III SA/Kr 1110/20
WyrokWSA w Krakowie2020-12-15
Skład orzekający: WSA Ewa Michna, WSA Renata Czeluśniak, WSA Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pismo organu odmawiające przyznania pomocy mieszkaniowej, wydane na podstawie uchwały rady gminy, jest aktem podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego, i czy organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w tym wizję lokalową, przed wydaniem decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pismo organu odmawiające przyznania pomocy mieszkaniowej jest aktem podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego, ponieważ stanowi przejaw władczej woli organu, który negatywnie rozpatruje wniosek o przyznanie pomocy mieszkaniowej. Sąd stwierdził, że organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 79 § 1 k.p.a., poprzez niepowiadomienie strony lub jej pełnomocnika o terminie przeprowadzenia oględzin, co uniemożliwiło stronie dochodzenie swoich praw. Ponadto, organ wadliwie przeprowadził wywiad środowiskowy i nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co doprowadziło do dowolnej oceny stanu faktycznego.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie lokalu mieszkalnego z zasobu Gminy. Organ odstąpił od realizacji wniosku, wskazując na niespełnienie kryteriów mieszkaniowych, co miało wynikać m.in. z ustaleń wizji lokalowej i wywiadu środowiskowego. Skarżąca zaskarżyła pismo organu, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym brak powiadomienia o wizji lokalowej, wadliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz sprzeczność ustaleń z zebranym materiałem dowodowym. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko, kwestionując zasadność zarzutów skarżącej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone pismo i zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt III SA/Kr 1110/20 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak, WSA Janusz Kasprzycki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 15 grudnia 2020 r. skargi M. W., na pismo Zastępcy Dyrektora Wydziału Mieszkalnictwa Urzędu Miasta z dnia 31 lipca 2020 r. znak [...], , uchyla zaskarżony akt;, zasądza na rzecz skarżącej od Prezydenta Miasta 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania., , , , , ,
M. W. (zwana dalej skarżącą) złożyła 28 kwietnia 2020 r. wniosek o przyznanie lokalu mieszkalnego z zasobu Gminy, z tytułu niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych oraz osiągania niskich dochodów. Wniosek został rozpatrzeniy pod kątem spełniania kryteriów do ubiegania się o pomoc mieszkaniową z zasobów Gminy w oparciu o uchwałę Rady Miasta Nr XXX/794/19 z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń (Dz Urz. Woj. Małopolskiego, poz. 9006).
We wniosku jako miejsce zamieszkania skarżącej, jej męża oraz dwójki nastoletnich córek został podany adres: ul. S w K, gdzie zamieszkiwać miała grzecznościowo i nieodpłatnie od czerwca 2018 r. Do wniosku zostało dołączone zaświadczenie z C sp. z o.o. z 3 kwietnia 2020 r. z którego wynikało, że miejscem zamieszkania skarżącej był inny lokal w K – przy ul. O. Ponadto, w uzasadnieniu wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej pełnomocnik skarżącej wskazał, że przebywa ona ookazjonalnie w lokalu należącym do swojej teściowej przy ul. S w K.
W związku z koniecznością ustalenia miejsca pobytu skarżącej, co wynikało z § 2 ust. 4 załącznika Nr 1 do ww. uchwały Rady Miasta, w dniu 26 czerwca 2020 r. została przeprowadzona przez pracowników Wydziału Mieszkalnictwa UM wizja lokalowa w mieszkaniu przy ul. S w K. Z kolei w dniu 22 lipca 2020 r. została przeprowadzona przez pracowników Wydziału Mieszkalnictwa wizja lokalowa przy ul. O w K, jednak nikogo pod ww. adresem nie zastano, nie udało się też uzyskać informacji od sąsiadów, czy skarżąca w ogóle zamieszkuje w przedmiotowym lokalu.
