III SA/Kr 1108/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec ( spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Barbara Pasternak Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. N. działającej w imieniu własnym i małoletniego syna K. N. na decyzję Wojewody z dnia 27 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją znak: [...] z dnia [...] 2011 r. Prezydent Miasta na podstawie: - art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 139, poz.993 z 2006 roku ze zm.); - art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 - kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98. poz. 1071 z 2000 r. ze zm.); po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego orzekł o wymeldowaniu skarżącej – A. N. i małoletniego K. N. z pobytu stałego z lokalu przy ul. A w K. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że dnia 22 listopada 2010r. zostało wszczęte na wniosek L. N. postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie skarżącej – A. N. i małoletniego K. N. z pobytu stałego z lokalu przy ul. A w K. Na uzasadnienie wnioskodawczyni podała fakt, iż skarżąca i jej syn od kilku lat nie zamieszkują w miejscu zameldowania na pobyt stały i przebywają za granicą. Według wnioskodawczyni jej synowa 7 lat temu opuściła w/w lokal z powodu rozpadu małżeństwa ze S. N. L. N. dodała, że 5 lat temu skarżąca bez zgody S. N. zabrała za granicę syna i że obecnie w sądzie toczy się sprawa rozwodowa. Skarżąca posiada klucze do przedmiotowego lokalu. Wnioskodawczyni twierdzi, iż od daty jego opuszczenia skarżąca przyjeżdżała do mieszkania jedynie po to by zabrać z niego rzeczy: dokumenty, sprzęt gospodarstwa domowego. Organ podkreślił, iż do dokonania wymeldowania z pobytu stałego, konieczne jest zaistnienie przesłanki polegającej na opuszczeniu lokalu w sposób trwały i dobrowolny oraz braku realnego zamiaru powrotu lub opuszczenie i opróżnienie lokalu na podstawie wyroku sądu o eksmisji. Przedmiotem prowadzonego postępowania wyjaśniającego było ustalenie, czy skarżąca i jej syn zamieszkują w lokalu przy ul. A w K, czy też opuścili go w sposób dobrowolny i trwały. Świadek S. N. zeznał, iż skarżąca nie zamieszkuje w lokalu przy ul. A w K od 7 lat, a małoletni syn K. N. od 5 lat. Świadek poinformował, że zamieszkuje ww. lokalu i że nie widzi żadnej możliwości, aby skarżąca mogła do niego powrócić - w toku jest sprawa rozwodowa, a prawo do przedmiotowego lokalu przysługuje jego matce L. N. Świadek J. Z. zeznała, iż zamieszkuje w budynku przy ul. A w K w lokalu numer [...] i że ostatni raz widziała skarżącą kilka tygodni temu, a wcześniej nie spotykała i nie widywała jej przez okres około 7-10 lat. Świadek S. M. zeznał, że z jego obserwacji wynika, iż skarżąca i jej syn małoletni nie zamieszkują w lokalu nr [...]. Świadek zeznał, iż nie widuje skarżącej od kilku lat. Skarżąca w piśmie z dnia 24 marca 2011 r. poinformowała, iż przebywa w Niemczech wraz z małoletnim synem K. N. i że pobyt ten jest związany z pracą zarobkową. Podkreśliła, że planuje powrót do Polski do końca 2012 roku, a kiedy jest w kraju przebywa w miejscu stałego zameldowania. Oświadczyła ponadto, iż wyraża wolę powrotu do przedmiotowego lokalu, ponieważ "chce go otrzymać w drodze podziału majątku dorobkowego". Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, iż nie opuściła ona lokalu przy ul. A w K dobrowolnie ponieważ została z niego wyrzucona przez małżonka. Wyjaśnił ponadto, iż drugą przyczyną wyjazdu skarżącej za granicę była konieczność podjęcia pracy zarobkowej, ponieważ S. N. nie "łożył na utrzymanie rodziny". Organ uznał, iż bezsporne jest, że skarżąca i jej syn nie zamieszkują w lokalu przy ul. A w K. Świadczą o tym zgodne, zdaniem organu, wyjaśnienia stron postępowania. Podkreślił, iż sama skarżąca przyznała, iż przebywa za granicą Polski. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca 7 lat temu w związku z rozpadem związku małżeńskiego ze S. N. opuściła miejsce stałego zameldowania. Od 5 lat w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje również małoletni K. N. Powyższy fakt potwierdzili lokatorzy budynku przy ul. A w K. Przesłuchany w charakterze świadka S. N. zeznał, iż jego małżeństwo ze skarżącą po zabraniu przez nią małoletniego syna stało się fikcją. Organ podkreślił, iż między skarżącą a zamieszkującym w lokalu przy ul. A w K jej mężem istnieje konflikt. W toku jest sprawa rozwodowa, a skarżąca wniosła do sądu pozew o stwierdzenie nieważności umowy darowizny zawartej między S. N. a L. N., której przedmiotem jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przy ul. A w K. Organ meldunkowy nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącej, iż po 7 latach nieobecności w miejscu zameldowania na pobyt stały ma zamiar powrócić do mieszkania w którym zamieszkuje małżonek, z którym pragnie się rozwieść. W ocenie organu meldunkowego opuszczenie przez skarżącą lokalu przy ul. A w K nabrało charakteru trwałego, ponieważ trudno inaczej zinterpretować fakt wieloletniej nieobecności w lokalu w który jest się zameldowanym na pobyt stały. Organ podkreślił, iż skarżąca i jej syn od wielu lat przebywają poza granicami Polski i w innym miejscu koncentrują swoje sprawy życiowe Powoduje to, iż zameldowanie w/w na pobyt stały w lokalu przy ul. A w K jest fikcją meldunkową. Organ stwierdził, iż w związku z tym, że opuszczenie przez skarżącą i jej syna lokalu przy ul. A w K nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały, została spełniona przesłanka określona w art. 15 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych warunkująca wymeldowanie z pobytu stałego w drodze decyzji administracyjnej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca, która zarzuciła naruszenie przepisów prawa proceduralnego (art. 7 i art. 9 k.p.a.) oraz materialnego (art. 9 i 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Podniosła, iż poza sporem jest, iż na przedmiotowy lokal został wydany przydział przez Spółdzielnię Mieszkaniową "A" w dniu 30 marca 1995 roku, a więc gdy A. N. i S. N. byli małżeństwem i łączyła ich wspólność małżeńska majątkowa. Skarżąca podkreśliła, iż nie opuściła lokalu dobrowolnie, lecz w wyniku awantur urządzanych przez męża. W związku z faktem, iż S. N. od wielu lat nie pracuje, A. N. musiała zacząć utrzymywać rodzinę i lokal przy ul. A w K. Zgłoszeni świadkowie w osobach J. B. i K. R. mieli zaświadczyć w jakich okolicznościach skarżąca wyszła z przedmiotowego lokalu oraz potwierdzić fakt opłaty przez nią czynszu za przedmiotowy lokal, fakt posiadania kluczy od mieszkania, przebywania w lokalu gdy skarżąca korzysta z urlopu oraz okoliczności, iż w przedmiotowym lokalu znajdują się rzeczy skarżącej i jej syna. Decyzją z dnia 27 czerwca 2011 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych po rozpatrzeniu odwołania skarżącej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że skarżąca nie skorzystała podczas ostatniej wizyty w Polsce z możliwości zgłoszenia się do organu meldunkowego celem złożenia stosownych wyjaśnień czy też zapoznania się z aktami sprawy meldunkowej. Odnosząc się do wyjazdu skarżącej za granice organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z art. 15 ust. 3 i 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba, która wyjeżdża za granicę na okres dłuższy niż 3 miesiące, jest obowiązana zgłosić swój wyjazd oraz powrót właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego organowi. Zgłoszenia wyjazdu dokonuje się najpóźniej w dniu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, a zgłoszenia powrotu - najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia powrotu. Zdaniem organu, gdyby skarżąca, wyjeżdżając za granicę, zgłosiła właściwemu organowi ten wyjazd (czego jednak nie uczyniła), mogłoby to wówczas świadczyć o jej czasowym pobycie za granicą. Organ II instancji podkreślił, iż jeżeli w przyszłości w wyniku korzystnych dla siebie orzeczeń sądowych, skarżąca wraz z małoletnim K. N. zamieszka w lokalu przy ul. A w K z zamiarem pobytu stałego, to nie będzie wówczas przeszkód, aby pobyt ten zarejestrować. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję złożyła skarżąca zarzucając jej: - naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art.75 ,art. 77 i art. 78 k.p.a. w związku z 10 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie w sposób sprzeczny z regułami prowadzenia postępowania dowodowego, zawartymi w wymienionych przepisach przez jednostronną ocenę materiału dowodowego; - oddalenie zawnioskowanych z przesłuchania świadków uniemożliwiając skarżącej wykazanie podnoszonych przez nią istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności; - naruszenie przepisu art. 15 ust.1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na przyjęcie, że skarżąca i jej syn opuścili przedmiotowy lokal. Skarżąca podtrzymała swoje stanowisko zawarte w odwołaniu. Ponadto podniosła, iż wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 4 lipca 2011 roku w sprawie [...] umowa darowizny lokalu na rzecz L. N. przez S. N. została jako sprzeczna z prawem uznana za nieważną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Sąd pragnie podkreślić, iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu. Pamiętać należy, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzenia do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Sąd chce podkreślić, iż decyzja ta nie powoduje powstania, ani utraty jakichkolwiek praw, nie ma więc żadnego wpływu na kwestię uregulowania stosunków majątkowych między małżonkami N. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca obecnie przebywa za granicą, jednakże jak podkreśliła pobyt ten ma charakter czasowy i zarobkowy. Zamiar, to jest wola skarżącej ma więc istotne znaczenie, przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. O braku zamiaru opuszczenia lokalu przy ul. A świadczy fakt przechowywania w nim rzeczy należących do skarżącej. Sama wnioskodawczyni L. N. zeznała do protokołu w dniu 10 grudnia 2010 r., iż skarżąca przychodzi do mieszkania zabrać z niego rzeczy dokumenty, sprzęt gospodarstwa domowego. Powyższe świadczy o tym, iż skarżąca przechowuje w mieszkaniu rzeczy do niej należące. Ponadto posiada do niego klucze. Świadek S. N. zeznał do protokołu w dniu 14 grudnia 2010 r., iż skarżąca "kilka razy płaciła czynsz za mieszkanie". Pełnomocnik skarżącej na powyższą okoliczność przedstawił kserokopie dowodów wpłaty za czynsz. Nie sposób przyjąć aby osoba, która dobrowolnie opuściła mieszkanie, miała zamiar nadal go utrzymywać. Fakt ponoszenia czynszu przez skarżąca jednoznacznie świadczy o tym, iż traktuje ona przedmiotowy lokal jako swoje mieszkanie. W świetle art. 15 ust. 3 omawianej ustawy, zgodnie z którym osoba która wyjeżdża za granicę na okres dłuższy niż 3 miesiące, jest obowiązana zgłosić swój wyjazd (najpóźniej w dniu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu) oraz powrót (najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia powrotu) właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego organowi meldunkowemu. Sam fakt wyjazdu i pobytu – nawet długotrwałego - za granicą nie stwarza podstaw do wymeldowania, nie jest on bowiem równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego, uzasadniającym wymeldowanie. Również zaniechanie wykonania obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę, o jakim mowa we wskazanym przepisie, nie musi oznaczać spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 w/w ustawy. Dokonując oceny niniejszej sprawy w świetle przytoczonych przepisów prawnych oraz wskazanych kryteriów oceny zawartych w nich przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego, należy wskazać, iż orzekające w sprawie organy obu instancji podjęły rozstrzygnięcie nieodpowiadające prawu, gdyż naruszające art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wynika z obwiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej - art. 7 kpa. Obowiązek ten jest realizowany dzięki, wynikającemu z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Zarzut dowolności wykluczają ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 kpa). Zdaniem Sądu z przeprowadzonych w sprawie czynności dowodowych nie wynika, że w czasie podejmowania decyzji o wymeldowaniu przez organy I i II instancji, skarżąca w lokalu przy ulicy A w K nie zamieszkiwała. Z akt sprawy wynika jedynie, iż skarżąca w momencie wydania decyzji o wymeldowaniu, nie przebywała w przedmiotowym lokalu z uwagi na wyjazd za granicę. Odnośnie wymeldowania małoletniego K. N. wskazać należy, iż zgodnie z artykułem 26 § 1 kodeksu cywilnego (Dz. U z 1964 poz. 16 nr 93 ze zm.) miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Zameldowanie potwierdza miejsce zamieszkania. Zameldowania małoletniego ma ścisły związek z zameldowaniem jego matki. Sąd uznał, iż w sprawie zostały naruszone przepisy art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a., a organ II instancji w sposób nieprawidłowy ocenił zebrany materiał dowodowy naruszając zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a.. Na marginesie Sąd chce podkreślić, iż sprawa o stwierdzenie nieważności umowy darowizny, nie ma wpływu na postępowanie w przedmiocie wymeldowania. Nawet unieważnienie przez sąd powszechny umowy darowizny mieszkania dokonanej na rzecz L. N. nie dawałoby żadnych podstaw do zameldowania czy wymeldowania kogokolwiek. Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik spraw, oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) - orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje stronie skarżącej od organu, który wydał zaskarżoną decyzję, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 100 złotych.