie, czy oszustwo, wskazują, że zwrot należności nie może być związany z okolicznościami wynikającymi z chęci oszukania i celowego działania osoby zainteresowanej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawie , należy w pierwszej kolejności ustalić, czy skarżąca, która zastosowała się do oficjalnej – chociaż błędnej - polskiej wersji Not wyjaśniających do CN, jest tą okolicznością , która z jednej strony – obciąża skarżącą kwotą długu celnego, a z drugiej strony - uzasadnia odmowę zwrotu należności celnych przywozowych. Obowiązkiem organów celnych jest podejmowanie działań zmierzających do uregulowania sytuacji prawnej towarów zgodnie z obowiązującymi przepisami , w tym do określenia kwoty długu celnego prawnie należnego. Z drugiej strony ustawodawca dopuszcza możliwość zwrotu uiszczonych należności celnych, ale tylko w szczególnych przypadkach. W związku z powyższym, czy zastosowanie się importera do błędnego tłumaczenie Not wyjaśniających zamieszczonych w oficjalnym wydawnictwie, można uznać za ten szczególny przypadek uzasadniający zwrot cła , jak domaga się tego skarżąca. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejsza sprawę, błąd w publikacji wersji polskiej Not wyjaśniających do CN i zastosowanie się skarżącej wprost do jej brzmienia wyłącza odpowiedzialność importera za błędy organów odpowiedzialnych za prawidłową publikację tych not tj. za pracę organów wspólnotowych , ale również za brak działania ze strony polskiej administracji celnej , a w konsekwencji uzasadnia zwrot tych należności. Argumentacja organów celnych obu instancji, zamieszczona w obszernych uzasadnieniach decyzji co do zasad posługiwania się Taryfą celną jest oczywiście zasadna. Zharmonizowany system Kodowania Towarów, jak i Nomenklatura Scalona są uzupełniane notami wyjaśniającymi do obu tych systemów ; noty te stanowią informację instytucji i organów Unii Europejskiej w zakresie klasyfikacji i nie są prawnie wiążące. Zgodzić również należy się z twierdzeniem organów , że Noty wyjaśniające do systemu CN nie mogą być sprzeczne z Notami wyjaśniającymi do systemu HS. Nie negując zasad posługiwania się Taryfą celną szczegółowo i obszernie opisanych w uzasadnieniach decyzji organów , nie można jednak stracić z pola widzenia tego , co dostrzegł sam ustawodawca , a mianowicie złożoność materii jaką jest Taryfa celna i skomplikowany charakter jej przepisów . Ustawodawca dostrzegając trudności w stosowaniu przepisów Taryfy celnej wprowadził instytucje , które mają na celu pomóc importerowi w prawidłowym posługiwaniu się tym aktem prawnym i jednocześnie chronić przed błędami dotyczącymi nieprawidłowej klasyfikacji. Do tych "instytucji ochronnych" należą między innymi Noty wyjaśniające do HS, Noty wyjaśniające do CN , ale również opinie klasyfikacyjne , czy wiążąca interpretacja przepisów prawa celnego. Jeżeli dokonać oceny działań importera poprzez nie tylko system Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, ale również poprzez system "instytucji ochronnych" , to w tym kontekście obarczanie importera obowiązkiem badania , czy konkretne Noty wyjaśniające do CN nie są sprzeczne z Notami do HS i z regułami stosowania Taryfy celnej , w ocenie Sądu , jest nadmiernym formalizmem niweczącym cele , dla których ustawodawca wprowadził instytucje chroniące importera. To organy wydające Noty wyjaśniające zobligowane są do badania , aby nie były one między sobą sprzeczne. Wyjaśnienia do Taryfy celnej – jak sam ustawodawca wskazuje – "są w celu zapewnienia jej właściwej interpretacji i jednolitego stosowania ". Podkreślenia wymaga okoliczność , że nie chodzi tu o interpretację poszczególnych zapisów w treści not wyjaśniających, lecz o odczytanie przez skarżącą jednoznacznie