Pismem Zastępcy Dyrektora Wydziału Mieszkalnictwa Urzędu Miasta z 31 lipca 2020 r. znak: [...] odstąpiono od realizacji wniosku mieszkaniowego wnioskodawczyni. Organ powołał § 1 ust. 15 Załącznika Nr 2 do uchwały Nr XXX/794/19 Rady Miasta, zgodnie z którym ocena warunków socjalno - mieszkaniowych wymaga zbadania sytuacji wszystkich osób objętych wnioskiem oraz ich współmałżonków. Warunki socjalno - mieszkaniowe wnioskodawcy oraz osób objętych wnioskiem oceniane są na podstawie informacji posiadanych przez Urząd Miasta, dostarczonej dokumentacji i ustaleń dokonanych podczas wizji lokalowej przeprowadzonej w miejscu zameldowania, zamieszkiwania lub pobytu wnioskodawcy. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie oględziny lokalu, rozmowa z teściową wnioskodawczyni, wywiad z lokatorem zamieszkującym w tej klatce nie potwierdziły okoliczności przebywania rodziny skarżącej w lokalu przy ul. S w K.
Skarżąca przez profesjonalnego pełnomocnika wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na akt administracyjny - pismo Zastępcy Dyrektora Wydziału Mieszkalnictwa Urzędu Miasta z 31 lipca 2020 r. znak: [...] w sprawie odstąpienia od realizacji wniosku mieszkaniowego skarżącej.
Skarżąca, powołując się na brzmienie art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 7 kwietnia 2010 r. w sprawie IV SA/Wr 9/10, wskazała że sąd administracyjny jest właściwy w przedmiotowej sprawie.
Zaskarżonemu aktowi skarżąca zarzuciła:
1.) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. § 6 pkt 1 załącznika nr 1 do ww. Uchwały Rady Miasta - tryb rozpatrywania wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu - poprzez niepowiadomienie pełnomocnika skarżącej o terminie wizji lokalowej w lokalu położonym przy ul. S w K w mieszkaniu teściowej skarżącej i dokonanie uznaniowej i swobodnej wykładni, co doprowadziło do nieprawdziwego ustalenia, że skarżąca wraz z córkami nie zamieszkują w ww. lokalu; co z kolei spowodowało odstąpienie od realizacji wniosku mieszkaniowego skarżącej;
2.) naruszenie przepisów postępowania poprzez przedłożenie protokołu z 26 czerwca 2020 r. (z wywiadu środowiskowego), który to protokół nie zawierał imienia i nazwiska oraz miejsca zamieszkania osoby przepytywanej oraz przeprowadzenie takiego wywiadu z jedną tylko osobą, co nie stanowiło tzw. wywiadu środowiskowego;
3.) sprzeczność dokonanych ustaleń, że skarżąca z córkami nie zamieszkuje w ww. lokalu teściowej z treścią protokołu z 26 czerwca 2020 r. w którym teściowa skarżącej oświadczyła (nie po raz pierwszy), że skarżąca wraz z córkami zamieszkuje w jej lokalu;
4.) naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. § 12 Uchwały w sprawie wynajmowania lokali poprzez powołanie w postawie prawnej zaskarżonego aktu przepisu, który nie ma zastosowania w sprawie, a stanowił podstawę do odstąpienia przez organ od realizacji wniosku skarżącej o uzyskanie lokalu socjalnego z zasobów Gminy Miejskiej; przepis ten stanowi, że osoby wnioskujące o pomoc mieszkaniową są uprawnione do ubiega się o najem lokalu w przypadku braku tytułu prawnego do lokalu oraz udokumentowania faktu osiągania niskich dochodów w rozumieniu ww. Uchwały, a przesłanki te skarżąca spełnia i nie są one kwestionowane przez organ.
W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu i uwzględnienie wniosku mieszkaniowego skarżącej na podstawie dowodów znajdujących się w aktach sprawy Wydziału Mieszkalnictwa Urzędu Miasta o znaku: [...], a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
W uzasadnieniu zarzutów skargi wskazano, że wskutek niepowiadomienia pełnomocnika skarżącej (lub skarżącej) o wizji lokalowej (oględzinach), skarżąca została pozbawiona możliwości dochodzenia swoich praw oraz zajęcia stanowiska w sprawie jej dotyczącej (oświadczenie do protokołu). Również teściowa skarżącej - właścicielka przedmiotowego lokalu nie została powiadomiona o terminie wizji lokalowej i była nią zaskoczona. W ocenie skarżącej nawet gdyby przyjąć, że organ nie musiał wystąpić z wezwaniem o udostępnienie lokalu celem jego oględzin w trybie § 6 pkt 1 załącznika nr 1 do ww. uchwały Rady Miasta, to jest pisemnie, to wystarczyłoby telefonicznie powiadomić nawet w przededniu planowej wizji lokalowej pełnomocnika wnioskodawczyni lub jej osobiście, gdyż wszystkie czynności określone w ww. uchwale są jawne i żaden przepis uchwały nie stanowi, żeby takie czynności jak np. wizja lokalowa czyli faktycznie oględziny odbyły się bez powiadomienia pełnomocnika, jeśli taki został ustanowiony. Skarżąca nadmieniła, że organ miał wiedzę o numerach telefonów wnioskodawczyni i jej pełnomocnika z wniosku mieszkaniowego.
