III SA/Kr 110/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2011 r. wniosku M. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010 r. postanawia: 1. uchylić postanowienie z dnia 14 marca 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 110/11 o odrzuceniu sprzeciwu; 2. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. Pismem z dnia 21 grudnia 2010 r. skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W formularzu "PPF" skarżący sprecyzował, iż jest w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, a ponadto jest w podeszłym wieku. Wezwany o dodatkowe dokumenty wskazał, iż budynek w którym mieszka stanowi jego własność, a bieżące wydatki jakie ponosi to wydatki na wyżywienie, lekarstwa, leczenie, prąd i opał. Do pisma dołączył formularz PiT-40 za 2009 r. oraz wyciągi z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące. Z okazanych dokumentów wynika, że źródłem utrzymania skarżącego jest emerytura w wysokości 1710,35 zł. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2011 r. Referendarz Sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu osobiście w dniu 24 lutego 2011 r. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył skarżący w dniu 3 marca 2011r. ( data stempla pocztowego). Postanowieniem z dnia 14 marca 2011 r. Sąd odrzucił sprzeciw skarżącego jako złożony po terminie. W dniu 14 kwietnia 2011 r. (data stempla pocztowego 11 kwietnia 2011 r.) do sądu wpłynęło zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie. Skarżący podniósł, iż sprzeciw został złożony w terminie ustawowym. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z artykułem 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, Nr 153, poz. 1270), jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru postanowienia z dnia 18 lutego 2011 r. znajdują się dwie różne daty. Data przy podpisie skarżącego 23.02.2011, oraz data na pieczęci okrągłej 24.02.2011 r. Daty te powinny być tożsame. Wobec faktu, iż w rozpoznawanej sprawie są one różne, Sąd przyjął datę z pieczęci okrągłej jako datę doręczenia skarżącemu postanowienia z dnia 18 lutego 2011 r., i w związku z tym uznał, iż sprzeciw z dnia 3 marca 2011 r. jest złożony w terminie i uchylił zaskarżone postanowienie. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z ww. przepisem paragraf 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Sądu sytuacja majątkowa skarżącego nie kwalifikuje go do zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. Skarżący posiada stał miesięczny dochód w wysokości 1 710, 35 zł. Z wyciągu bankowego wynika, iż saldo rachunku jest dodatnie. Skarżący nie wykazał ile wynoszą jego stałe wydatki, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, ze je ponosi. Ponadto na obecnym etapie postępowania skarżący zobowiązany jest jedynie do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł, co zdaniem Sądu nie przekracza jego możliwości finansowych. Sytuacja materialna skarżącego pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie . Sąd nie stracił z pola widzenia, że skarżący jest osobą w podeszłym wieku, jednakże wiek nie stanowi przesłanki do zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. Przesłanka taka jest jedynie sytuacja materialna, która w przypadku skarżącego nie kwalifikuje go do takiego zwolnienia. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał spełnienie przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 3 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w punkcie drugim sentencji.