III SA/Kr 1108/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2024 r. nr SKO.SW/4101/73/2024 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty dodatkowej za postój w strefie płatnego parkowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przedmiotem skargi M. B. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 26.04.2024 r. (nr SKO.SW./41221/73/2024) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 22.02.2024 r. (nr EE.313.1.2388.2022) o odmowie stwierdzenia nadpłaty w niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznym, z tytułu opłaty dodatkowej powstałej w związku z nieopłaconym postojem samochodu T. (nr rej [...]) w dniu 10.02.2021 r. na drodze publicznej przy ul. P. w K., w łącznej kwocie 166 zł. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: 1. Prezydent Miasta Krakowa upomnieniem z 8.08.2022 r. (nr [...]) wezwał skarżącego do zapłaty 150 zł tytułem opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Do kwoty tej doliczone zostały koszty upomnienia w wysokości 16 zł 2. Skierowanymi do Prezydenta Miasta Krakowa pismem z 24.08.2022 r. skarżący, nawiązując do upomnienia (pkt 1 powyżej) podał, że uiścił kwotę 166 zł z zastrzeżeniem jej zwrotu. Domagał się stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty dodatkowej powstałej w związku z nieopłaconym postojem samochodu o numerze rejestracyjnym [...]. Podał, że postój tego samochodu został opłacony poprzez aplikację SkyCash, jednak błędnie – w tej aplikacji – wskazany został numer rejestracyjny pojazdu – tj. [...]. Skarżący podał, że auto o ostatnio wskazanym numerze rejestracyjnym było uszkodzone i nie zostało naprawione do chwili wyrejestrowania z uwagi na utylizację. Na okoliczność powyższego, skarżący powołał dowody w postaci zapisów z aplikacji SkyCash, przesłuchania świadka oraz wnioskodawcy, jak też informacji o wyrejestrowaniu pojazdu. 3. Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 22.02.2024 r. (nr EE.313.1.2388.2022) orzekł o odmowie stwierdzenia nadpłaty w niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznym, z tytułu opłaty dodatkowej powstałej w związku z nieopłaconym przez skarżącego postojem samochodu T. (nr rej [...]) w dniu 10.02.2021 r. na drodze publicznej przy ul. P. w K., w łącznej kwocie 166 zł. Podał, że w opłata za postój w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania w K. wynika z mocy prawa i jest pobierana w miejscach wyznaczonych do postoju w dniach i godzinach zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o drogach publicznych (dalej u.d.p). W przypadku nieuregulowania opłaty za postój, obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej powstaje z mocy art. 13f ust. 1 u.d.p., a jej wysokość (150 zł) określa uchwała LXXXIX/2177/17 Rady Miasta Krakowa z 22.11.2017 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, w brzmieniu obowiązującym do 14.05.2023 r. Organ podał, że pracownik strefy nie stwierdził uiszczenia opłaty za postój w.w. pojazdu. Wobec braku uiszczenia tej należności zostało skierowane do skarżącego upomnienie wzywające do zapłaty. Organ podkreślał, że opłata dodatkowa stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym i stosuje się do niej odpowiednio Dział III Ordynacji podatkowej. Następnie organ przywołał par. 3 ust. 2 uchwały LXXXIX/2177/17 Rady Miasta Krakowa z 22.11.2017 r. w sprawie ustanowienia strefy płatnego parkowania. Stanowi on, że przed wniesieniem opłaty należy wprowadzić (wpisać) numer rejestracyjny pojazdu, dla którego postój jest opłacany. Obowiązek ten dotyczy wszystkich form płatności, które taką funkcję posiadają. Zgodnie natomiast z ust. 5 tego przepisu - dowód wniesienia opłaty w postaci wydruku z parkometru umieszcza się niezwłocznie po zaparkowaniu pojazdu, w widocznym miejscu za przednią szybą. Organ podał, że z zapisów systemu SkyCash oraz z pisma skarżącego z 24.08.2024 r. wynika, że opłata za postój pojazdu nr rej [...] nie została wniesiona, a pojazd ten był faktycznie zaparkowany na obszarze strefy, a opłatę uiszczono na pojazd o nr rej [...]