Dalej skarżąca wskazała, że protokoły wizji lokalowej zostały przedłożone pełnomocnikowi dopiero na jego żądanie w dniu 2 września 2020 r. Protokół z wizji lokalowej jest sporządzony w sposób chaotyczny i nieczytelny (liczne skreślenia). Przykładowo w przedmiocie okoliczności zamieszkiwania wnioskodawczyni z córkami jest mowa w dwóch oddalonych od siebie akapitach. Wizja lokalowa odbyła się w okresie wakacyjnym, kiedy dzieci skarżącej przebywały na wakacjach na wsi, a teściowa również przebywała na wakacjach i dopiero na około godzinę przed terminem wizji przybyła do lokalu, skarżąca była w tym czasie na zabiegach lekarskich. Zapisy protokołu są rozbieżne z oświadczeniem jakie teściowa skarżącej złożyła potwierdzając, że jej synowa wraz z dziećmi zamieszkują razem z nią. Wskazała również pokój, w którym zamieszkują i oświadczyła, że ze względu na duże zagęszczenie i okres wakacyjny część rzeczy np. podręczniki i przybory szkolne, instrumenty muzyczne itp. znajdują się w piwnicy, podobnie jak przedmioty z poprzedniego miejsca zamieszkania skarżącej np. lodówka, pralka, obrazy, łóżko do spania. Przedstawiciele organu nie uznali za zasadnego wniosku teściowej skarżącej by dokonać oględzin piwnicy jej mieszkania, w której z uwagi na okres wakacyjny a także nadmierne zagęszczenie w lokalu mieszkalnym znajdują się rzeczy codziennego użytku i inne rzeczy dowodzące zamieszkiwanie skarżącej wraz z dziećmi u teściowej. Nie zaprotokołowano również wszystkiego, co teściowa skarżącej oświadczyła i nie wysłuchano jej do końca. Organ nie przedłożył również odpisów z wizji lokalowej teściowej skarżącej. Tymczasem w następstwie ww. okoliczności organ uznał, że skarżąca wraz z dziećmi nie zamieszkuje w lokalu teściowej.
Jeśli chodzi o protokół z tzw. wywiadu środowiskowego, skarżąca zarzuciła, że w załączonym protokole jest tylko oświadczenie, że przeprowadzono wywiad środowiskowy z jednym lokatorem i w ogóle nie wskazano ani numeru mieszkania ani imienia i nazwiska tej osoby, która złożyła oświadczenie w sprawie. Nawet w przypadku gdyby Wydział Mieszkalnictwa był w posiadaniu tych danych, to przeprowadzenie wywiadu z jednym tylko lokatorem nie stanowi w ocenie skarżącej tzw. wywiadu środowiskowego. Przeprowadzona w sposób wadliwy (m.in. brak powiadomienia pełnomocnika, nieprzeprowadzenie wywiadu przynajmniej z kilkoma lokatorami, nie wzięcie pod uwagi wniosku teściowej skarżącej o dokonanie wizji piwnicy oraz chaotyczny i niestarannie sporządzony protokół) wizja lokalowa nie może w ocenie skarżącej stanowić dowodu na rzecz nieposiadania przez skarżącą i jej dzieci centrum życiowego w lokalu przy ul. S w K.
Skarżąca wskazała, że spełnia wszystkie przesłanki do uzyskania lokalu socjalnego z zasobów Gminy na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 611) oraz §12 ww. Uchwały Rady Miasta: nie posiada tytułu prawnego do żadnego lokalu, a dochody jej gospodarstwa domowego nie przekraczają wysokości określonej w ww. uchwale Rady Miasta, czego organ nie kwestionuje. W związku z tym powołanie przez organ § 12 uchwały jako podstawy prawnej odstąpienia od wniosku, było niezrozumiałe dla skarżącej i pozbawione jakichkolwiek podstaw.
