III SA/Kr 1111/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. I. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że jest osobą samotną. Określając swój majątek uwidoczniła, że nie posiada nieruchomości ani zasobów pieniężnych a z przedmiotów wartościowych tylko obrazy olejne i pastele swojego autorstwa. Od 1979 r. posiada książeczkę mieszkaniową PKO BP. Na jej nieregularne miesięczne dochody składa się 300 zł z lekcji rysunku, 350 zł za sprzedaż portretu oraz 480 zł jednorazowego świadczenia jakie otrzymała z MOPS w grudniu 2011 r. Uzasadniając swoje starania podniosła, że wykonuje wolny zawód artysty malarza który przynosi jej nieregularne dochody. Z uwagi na brak wolnych wakatów w instytucjach kultury lub szkołach jest osobą długotrwale bezrobotną. Z uwagi na chorobę matki rodzina jej nie może pomóc. Do wniosku dołączyła kopię zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o zarejestrowaniu jej jako osoby bezrobotnej. Wezwana o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedstawienie wskazywanych dokumentów źródłowych wyjaśniła, że na przestrzeni ostatniego półrocza nie sprzedała żadnego obrazu olejnego a jedynie portret dziecka w pasteli za 350 zł. W marcu 2012 otrzymała zadatek na obraz olejny w kwocie 1500 zł. Strona internetowa o adresie [...] należy do skarżącej. Większość prac zamieszczonych na niej została sprzedana bo strona funkcjonuje już 8 lat i zawiera obrazy z lat 80/90 ubiegłego wieku. Z uwagi na fakt, że skarżąca nie wystawia swych prac, popyt na jej prace zmalał obecnie niemal do zera. Środki jakie znajdują się na wykazanej książeczce PKO BP, którą założył skarżącej jej ojciec w 1979 r. to raptem 400 zł i obecnie nie wystarczają na wykup żadnego mieszkania nawet z premią gwarancyjną. Innych rachunków bankowych skarżąca nie posiada. Z okazanych kopii rachunków, pokwitowań i wezwań do zapłaty wynika, że na opłaty związane z utrzymaniem lokalu skarżąca przeznacza 300 zł, na energię elektryczną pomiędzy 45-59 zł, na gaz 90-100 zł, na telefon 39-44 zł przy czym skarżąca miała problemy z terminowym regulowaniem ostatnio wymienionych należności. Do wykazanych wydatków dochodzą jeszcze koszty związane z opłaceniem domeny internetowej (61,50 zł), oraz poniesione w ostatnim czasie wydatki na badanie tomograficzne (200 zł) i naprawę piecyka łazienkowego (100 zł). Z powodu nieuregulowanego i niedopuszczalnego salda debetowego w styczniu ubiegłego roku banku PKO BP SA wypowiedział skarżącej umowę rachunku, uzasadniając swoje stanowisko także brakiem systematycznych, cyklicznych wpływów pieniężnych (vide: wypowiedzenie i pisma z dn. 29.10.2010 r.) Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest orzeczona przez organy odmowa przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji zaś uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jej wniosek należało w tym zakresie uznać za bezprzedmiotowy i w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione dodatkowymi wyjaśnieniami i okazanymi kopiami dokumentów źródłowych jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Skarżąca należy do osób niezamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osobę w zasadzie bez majątku i z niewielkim, nieregularnym dochodem. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki jakimi skarżąca dysponuje wystarczają na opłacenie wykazanych stałych obciążeń i opędzenie podstawowych potrzeb życia codziennego. Skoro zaś skarżąca nie ma majątku i aktualnie dysponuje niewielkim dochodem to przewidując nawet minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że skarżącej nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie, to jednak relatywnie przekraczają obecne możliwości płatnicze strony. Z tego względu należało więc udzielić skarżącej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając dla niej adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.