. W związku z powyższym opłata została wniesiona w sposób niezgodny z uchwałą, tj. przy podaniu podczas transakcji numeru rejestracyjnego innego pojazdu, co tym samym nie uprawniało do postoju pojazdu nr [...], bowiem obowiązek wprowadzenia numeru rejestracyjnego faktycznie zaparkowanego pojazdu podczas zakupu - wynika z par. 3 ust. 2 uchwały. Prezydent Miasta Krakowa argumentował, że ani uchwała, ani u.d.p. nie zawierają przepisów pozwalających uznać opłatę uiszczoną za inny pojazd na poczet tej należnej. Obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej powstaje, gdy opłata nie jest wniesiona w sposób opisany w uchwale. Gmina ma uprawnienie do określenia sposobu wnoszenia opłaty i sposób ten jest przewidziany w par. 3 ust. 2 uchwały. Wprowadzenie więc podczas transakcji nieprawidłowego numeru rejestracyjnego pojazdu zaparkowanego w strefie nie zwalnia z obowiązku wniesienia opłaty na prawidłowy numer rejestracyjny pojazdu, jak również nie usprawiedliwia bezpłatnego korzystania z miejsca w strefie. Organ zwrócił uwagę na wyrok NSA z 12.01.2022 r. (II GSK 2467/21), którym stwierdzono nieważność przepisu par. 3 ust. 7 uchwały (o treści: "postój pojazdu opłaconego poprzez płatność mobilną, którego numer rejestracyjny nie został prawidłowo podany, pomimo że podanie numeru rejestracyjnego było wymagane jest równoznaczny z nieuiszczeniem opłaty"). Wskazał, że NSA nie zakwestionował prawidłowości par. 3 ust. 2 uchwały, który dalej stanowi, że przed wniesieniem opłaty należy wprowadzić numer rejestracyjny zaparkowanego pojazdu. Nadal więc istnienie obowiązek wprowadzenia prawidłowego numeru rejestracyjnego zarówno w parkomacie, jak i w aplikacji mobilnej. Reasumując wskazał Prezydent Miasta Krakowa, że uiszczenie przez skarżącego opłaty za pojazd o numerze rejestracyjnym [...], nie zwalniało z obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacony pojazd o numerze [...]. Z tych powodów, w ocenie organu nie istniały podstawy do stwierdzenia nadpłaty. 4. W odwołaniu skarżący zarzucił brak wyjaśnienia podstawy faktycznej i zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie opłacenia w dniu 10.02.2021 r. postoju w strefie płatnego parkowania poprzez SkyCash, w której błędnie wskazano numer rejestracyjny pojazdu. 5. SKO w Krakowie decyzją z 26.04.2024 r. utrzymało w mocy objętą odwołaniem decyzję. Przedstawiona przez organ odwoławczy argumentacja pokrywa się w całości z motywami przyjętymi przez organ I instancji. 6. W skardze na decyzję SKO w Krakowie z 26.04.2024 r. skarżący zarzucił brak wyjaśnienia podstawy faktycznej, poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie opłacenia w dniu 10.02.2021 r. za postój w strefie płatnego parkowania poprzez aplikację SkyCash, w której wskazano błędnie numer [...], tj. numer pojazdu, który wówczas był uszkodzony i nie został naprawiony do chwili jego wyrejestrowania z uwagi na utylizację. Zarzucił naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a) i art. 13f ust. 1 u.d.p. poprzez błędne przyjęcie, że opłata nie została uiszczona, choć uiszczona została z podaniem błędnego numeru rejestracyjnego. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. 7. W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga była zasadna i skutkowała uchyleniem obu kontrolowanych decyzji albowiem przeprowadzona przez Sąd kontrola tych aktów wykazała, że naruszają one prawo materialne w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Spór w ocenianym przypadku sprowadzał się do tego, czy uiszczenie opłaty za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania z wadliwym (omyłkowym) podaniem w aplikacji mobilnej służącej do płatności – numeru rejestracyjnego zaparkowanego pojazdu – jest równoznaczne z brakiem wniesienia tej opłaty aktualizującym jednocześnie obowiązek poniesienia przez parkującego tzw. opłaty dodatkowej. Inaczej rzecz ujmując, problem w sprawie sprowadzał się do tego, czy błąd parkującego w poprawnym określeniu w aplikacji mobilnej służącej do płatności - numeru rejestracyjnego pojazdu zaparkowanego w strefie, uzasadnia obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej. Zajmując stanowisko względem problematycznej w sprawie kwestii zwrócić należy uwagę, że stosownie do art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z 21.03.985 r. o drogach publicznych (aktualny publikator Dz. U. 2024 r., poz. 320; dalej u.d.p.) korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia m.in. opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Zgodnie natomiast z art. 13f. ust 1 - 3 u.d.p., za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Ustalając zatem charakter prawny tej ostatnio wskazanej opłaty stwierdzić należy, iż jest to danina publiczna powstająca z mocy samego prawa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10.12.2002 r.; sygn. akt P 6/02). Stosownie do