Skarżąca podniosła także, że organ naruszył w stopniu istotnym również konstytucyjną zasadę praworządności określoną w art. 7 Konstytucji RP. Wyjaśniła także, że w dniu 7 września 2020 r. zostało skierowane w niniejszej sprawie wezwanie przedsądowe do organu, a wniesienie przedmiotowej skargi w tak szybkim terminie od nadania wezwania jest spowodowane upływającym terminem na jej wniesienie, zaś późne skierowanie wezwania do organu wynika wyłącznie z jego winy, to jest dostarczenia protokołów z wizji lokalowej oraz z wywiadu środowiskowego dopiero w dniu 2 września 2020 r. na wyraźne żądanie pełnomocnika skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o odrzucenie skargi ewentualnie o jej oddalenie. Wyjaśnił, że etap postępowania w postaci wizji lokalnej nie wymagał wcześniejszego powiadomienia żadnej ze stron, a obecność pełnomocnika w żadnym wypadku nie byłaby okolicznością wskazującą na fakt zamieszkiwania skarżącej we wskazanym we wniosku lokalu. Tym samym, powoływanie się na § 6 pkt 1 załącznika Nr 1 uchwały Nr XXX/794/19 Rady Miasta z dnia 5 grudnia 2019 r. jest w ocenie organu nieuzasadnione. Organ wskazał, że pytania przez pracowników Urzędu Miasta teściowej skarżącej były proste i nie powinny były sprawiać trudności, w sytuacji gdyby rodzina skarżącej faktycznie przebywała pod tym adresem. Obecna podczas wizji teściowa skarżącej nie potrafiła jednak powiedzieć, gdzie wyszły wnuczki (akurat był to dzień zakończenia roku szkolnego), wskazać ich szafek, ani pokazać przyborów szkolnych nastoletnich wnuczek. Zaznaczyła, że część ubrań rodzina skarżącej przechowuje w piwnicy. Jednak w ocenie organu zarzut dotyczący braku dokonania oględzin piwnicy przynależnej do lokalu był bezpodstawny, gdyż piwnica nie stanowiła miejsca pobytu rodziny, dlatego nie dokonano tam wizji. Ponadto fakt przechowywania w niej sprzętów agd i innych domowego użytku nie świadczył o zamieszkiwaniu ich właścicieli w lokalu przy ul. S w K.
Organ nie zgodził się również ze stanowiskiem, aby protokół z wizji był nieczytelny przez dokonane tam skreślenia. Ponadto, został odczytany i podpisany przez teściową skarżącej, która nie wniosła zastrzeżeń do jego treści, jak również nie poprosiła o jego uzupełnienie.
Organ wyjaśnił, że przesłana pełnomocnikowi kserokopia protokołu z wywiadu środowiskowego nie zawierała danych wrażliwych dotyczących numeru mieszkania lokatora, który udzielił wywiadu, bowiem brak było jego zgody na przetwarzanie danych osobowych, a wyrażenie zgody przez skarżącą w dniu 20 kwietnia 2020 r. na przetwarzanie danych osobowych na stronie 10 wniosku mieszkaniowego, pozwoliło na przeprowadzenie ww. postępowania.
Organ podkreślił również, że wyjaśnienia złożone przez pełnomocnika skarżącej co do miejsca pobytu zarówno jej jak i dzieci w dniu wizji lokalowej nie są spójne z informacjami podanymi przez teściową skarżącej.
Dalej powołał się na § 7 ust. 3 załącznika Nr 1 do uchwały Nr XXX/794/19 Rady Miasta z dnia 5 grudnia 2019 r. jako podstawą odstąpienia od realizacji wniosku, kiedy miejsce zamieszkania wskazane we wniosku jest niezgodne ze stanem faktycznym. Organ jako błędne ocenił powoływanie się skarżącej na art. 12 ww. uchwały jako podstawy odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Prezydent Miasta do uznania tut. Sądu pozostawił kwestię, czy w sytuacji gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika można uznać wezwanie przedsądowe z 7 września 2020 r. jako wezwanie do ponownego rozpoznania sprawy w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a., zwłaszcza w sytuacji gdy adresatem pisma jest Dyrektor Wydziału Mieszkalnictwa, a nie organ, czyli Prezydenta Miasta. Jednocześnie organ zaznaczył, że potraktował je jako skierowane do Prezydenta Miasta wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zdaniem Prezydenta stronie nie przysługuje skarga na akt administracyjny jakim jest ww. pismo Zastępcy Dyrektora Wydziału. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 2 pkt 6 zaskarżeniu mógłby podlegać ewentualnie akt Prezydenta Miasta działającego jako organ wykonawczy Gminy. Tymczasem skarżąca działając przez profesjonalnego pełnomocnika sama wskazuje, iż zaskarża pismo Dyrektora. Co więcej skargę taką należałoby w ocenie organu uznać za przedwczesną, skoro jest składana mimo nie uzyskania stanowiska na wcześniejsze pismo tj. przedsądowe wezwanie.