brzmiących wyjaśnień. W tym konkretnym przypadku, jaki zaistniał w rozpatrywanej sprawie , skarżąca zastosowała się wprost do treści Noty wyjaśniającej do kodu CN 4418 40 00. Przy ocenie staranności osoby zainteresowanej zwrotem należności przywozowych należy w pierwszej kolejności odpowiedzieć na pytanie , po co w ogóle wydaje się noty wyjaśniające . Jeżeli jest to instytucja prawa, której celem jest ochrona zgłaszającego , to nie można wymagać od niego , aby sprawdzał , czy konkretna Nota wyjaśniająca do CN nie jest sprzeczna z Notą wyjaśniającą do HS i z Ogólnymi Zasadami Interpretacji Nomenklatury Scalonej. To jest zadanie dla organów wydających te noty. Celem not wyjaśniających jest ułatwienie klasyfikacji towarów dla importera . Nakładanie na te podmioty obowiązków polegających na "studiowaniu" procedur i aktów wydawanych przez stosowne organy unijne , jest postępowaniem naruszającym zasadę zaufania do organów państwa w sytuacji , gdy treść noty wyjaśniającej nie budzi wątpliwości co do zakresu przedmiotowego pozycji Taryfy celnej , której dotyczy. Nadmienić należy również , że język polski jest od daty akcesji Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej jest oficjalnym językiem Unii , na równi z językami wszystkich pozostałych krajów członkowskich. Adresat normy prawnej wynikającej z przepisów prawa unijnego ogłoszonych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku polskim nie zobowiązany do weryfikacji zgodności polskiej wersji językowej danego przepisu z innymi wersjami językowymi tego samego przepisu. Ta okoliczność jest w sprawie bezsporna , ale podkreślenia wymaga również i to , że z zasady demokratycznego państwa prawnego, zawartej w art. 2 Konstytucji RP , wynika również zasada bezpieczeństwa prawnego , zgodnie z którą organy Państwa stosujące prawo powinny działać w sposób nie naruszający zaufania obywateli do tych organów i do obowiązującego prawa. Jeżeli zatem w Nocie wyjaśniającej do kodu 4418 40 00 opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej serii C nr 133 z dnia 30 maja 2008r, sklejki wykorzystywane jako szalunek do betonu nie są wyłączone z tej podpozycji , to nie sposób twierdzić, że zastosowanie się do tej noty było wynikiem świadomego działania, czy ewidentnym zaniedbaniem ze strony skarżącej. Zarzut nieprawidłowego określenia zakresu przedmiotowego kodu 4418 40 00 , przy tak zredagowanym zapisie przedmiotowej Noty jest niedozaakceptowania z punktu widzenia wyżej wskazanych zasad zaufania do organów państwa i bezpieczeństwa prawnego. Twierdzenie organów celnych , że w rozpatrywanej sprawie " błąd nie był natury skomplikowanej , łatwy do wykrycia przy minimum staranności", rodzi pytanie, dlaczego w okresie 3 lat "obowiązywania" błędnej wersji językowej noty wyjaśniającej stosowne organy nie dostrzegły tego błędu , skoro był taki nieskomplikowany. Reasumując należy stwierdzić , że w ustalonych i niespornych okolicznościach faktycznych niniejszej sprawie skarżąca w zakresie zgłoszenia celnego i klasyfikacji towaru dołożyła należytej staranności przy taryfikacji towaru , a zastosowanie się do błędnej wersji językowej noty wyjaśniającej uzasadnia zwrot należności przywozowych w trybie art.239 ust.1 WKC . W niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z negatywnych przesłanek , o których mowa w tym przepisie tj. świadome działanie , czy ewidentne zaniedbanie. Uznając , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) – orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 w/w ustawy Sąd orzekł, że uchylone rozstrzygnięcia organów celnych nie podlegają wykonaniu , co oznacza, iż w/w rozstrzygnięcia nie wywołują skutków prawnych od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.