art. 13f ust. 2 u.d.p., wysokość opłaty dodatkowej oraz sposób jej pobierania określa rada gminy (miasta). Korzystając z tej kompetencji Rada Miasta Krakowa wydała w dniu 22 listopada 2017 r. uchwałę nr LXXXIX/2177/17 w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, ustalenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, wprowadzenia opłaty abonamentowej dla niektórych użytkowników dróg oraz sposobu pobierania tych opłat (aktualny publikator Dz. Urz. Woj. Małop. z 2021, poz. 3515). Stosownie do par. 3 ust. 2 uchwały, przed wniesieniem opłaty należy wprowadzić (wpisać) numer rejestracyjny pojazdu, dla którego postój jest opłacany. Obowiązek ten dotyczy wszystkich form płatności, które taką funkcję posiadają. Orzekające w kontrolowanej sprawie organy administracji publicznej wskazując na cytowaną ostatnio regulację podkreślały, iż brak uiszczenia opłaty za postój w strefie w sposób określony przywołaną wyżej uchwałą (w tym z podaniem numeru rejestracyjnego pojazdu) każdorazowo aktualizuje obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a wprowadzenie w aplikacji służącej do płatności w strefie nieprawidłowego numeru rejestracyjnego zaparkowanego pojazdu, nie zwalnia kierowcy z obowiązku wniesienia opłaty na prawidłowy numer. W ocenie Sądu, stanowisko to nie było trafne. Zwrócić bowiem należy uwagę, że sankcja za naruszenie obowiązku określonego par. 3 ust. 2 określona pierwotnie została w par. 3 ust. 7 uchwały. Ten bowiem przepis przewidywał, że postój pojazdu opłaconego poprzez płatność mobilną, którego numer rejestracyjny nie został podany lub prawidłowo podany, pomimo że podanie numeru rejestracyjnego było wymagane - jest równoznaczny z nieuiszczeniem opłaty. Dostrzec trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 12.01.2022 r (sygn. akt II GSK 2467/21) stwierdził nieważność cytowanego wyżej par. 3 ust. 7 uchwały. NSA uznał bowiem, że przesłankę ustawową do obciążania podmiotów opłatą dodatkową stanowi stwierdzenie obiektywnie istniejącego faktu parkowania pojazdu bez uiszczenia opłaty parkingowej, a nie domniemanie wysnute na podstawie okoliczności umieszczenia dowodu opłaty bez podania numeru rejestracyjnego lub bez prawidłowo podanego numeru rejestracyjnego. Mając na uwadze przesłanki i motywy, które legły u podstaw stwierdzenia nieważności regulacji określającej sankcję za naruszenie powinności wprowadzenia w aplikacji mobilnej numeru rejestracyjnego pojazdu stwierdzić należy, iż organ nie może uznać, że sam fakt błędnego wpisania numeru rejestracyjnego - jest równoznaczny z nieuiszczeniem opłaty za postój. Mechanizm taki został bowiem zakwestionowany w powołanym wyżej orzeczeniu NSA. Samo przy tym pozostawienie w mocy par. 3 ust 2 uchwały, który przewiduje konieczność wprowadzenia numeru pojazdu przed uiszczeniem opłaty, nie może wprowadzać domniemania nieuiszczenia opłaty, skoro sankcja, pierwotnie zawarta w ust. 7 tego przepisu, została wyeliminowana ze skutkiem ex tunc. Sąd orzekający w tej sprawie podziela pogląd wyrażony przez WSA w Krakowie w wyroku z 24.10.2024 r. (sygn. akt III SA/Kr 1015/24) akcentujący to, że przywołany wyżej zapis par. 3 ust 2 uchwały - ma obecnie tylko instrukcyjny charakter. Regulacja ta bowiem samodzielnie nie może być podstawą do określenia sankcji za omyłkowe wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu zaparkowanego w strefie. Przeciwny bowiem pogląd prowadziłby do wniosku, że wyrok NSA z 12.01.2022 r (sygn. akt II GSK 2467/21), w którym stwierdzono nieważność par. 3 ust 7 powyższej uchwały - nie miałby w istocie żadnego wpływu na jej treść. Pogląd taki natomiast stoi w oczywistej sprzeczności z treścią sentencji i uzasadnienia tego orzeczenia. Przyjmując, iż orzekające organy administracji wadliwie zastosowały par. 3 ust. 2 uchwały, Sąd uchylił obie zaskarżone decyzje. W ponownie prowadzonym postępowaniu, rzeczą organu będzie jednoznaczne ustalenie tego, czy skarżący w istocie dokonał w dniu 10.02.2021 r. opłaty za postój pojazdu [...]. Organ będzie miał na uwadze to, że omyłkowe wpisanie w aplikacji mobilnej numeru rejestracyjnego zaparkowanego pojazdu nie mogło wprowadzać domniemania nieuiszczenia tej opłaty. Ustalenia poczynione w sygnalizowanym wyżej zakresie rzutować będą na oceną zasadności wniosku skarżącego dotyczącego stwierdzenia nadpłaty niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznym. Z przedstawionych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935).