W razie nie uwzględnienia przez Sąd wniosku o odrzucenie skargi, organ wniósł o uznanie jej za bezzasadna i oddalenie jej. W ocenie organu postępowanie zainicjowane wnioskiem o udzielenie pomocy mieszkaniowej zostało przez organ przeprowadzone rzetelnie, a w wyniku podejmowanych czynności okazało się iż skarżąca nie zamieszkuje w lokalu swojej teściowej, co znalazło potwierdzenie w oświadczeniach złożonych w lokalu przy obecności pracowników organu. Dalsze pisma wzbudziły wątpliwość, co do ich wiarygodności w świetle przeprowadzonych przez organ czynności.
Co więcej z ustaleń poczynionych przez Pracowników wydziału Mieszkalnictwa Urzędu Miasta, we wnioskach o wypłatę świadczenia z tytułu 500+ skarżąca również nie wskazywała jako adresu zamieszkania adresu przy ul. S, lecz przy ul. O w K. Powyższe prowadzi zatem do wniosku, iż skarżąca nie zamieszkuje w lokalu przy ul. S w K i zaistniały przesłanki wynikające z uchwały Rady Miasta uzasadniające odstąpienie od realizacji wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej z mieszkaniowego zasobu Gminy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd przyjął skargę do rozpoznania ponieważ zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Krakowie z 11 września 2020 r., III SA/Kr 757/20) pismo w przedmiocie odmowy udzielenia konkretnemu wnioskodawcy pomocy mieszkaniowej, to akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.). Akt ten stanowi bowiem przejaw władczej woli organu, obejmującej negatywne rozpatrzenie wniosku o udzielenia pomocy mieszkaniowej, z powodu braku spełnienia przesłanek wskazanych w uchwale Rady Miasta nr XXX/794/19 z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń. Wykazuje on bowiem cechy aktu indywidualnego, dotyczy uprawnienia skarżącej wynikającego z przepisu prawa oraz kreuje ich sytuację prawną (por. m. in. te kwestie wyrok NSA z 23 listopada 2016 r., I OSK 1873/15).
W tym kontekście Sąd podkreśla, że organ odmawiając udzielenia pomocy mieszkaniowej (pismem z 31 lipca 2020 r.) w ogóle nie pouczył o środkach zaskarżenia wydanego aktu. Powoływanie się w odpowiedzi na skargę, że w sprawie występował profesjonalny pełnomocnik jest o tyle niezasadne, że zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Co prawda przyjmuje się, że zakres obowiązku informowania jest węższy w przypadku osób reprezentowanych przez pełnomocników profesjonalnych, ale brak wyraźnego przepisu zwalniającego organ od obowiązku pouczania o środkach zaskarżenia – powoduje, że Sąd uznał, że skargę należało rozpoznać
Zasadne były przede wszystkim zarzuty pełnomocnika skarżącej o braku uprzedzenia skarżącej, czy też jej pełnomocnika o oględzinach przeprowadzonych 26 czerwca 2020 r. Zgodnie z wyraźnym w tej mierze art. 79 §1 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Wprawdzie w sprawach dotyczących zasobu mieszkaniowego gminy stosuje się przede wszystkim ustawę dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 611), ale nie oznacza to, że na etapie poprzedzającym zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy stosuje się wyłącznie przepisy kodeksu cywilnego.
Na pierwotnym etapie – weryfikacji wniosku, jest to sprawa administracyjna. Dopiero po zakwalifikowaniu wniosku do zawarcia umowy najmu, jest to sprawa cywilna. Dwuetapowość postępowania organów gminy została potwierdzona uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z 21 lipca 2008 r., I OPS 4/08.
