III SA/Kr 111/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 09 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 9 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie braku związku schorzenia ze służbą wojskową postanawia: I. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podał że w jego skład wchodzi dwupokojowe mieszkanie własnościowe o powierzchni 50 m2, ma także 1500 zł oszczędności. Nie posiada przedmiotów wartościowych. Swoje stałe miesięczne dochody skarżący oszacował na kwotę 3213,08 zł renty inwalidzkiej. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Stałe miesięczne wydatki obejmują 400 zł czynszu, 60 zł za energię elektryczną i gaz, 130 franków szwajcarskich na spłatę kredytu mieszkaniowego, 200 zł na utrzymanie samochodu i dojazd na rehabilitację, 280 zł na lekarstwa. Wskazując na to wszystko podał, że w konsekwencji na życie pozostaje mu kwota ok. 1245 zł miesięcznie, której częścią wspiera swojego syna, który mieszka oddzielnie z rodziną i aktualnie jest bezrobotny. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. f) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu powszechnego obowiązku obrony. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6249" (vide: zarządzenie z 12.01.2012 r. k. 1) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu powszechnego obowiązku obrony kraju. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy zacząć wypada od konstatacji, że skarżący przy posiadanym majątku i wysokości stałych miesięcznych dochodów nie za bardzo wpisuje się charakterystykę beneficjenta, do którego adresowane jest prawo pomocy. Przypomnieć bowiem należy, że jest to instytucja szczególna która w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie powinna być kierowana przede wszystkim do osób bezrobotnych, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Ponieważ skarżącego przy posiadanym majątku i wysokości bieżących dochodów gospodarstwa domowego, nie sposób postrzegać jako osoby ubogiej w potocznym tego słowa znaczeniu, więc do rozważenia pozostaje kwestia, czy wysokość opłaty za czynności kwalifikowanego pełnomocnika za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz ewentualny udział w rozprawie przed NSA nie pozostaje w takiej dysproporcji z możliwościami finansowymi skarżącego, że ich poniesienie doprowadzi do zachwiania sytuacji materialnej i bytowej skarżącego w taki sposób, że nie będzie on w stanie zapewnić rodzinie minimum warunków socjalnych. Zestawiając wysokość bieżących dochodów skarżącego z wysokością stawek adwokackich przewidywanych za takie czynności w oparciu o §18 ust. 1 pkt. 2 lit. a) i pkt. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. 02/163/1348 ze zm.), liczonych nawet maksymalnie (§2 ust. 2 rozp.) trudno jest jednak bronić poglądu, że jest to wydatek, którego poniesienie odbędzie się z uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania skarżącego. Opłaty te nie przewyższają bowiem ani wysokości deklarowanych przez skarżącego oszczędności (1500 zł), ani realnych wpływów, które zgodnie z oświadczeniem skarżącego wynoszą 2640 zł netto. Pomijając w tym miejscu, że skarżący nie poprał swych twierdzeń jeśli chodzi o ponoszone wydatki jakimikolwiek rachunkami podnieść tylko należy, że akcentowana przez skarżącego pomoc jakiej dobrowolnie udziela samodzielnemu, dorosłemu, mieszkającemu oddzielnie z rodziną synowi wymaga korekty o tyle, że pomoc udzielana dorosłym dzieciom nie korzysta z bezwzględnego pierwszeństwa. Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).