III SA/Kr 1111/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 maja 2012 r. wniosku B. I. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że jest osobą samotną. Określając swój majątek podała, że nie posiada nieruchomości ani zasobów pieniężnych, a z przedmiotów wartościowych tylko obrazy olejne i pastele swojego autorstwa. Od 1979 r. posiada książeczkę mieszkaniową [...]. Na jej nieregularne miesięczne dochody składa się 300 zł z lekcji rysunku, 350 zł za sprzedaż portretu oraz 480 zł jednorazowego świadczenia jakie otrzymała z MOPS w grudniu 2011 r. Uzasadniając swoje starania podniosła, że wykonuje wolny zawód artysty malarza, który przynosi jej nieregularne dochody. Z uwagi na brak wolnych wakatów w instytucjach kultury lub szkołach jest osobą długotrwale bezrobotną. Z uwagi na chorobę matki rodzina jej nie może pomóc. Do wniosku dołączyła kopię zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o zarejestrowaniu jej jako osoby bezrobotnej. Wezwana o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedstawienie wskazywanych dokumentów źródłowych wyjaśniła, że na przestrzeni ostatniego półrocza nie sprzedała żadnego obrazu olejnego a jedynie portret dziecka w pasteli za 350 zł. W marcu 2012 otrzymała zadatek na obraz olejny w kwocie 1500 zł. Strona internetowa o adresie http://barbaraidzik.com należy do skarżącej. Większość prac zamieszczonych na niej została sprzedana bo strona funkcjonuje już 8 lat i zawiera obrazy z lat 80/90 ubiegłego wieku. Z uwagi na fakt, że skarżąca nie wystawia swych prac, popyt na jej prace zmalał obecnie niemal do zera. Środki jakie znajdują się na wykazanej książeczce [...], którą założył skarżącej jej ojciec w 1979 r. to raptem 400 zł i obecnie nie wystarczają na wykup żadnego mieszkania nawet z premią gwarancyjną. Innych rachunków bankowych skarżąca nie posiada. Z okazanych kopii rachunków, pokwitowań i wezwań do zapłaty wynika, że na opłaty związane z utrzymaniem lokalu skarżąca przeznacza 300 zł, na energię elektryczną pomiędzy 45-59 zł, na gaz 90-100 zł, na telefon 39-44 zł przy czym skarżąca miała problemy z terminowym regulowaniem ostatnio wymienionych należności. Do wykazanych wydatków dochodzą jeszcze koszty związane z opłaceniem domeny internetowej (61,50 zł), oraz poniesione w ostatnim czasie wydatki na badanie tomograficzne (200 zł) i naprawę piecyka łazienkowego (100 zł). Z powodu nieuregulowanego i niedopuszczalnego salda debetowego w styczniu ubiegłego roku banku [...] wypowiedział skarżącej umowę rachunku, uzasadniając swoje stanowisko także brakiem systematycznych, cyklicznych wpływów pieniężnych (vide: wypowiedzenie i pisma z dn. 29.10.2010 r.). Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2012 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznał skarżącej pełnomocnika z urzędu. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest orzeczona przez organy odmowa przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji zaś uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jej wniosek należało w tym zakresie uznać za bezprzedmiotowy i w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że skarżąca nie jest zobowiązana do ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań, a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine p.p.s.a.). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 p.p.s.a.). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 p.p.s.a. Oświadczenie to uzupełnione dodatkowymi wyjaśnieniami i okazanymi kopiami dokumentów źródłowych jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Skarżąca należy do osób niezamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osobę w zasadzie bez majątku i z niewielkim, nieregularnym dochodem. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki jakimi skarżąca dysponuje wystarczają na opłacenie wykazanych stałych obciążeń i opędzenie podstawowych potrzeb życia codziennego. Skoro zaś skarżąca nie ma majątku i aktualnie dysponuje niewielkim dochodem to przewidując nawet minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że skarżącej nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie, to jednak relatywnie przekraczają obecne możliwości płatnicze strony. Z tego względu należało więc udzielić skarżącej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając dla niej adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 p.p.s.a. w zw. art. 245 §3 w zw. z art. 260 p.p.s.a.