III SA/Kr 110/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego D. G. Kancelaria Radcy Prawnego ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] działając na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 6 pkt 7, art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 19, art. 36 pkt 1 lit. a, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, ust. 6, art. 101, art. 102, art. 104 ust. 1, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 104 i art. 107 K.p.a., a także § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej odmówił przyznania M. S. świadczenia w formie zasiłku stałego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 października 2013 r. nr [...] utrzymało tą decyzję w mocy. | Prezydent Miasta stwierdził, że M. S. nie spełnia kryterium dochodowego oraz nie współpracuje z Ośrodkiem Pomocy Społecznej. | |Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta M. S. złożył odwołanie podnosząc, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, jest | |sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i narusza prawa odwołującego się wynikające z Konstytucji RP. Dodał odwołujący się, że | |spełnia kryteria dotyczące przyznania pomocy z MOPS, od 2008 r. nie posiada żadnych dochodów podlegających opodatkowaniu, a nadto jest| |osobą niepełnosprawną, bez środków na życie, leczenie i zaległościami finansowymi wobec osób fizycznych i prawnych. Podniósł, że źle | |został obliczony jego dochód w maju 2013r. stwierdził, że współpracował z pracownikami socjalnymi, składał wyjaśnienia organom. | |Natomiast pożyczkę otrzymał w kwietniu 2013r. | |Nie uwzględniając argumentów skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu wyżej wymienionej decyzji stwierdziło, że | |zgodnie z art. 39 ust 1 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy.| |Niemniej jednak pomoc taka może zostać udzielona jedynie osobom, które spełniają kryterium dochodowe określone w przepisie art. 8 ust | |1 ustawy. W myśl art. 8 ust 1 pkt 1 w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów | |dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi obecnie 542 | |zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że M. S. jest osobą samotnie gospodarującą, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym | |stopniu niepełnosprawności. Jego dochód w maju 2013 r., czyli w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku, wynosił 920,40 zł. | |Na dochód ten złożył się dodatek mieszkaniowy w wysokości 157,82 zł, czynsz regulowany przez żonę w wysokości 238,88 zł, a także | |opłacone prze osoby trzecie koszty pobytu i dojazdu do sanatorium w wysokości 523,70 zł. | |Odnosząc się do zarzutów odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż kwoty 238,88 zł i 523,70 zł powinny zostać | |doliczone do dochodu, gdyż były to pożyczki, Kolegium wskazało, że w myśl przepisu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód | |uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, | |jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. | |Przepis art. 8 ust. 4 ustawy stanowi zamknięty katalog świadczeń, których nie wlicza się do dochodu, W katalogu tym nie znajduje się | |pożyczka, stąd też należało ją uwzględnić przy obliczaniu dochodu wnioskodawcy. Niewątpliwie również dodatek mieszkaniowy stanowi | |dochód strony. Stwierdzono, że organ I instancji prawidłowo ustalił dochód M. S., dlatego też nie istniała możliwość przyznania | |zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. | |Organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej jest zobowiązany do respektowania ogólnych zasad przewidzianych w ustawie o pomocy | |społecznej. W myśl art. 2 ust 1 powołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu | |umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne | |uprawnienia, zasoby i możliwości. Jednocześnie przepis art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wprowadza wymóg dostosowywania | |rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do okoliczności rozpoznawanej sprawy, a więc również sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się| |osoba wnioskująca o przyznanie pomocy. | |Zdaniem organu odwoławczego wątpliwości budzi sytuacja finansowa M. S., o czym świadczą m.in, zaświadczenia z Urzędu Skarbowego, z | |których wynika, że przychód w 2011 r. wyniósł 104 895,68, także strona nie współdziała z organem przyznającym świadczenia z pomocy | |społecznej. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego obowiązek współdziałania obejmuje również współdziałanie w dokładnym | |wyjaśnieniu sytuacji finansowej strony. M. S. nie wyjaśnił sprawy środków zgromadzonych na rachunku w Domu Maklerskim [...], który był | |prowadzony do maja 2012 r., ponadto w toku wcześniejszych postępowań nie ujawnił, że w okresie od maja 2009 r. do lutego 2012 r. | |pobierał od żony G. S. zabezpieczenie w wysokości 150 zł miesięcznie. | |Na powyższe rozstrzygnięcie M. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o jej uchylenie. | |Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów procedury administracyjnej: art. 10 § 1 kpa poprzez pozbawienie strony prawa do | |wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów; art. 9 kpa poprzez nieudzielenie pomocy przez organ i | |niezbędnych wyjaśnień w zakresie obowiązującego prawa; art. 7, 77 i 80 kpa poprzez wydanie decyzji pomimo, niepełnego wyjaśnienia | |stanu faktycznego sprawy oraz niezebraniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego; art. 73 kpa poprzez niewydanie odpisów z akt | |sprawy; art. 107 § 3 kpa poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji; błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że uwidoczniony| |na rachunku maklerskim przychód był dochodem i że skarżący mógł swobodnie dysponować tymi środkami, jak również poprzez "całkowitą | |swobodę w ocenie dowodów" i naruszenie reguł uznania administracyjnego; naruszenie Konstytucji RP, Karty Praw Osób Niepełnosprawnych | |jak również naruszenie zasad współżycia społecznego. Wskazał, że kluczowe dla niniejszego postępowania było wyjaśnienie czy posiadał | |środki finansowe, tymczasem organ I instancji tego nie wyjaśnił i bezpodstawnie przyjął, że takimi środkami skarżący dysponował. | |Zarzucił również organowi odwoławczemu powielanie błędów organu I instancji oraz lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie zaskarżonej | |decyzji. W pozostałym zakresie powtórzył skarżący argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji. | |W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie | |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: | |Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., nr 270, | |zwana dalej ustawą p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do | |przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta | |sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. | |Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W | |ramach tej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. | |Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż sąd podziela stanowisko organu, że pożyczka stanowi dochód w rozumieniu art. 8 ust. 4 | |ustawy. Przepis ten niewątpliwie określa zamknięty katalog świadczeń, których nie wlicza się do dochodu. W katalogu tym nie znajduje | |się pożyczka, stąd też należałoby ją uwzględnić przy obliczaniu dochodu wnioskodawcy. Problem jednak dotyczy miesiąca, w którym | |pożyczka została uzyskana, a co do tej okoliczności nie zostały wyjaśnione wątpliwości. | |Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowił art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z| |2009 r. Nr 175, poz.1362 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w celu zaspokojenia | |niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W myśl ust. 2 natomiast, zasiłek celowy może być przyznany w | |szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku| |domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. | |Z kolei w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78| |i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby | |samotnie gospodarującej". Przy czym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w| |przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie | |stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne | |określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w| |odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy). | |Słusznie zauważyły organy administracji obu instancji, że z użytego w treści zawartego w ustawie sformułowania: "może być przyznany" | |wynika, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego. Okoliczność ta, nie oznacza | |automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia w sytuacji nawet spełnienia przez nią kryteriów ustawowych. | |Działanie w ramach uznania administracyjnego doznaje jednak ograniczenia przepisami artykułów 7 i 77 § 1 kpa zobowiązujących organy | |administracji publicznej do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia | |sprawy. | |Nie uczyniły zadość temu obowiązkowi organy orzekające w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy | |nie ustalił poddającej się kontroli sądu sytuacji materialnej skarżącego, a w szczególności nie odniósł się do kwestionowanego przez | |skarżącego miesiąca, w którym otrzymał pożyczki na dojazd do sanatorium i na dopłatę do sanatorium. | |Skarżący twierdzi, że było to w miesiącu kwietniu 2013 r. Organ odwoławczy zupełnie pomija tą kwestię, przyjmując, że był to maj 2013 | |r. | |Nie jest jasna wysokość czynszu, która stanowi dochód skarżącego, czynsz jest regulowany z dodatku mieszkaniowego i przez żonę. Żona | |zatem reguluje różnicę między czynszem a dodatkiem mieszkaniowym a nie cały czynsz, jak przyjmuje to organ. W obu przypadkach mogło | |dojść do zawyżenia dochodu skarżącego. Niezrozumiałym jest również, dlaczego organy skoncentrowały się jedynie na przychodzie | |skarżącego uzyskanym w 2011 r. oraz że organy w żaden sposób w tym kontekście nie ustosunkowały się do treści pisma Naczelnika Urzędu | |Skarbowego z dnia 15 maja 2012 r., z którego wynika, iż w 2011 r. skarżący nie uzyskał dochodu, szczególnie w sytuacji, gdy skarżący | |pod odpowiedzialnością karną za złożenie fałszywych zeznań oświadczył, że żadnych dochodów nie posiadał, a w aktach znajduje się pismo| |z 1 października 2012 r. z którego wynika, że w dniu 31 maja 2012 r. rachunek inwestycyjny skarżącego został zamrożony ze stanem | |zerowym konta. | |Na wezwanie organu o udzielenie informacji o stanie rachunku przed jego zamrożeniem oraz dokonywanych na nim operacji w okresie od | |stycznia do maja 2012 r. skarżący udzielił odpowiedzi pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań. Wedle | |organu wyjaśnienia skarżącego o nieposiadaniu żadnych rachunków inwestycyjnych i zakończeniu działalności inwestycyjnej są | |niewiarygodne z tym, że brak jest przekonywującego uzasadnienia tej oceny, zwłaszcza, że skarżący mieszka w zaniedbanym lokalu | |wymagającym generalnego remontu oraz posiada zaległe opłaty za media (k-967). | |Niepotwierdzone dowodami wątpliwości organów odnośnie nieujawnionych źródeł dochodów skarżącego uzyskanych w 2011r. nie mogą być | |wiarygodną przesłanką odmowy pomocy społecznej w przyszłości skoro istnieją inne dowody, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji | |materialnej i zdrowotnej. Okoliczności te przecież mogą wskazywać, że środki finansowe uzyskane, jeśli takie skarżący | |uzyskał z giełdy, faktycznie nie pozostawały do dyspozycji skarżącego. Nie można twierdzić, że skarżący nie współpracuje z organami | |skoro w niniejszej sprawie składał stosowne oświadczenia na żądanie organu. | |Organy zobowiązane są wydając decyzję w ramach uznania administracyjnego wskazać kryteria jakimi kierowały się podejmując określone | |rozstrzygnięcie, gdyż te podlegają właśnie ocenie sądu administracyjnego. Organy administracji wydały zatem decyzję nie wyjaśniwszy w | |sposób staranny i wszechstronny istotnych dla sprawy okoliczności. Nie umotywowały też w sposób prawidłowy podjętego rozstrzygnięcie. | |Takie uchybienia usprawiedliwiają postawienie organom zarzutu przekroczenia ram uznania administracyjnego. | |Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji winien zastosować się do podanych powyżej wskazówek, aby nie narazić się na ponowny | |zarzut uchybienia przepisom prawa. | |Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 145 §1 ust. 1 lit. a i c ppsa orzeczono jak sentencji wyroku. | | |