III SA/Kr 1103/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014 r. spraw ze skarg Z. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lipca 2013 r. nr [...] z dnia 5 lipca 2013 r. nr [...] z dnia 5 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargi oddala. wyroku WSA w Krakowie z dnia 14 stycznia 2014r. Decyzją z dnia 17 października 2005r. nr [...] Wójt Gminy w J. przyznał Z.K. zasiłek pielęgnacyjny dla dziecka J.K. na okres od 1 września 2005r. do 30 listopada 2005r. w wysokości 144,00 zł miesięcznie. Z kolei decyzją z dnia 27 października 2005r. nr [...] Wójt Gminy w J. przyznał Z.K. zasiłek rodzinny na dziecko P.K. na okres od 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2006r. w wysokości 43,00 zł miesięcznie oraz dodatek do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 90,00 zł jednorazowo we wrześniu 2005r. Tą samą decyzją Wójt Gminy w J. przyznał Z.K. zasiłek rodzinny na dziecko J.K. na okres od 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2006r. w wysokości 43,00 zł miesięcznie oraz dodatki do tego zasiłku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 70,00 zł miesięcznie na okres od 1 września 2005r. do 30 listopada 2005r. oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 90,00 zł jednorazowo we wrześniu 2005r. Natomiast decyzją z dnia 17 marca 2006r. nr [...] Wójt Gminy w J. zmienił swoją decyzję z dnia 27 października 2005r. nr [...] i przyznał Z.K. na dziecko J.K. prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 70,00 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2006r. do 31 sierpnia 2006r. W dniu 7 stycznia 2013r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , na podstawie art. 156 § 1 pkt 1, art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wydało decyzje: 1. nr [...] , którą stwierdziło z urzędu nieważność decyzji Wójta Gminy w J. z dnia 17 października 2005r. nr [...] , 2. nr [...] , którą stwierdziło z urzędu nieważność decyzji Wójta Gminy w J. z dnia 27 października 2005r. nr [...] , 3. nr [...] , którą stwierdziło z urzędu nieważność decyzji Wójta Gminy w J. z dnia 17 marca 2006r. nr [...] . W uzasadnieniach swoich decyzji Kolegium wyjaśniło, iż po wydaniu przez Wójta Gminy w J. w/w decyzji okazało się, że mąż Z.K. – H.K. podjął legalną pracę na terenie [...] w okresie od 1 maja 2004r. do chwili obecnej. Kolegium wskazało, iż zgodnie z treścią art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.), w przypadku gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa. Kolegium stwierdziło, iż z treści pisma Marszałka Województwa [...] z dnia 1 października 2012r. nr [...] (L. Dz. 495/12) wynika, że w stosunku do Z.K. i H.K. element koordynacji powstał w dniu podjęcia przez H.K. legalnego zatrudnienia na terenie [...] w okresie od 1 maja 2004r. do chwili obecnej. Zdaniem Kolegium, ujawnienie i potwierdzenie powyższego faktu spowodowało uznanie, iż w/w decyzje Wójta Gminy w J. zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej i w niewłaściwym trybie postępowania. W ocenie Kolegium, przedmiotowe decyzje są dotknięte wadą nieważności, co winno skutkować stwierdzeniem ich nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż w przedmiotowych sprawach decyzje o zmianie lub uchyleniu decyzji dotyczącej przyznania świadczeń rodzinnych powinien wydać Marszałek Województwa [...] lub upoważniona przez niego osoba. Pismami z dnia 1 lutego 2013r. Z.K. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej spraw, gdyż niezrozumiałe są dla niej podstawy, którymi kierowało się Kolegium stwierdzając nieważność decyzji Wójta Gminy w J. Z.K. wyjaśniła, iż od 21 lat jest ubezpieczona w KRUS-ie, a w momencie składania wniosku o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci była bez pracy, gdyż zajmowała się synem i z tego tytułu otrzymywała zasiłek pielęgnacyjny. Z.K. oświadczyła, iż nie pobierała innych zasiłków, a tym bardziej zasiłków rodzinnych z zagranicy. Dodała, iż nie wie jaką umowę o pracę ma jej mąż. Z.K. podniosła również, iż żaden z pracowników socjalnych nie poinformował jej, że w sytuacji pracy jednego ze współmałżonków za granicą GOPS nie jest kompetentny do wydania decyzji przyznającej prawo do świadczeń rodzinnych. Dlatego też Z.K. uważa, iż nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji niedoinformowania jej przez pracowników socjalnych. Ponadto Z.K. zarzuciła, że w toczącym się postępowaniu administracyjnym organy pominęły jej męża H.K. , który powinien być stroną tego postępowania lub co najmniej świadkiem przesłuchanym na okoliczność jego pracy we [...] . Z.K. podniosła także, iż nie została poinformowana o terminie zaznajomienia się z aktami sprawy. W dniu 5 lipca 2013r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 1, art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 21 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), wydało decyzje: 1. nr [...] , którą utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia 7 stycznia 2013r. nr [...] , 2. nr [...] , którą utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia 7 stycznia 2013r. nr [...] , 3. nr . [...] , którą utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia 7 stycznia 2013r. nr [...] . Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, że decyzje Wójta Gminy w J. z dnia 17 października 2005r. nr [...] , z dnia 27 października 2005r. nr [...] oraz z dnia 17 marca 2006r. nr [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej i w niewłaściwym trybie postępowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, samorząd województwa realizuje zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Do zadań tych należy: wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Z kolei w myśl art. 23a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa. Kolegium stwierdziło, iż z treści pisma Marszałka Województwa [...] z dnia 1 października 2012r. nr nr [...] wynika, że w stosunku do Z.K. i H.K. element koordynacji powstał w dniu podjęcia przez H.K. legalnego zatrudnienia na terenie [...] w okresie od 1 maja 2004r. do chwili obecnej. Kolegium stwierdziło zatem, iż decyzje w przedmiocie przyznania Z.K. zasiłku pielęgnacyjnego oraz zasiłku rodzinnego z dodatkami powinien był wydać Marszałek Województwa [...], a zatem decyzje Wójta Gminy w J. są dotknięte wadą nieważności, co winno skutkować stwierdzeniem ich nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się natomiast do argumentów Z.K. podniesionych we wnioskach o ponowne rozpatrzenie spraw, Kolegium stwierdziło, iż nie mogą one mieć znaczenia w niniejszych sprawach, gdyż istotny jest jedynie fakt, że decyzje Wójta Gminy w J. zostały wydane przez niewłaściwy organ. W skargach na powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 5 lipca 2013r. Z.K. podniosła te same zarzuty co we wnioskach o ponowne rozpatrzenie spraw i wniosła o ich uchylenie. W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawach i wniosło o oddalenie skarg. Odnosząc się do zarzutu, że w toczących się postępowaniach administracyjnych organy pominęły męża skarżącej – H.K. , który również jest stroną tych postępowań, Kolegium stwierdziło, iż stronami w sprawie o stwierdzenie nieważności są osoby, które były stronami w sprawach o wydanie decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności. Natomiast H.K. nie był stroną w sprawach zakończonych decyzjami Wójta Gminy w J. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola legalności zaskarżonych decyzji jest dokonywana przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonych rozstrzygnięć. Zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie były trzy decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 stycznia 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy w J. Sąd kontrolował zatem prawidłowość wydania decyzji stwierdzających nieważność innych decyzji, a nie zasadność rozstrzygnięć w zakresie zasiłku pielęgnacyjnego, zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Zaskarżone decyzje zapadły na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 21 i 23a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Na podstawie art. 157 § 1 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Organy administracji są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej (art. 19 k.p.a.), a naruszenie właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Na konieczność stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości nie mają wpływu także przyczyny tego rodzaju naruszenia. Artykuł 3 pkt 11 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o organie właściwym - oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Mając na uwadze treść art. 20 ust. 1-3 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy stwierdzić, że decyzje w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego, rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta bądź upoważniony przez ten organ m.in. kierownik ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy. Jednakże według art. 23a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych "w przypadku gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa" i "w przypadku gdy marszałek województwa w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 21" (art. 23a ust. 1 ustawy). Z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że do zadań samorządu województwa w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadań zleconych z zakresu administracji rządowej należy wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 23a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, "w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, marszałek województwa ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego". Z akt sprawy wynika, że Marszałek Województwa, z którego upoważnienia zostało wystosowane pismo do organu gminy z dnia 1 października 2012r. nr nr [...] ustalił, że w niniejszych sprawach mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ze względu na to, że H.K. od 1 maja 2004 r. podlega ustawodawstwu włoskiemu z tytułu zatrudnienia na terenie [...] . W świetle powyższego ustalenia organem właściwym do wydawania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych przyznawanych Z.K. w 2005 i 2006r. był Marszałek Województwa, co oznacza, że ich wydanie przez Wójta Gminy w J. nastąpiło z naruszeniem przepisów o właściwości oragnu. W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze było zobligowane do stwierdzenia nieważności tych decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. jako decyzji wydanych przez organ niewłaściwy w sprawie. Dokonując kontroli legalności postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonych decyzji, Sąd nie stwierdził uchybień, które mogłyby mieć wpływ na jego wynik. Stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, w tym również stanowisko odnoszące się do zarzutów skarżącej prezentowanych w toku postępowania administracyjnego, a powtórzonych w skardze do sądu administracyjnego, Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę w całości podziela Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a zatem złożone na nie skargi należało oddalić na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tego względu orzeczono jak w sentencji.