Dodać też należy, że użycie w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego określenia działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, wyraźnie odwołuje się do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (wyrok NSA z 19 stycznia 2010 r., I OSK 997/09). W tym kontekście Sąd uznał, że weryfikacja wniosku skarżącej, zgodnie z §7 załącznika nr 1 do uchwały Nr XXX/794/19 powinna się odbywać z zachowaniem procedury administracyjnej. W rozpatrywanej bowiem sprawie organ z uwagi na podanie nieprawdziwych danych dotyczących sytuacji mieszkaniowej skarżącej (k. 89 akt administracyjnych) odstąpił od realizacji wniosku.
Powyższe uwagi nie powodują, że organ został pozbawiony prawa do samodzielnej oceny twierdzeń skarżącej co do niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Ocena ta powinna jednak zostać dokonana dopiero po zgromadzeniu całości materiału dowodowego. W tym celu można również zobowiązać skarżącą do doniesienia kserokopii lub zaświadczeń ze szkół obu córek – jaki adres podany został w roku szkolnym 2018/2019 i 2019/2020. Z oświadczenia B. W. wynika bowiem, że skarżąca przeniosła się do niej w czerwcu 2018 r. Zdaniem Sądu, nic nie stało również na przeszkodzie, aby oględziny lokalu przy ul S i O powtórzyć, skoro nie zastano skarżącej, ani jej córek w obu mieszkaniach. Dzień 26 czerwca 2020 r. był ostatnim dniem szkoły, ale też w tym czasie najprawdopodobniej córki skarżącej mogły przebywać poza K, skoro do końca wakacji większość szkół pozostawała zamknięta z powodów epidemicznych. Niezrozumiałe jest przy tym dlaczego pełnomocnikowi skarżącej przekazano odpis protokołu w faktycznie wersji zanonimizowanej (usunięto w sposób trwały dane dotyczące numeru mieszkania sąsiadki), z adnotacją, że odpis jest zgodny z oryginałem (k. 99, 97 i 81 akt administracyjnych). Taki sposób postępowania faktycznie utrudnił odniesienie się skarżącej do ustaleń organu.
Pełnomocnik skarżącej wskazywał również, że w trakcie wizji teściowa skarżącej wyjaśniała, że część rzeczy znajduje się w piwnicy (k. 79 akt administracyjnych). Dokonujący wizji przy ul. S – pominęli całkowicie te wyjaśnienia. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ podkreślał, że przechowywanie rzeczy w piwnicy nie dowodzi trwałego zamieszkiwania przy ul. S. W ocenie Sądu, jest to o tyle nielogiczne i niezgodne z doświadczeniem życiowym, że bardzo często lokatorzy mieszkań o małym metrażu przechowują swoje rzeczy w piwnicach, jeżeli w danym momencie z nich nie korzystają. W ocenie Sądu, organ nie wyjaśnił również dlaczego skarżąca opuściła poprzednio zajmowane mieszkanie przy ul. O (jeżeli tak rzeczywiście było). Z znajdującej się w aktach notatki służbowej (k.87) wynika, że jest to lokal zamieszkały przez osoby, które "... pracują i można je zastać popołudniu". Zgodnie z §5 ust. 3 pkt 2 załącznika nr 1 do uchwały Nr XXX/794/19 w celu stwierdzenia spełnienia kryteriów określonych uchwałą, w toku postępowania Wydział mógł wezwać skarżącą lub każdą pełnoletnią osobę do stawienia się w siedzibie Wydziału w celu złożenia wyjaśnień. Biorąc pod uwagę trudności związane ze stanem epidemicznym – można było wystosować do skarżącej zestaw konkretnych pytań w celu weryfikacji jej wniosku.
Powyższe okoliczności świadczą zdaniem Sądu o dowolnej ocenie kluczowych dla sprawy okoliczności tj. ustaleniu czy skarżąca i jej rodzina ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.
W ponownym postępowaniu organ zgromadzi dokumenty na okoliczność czy w dacie złożenia wniosku (a właściwie od czerwca 2018 r.) skarżąca nie miała zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w rozumieniu ww. uchwały Nr XXX/794/19 Rady Miasta z dnia 5 grudnia 2019 r. i dokona powtórnej ich weryfikacji (oceny).
Sąd uchylił zaskarżony akt i zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z art. 146 i art. 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło