III SA/Kr 1119/24
WyrokWSA w Krakowie2024-10-24
Skład orzekający: Bogusław Wolas, Jakub Makuch, Magdalena Gawlikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyjazd obywatela Ukrainy z Polski na okres krótszy niż 30 dni, związany z podróżą służbową poza strefę Schengen, skutkuje utratą statusu UKR i prawa do świadczenia wychowawczego, pomimo braku odnotowania powrotu przez Straż Graniczną?Ratio decidendi
Wyjazd obywatela Ukrainy z Polski na okres krótszy niż 30 dni nie pozbawia go uprawnień do legalnego pobytu i świadczeń, nawet jeśli powrót nie został odnotowany przez Straż Graniczną. Dane z rejestru Straży Granicznej nie są wiążące dla organów wypłacających świadczenia, które powinny uwzględniać inne dowody potwierdzające legalność pobytu i ciągłość statusu UKR. W przypadku skarżącej, jej pobyt poza granicami Polski nie przekroczył 30 dni, co oznacza, że nie utraciła ona statusu UKR ani prawa do świadczenia wychowawczego.Stan faktyczny
Skarżąca, obywatelka Ukrainy posiadająca status UKR, otrzymała świadczenie wychowawcze. Organ ZUS uchylił świadczenie, uznając, że skarżąca utraciła legalny pobyt w Polsce w związku z wyjazdem 22 lutego 2023 r., a jej powrót nie został odnotowany przez Straż Graniczną. Skarżąca argumentowała, że wyjazd miał charakter służbowy do Zjednoczonych Emiratów Arabskich i trwał od 22 do 26 lutego 2023 r., co nie przekracza 30 dni. Przedstawiła dowody potwierdzające jej powrót i ciągłość posiadania statusu UKR.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 maja 2024 r. nr 010070/680/5225589/2022, postępowanie: 338550392 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji, II zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych.
Decyzją z 8 maja 2024 r. znak sprawy: 010070/680/5225589/2022, postępowanie: 338550392 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z 25 marca 2024 r. o tym samym oznaczeniu, uchylającą przyznane skarżącej S. D. świadczenia wychowawczego na dziecko H. D. od 1 marca 2023 r. do 31 maja 2023 r.
Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Skarżąca złożyła 23 maja 2022 r. wniosek o świadczenie wychowawcze na dziecko H. D. na okres świadczeniowy trwający od 1.06.2022 r. do 31.05.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin (zwany dalej "Zakład") w wyniku automatycznego rozpatrzenia wniosku informacjami z dnia 27 maja 2022 r. przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na ww. dziecko od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie po 500 zł miesięcznie.
W dniu 26 kwietnia 2023 r. ZUS skierował do skarżącej wezwanie o wyjaśnienie niezgodności odnośnie statusu UKR. W piśmie poinformowano, że na podstawie Rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej ustalono, że skarżąca utraciła legalny pobyt w Polsce w związku z wyjazdem na Ukrainę w dniu 3.07.2022 r., 29.07.2022 r. oraz 22.02.2023 r. Zaznaczono, że ponowny przyjazd skarżącej do Polski w dn. 27.07.2022 r. i 23.08.2022 r. nie został odnotowany przez Komendanta Głównego Straży Granicznej jako przyjazd obywatela Ukrainy w związku z działaniami wojennymi.
W odpowiedzi skarżąca przy kolejnych pismach POG z 27.04.2023 r. i 03.08.2023 r., dołączyła zawiadomienie o sprawdzeniu danych i ewentualnym usunięciu niezgodności z dnia 28.03.2023 r. oraz zaświadczenie z rejestru PESEL z dnia 28.03.2023 r.
W dniu 8 sierpnia 2023 r. ZUS ponownie zweryfikował zapisy w rejestrach i ustalił, że nie zostały one zaktualizowane. Tego samego dnia do skarżącej skierowano kolejne wezwanie tym razem wskazano, że utraciła legalny pobyt w Polsce w związku z wyjazdem z Polski 22 lutego 2023 r., gdzie przyjazd do Polski nie został odnotowany przez Komendanta Głównego Straży Granicznej.
Wobec ustalenia, że dane w rejestrze dotyczące skarżącej nie uległy zmianie, decyzją z 25 marca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin uchylił przyznane skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego za okres od 1 marca 2023 r. do 31 maja 2023 r. na dziecko H. D. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że na podstawie rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej ustalono, że skarżąca utraciła legalny pobyt w Polsce w zw. z wyjazdem z Polski na Ukrainę 22 lutego 2023 r.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie. W odwołaniu podniosła, że jest obywatelką Ukrainy, która przybyła na terytorium Polski w związku z działaniami wojennymi na terytorium Ukrainy i korzystającą z tymczasowej ochrony podstawie ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy. Zdaniem skarżącej posiada ona status uchodźcy UKR nieprzerwanie od dnia wjazdu na terytorium Polski i nigdy nie utraciła prawa legalnego pobytu w Polsce zgodnie z przepisami powołanej ustawy.
Jak wyjaśniła, podczas pobytu w Polsce pozostaje pracownikiem międzynarodowej spółki wchodzącej w skład Grupy Linde. W lutym 2023 r. została oddelegowana do odbycia podróży służbowej do Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Wyjazd ten miał miejsce w dniach 22-26 lutego 2023 r.. Lot do Zjednoczonych Emiratów Arabskich był lotem bezpośrednim z Polski, natomiast lot powrotny odbywał się z przesiadką i zmianą przewoźnika, co miało miejsce na lotnisku w Monachium w Niemczech. Wobec powyższego skarżąca przekroczyła granice Strefy Schengen nie w Polsce, lecz na terytorium Niemiec. Odbywając lot z Monachium na lotnisko Kraków - Balice, w rejestrze Straży Granicznej nie został odnotowany wjazd skarżącej na terytorium zarówno Schengen, jak i Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ formalności z zakresu kontroli ruchu granicznego zostały dopełnione w Niemczech, a nie w Polsce. W związku z powyższym, w rejestrze prowadzonym przez Komendanta Głównego Straży Granicznej dla obywateli Ukrainy istnieje brak rzeczywistych, zaktualizowanych danych dotyczących faktu i daty wjazdu skarżącej do Polski w lutym 2023 r. (po zaledwie 4-dniowej nieobecności na terytorium Polski).
Skarżąca podniosła, że nie utraciła statusu UKR, co potwierdza zawartość bazy PESEL i sam ZUS w piśmie z 18 października 2023 r., gdzie wskazuje, że "Status UKR w Urzędzie Miasta/Gminy Pani Posiada".
W wyniku rozpatrzenia odwołania z Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z 8 maja 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję ZUS z 25 marca 2024 r. W motywach rozstrzygnięcia Prezes ZUS wskazał, że z rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej wynika, że skarżąca utraciła legalny pobyt na terytorium Polski w związku z wyjazdem z Polski 22 lutego 2023 r. Po tej dacie nie został odnotowany przyjazd skarżącej do Polski. Pomimo wysyłanych do skarżącej wezwań, dane w ww. rejestrze nie zostały zaktualizowane. Wskazano, że zgodnie z rejestrem Straży Granicznej skarżąca posiadała prawo do legalnego pobytu w Polce od 7.03.2022 r. do 22.02.2023 r. W konsekwencji uznano, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1.03.2023 r. do 31.05.2023 r.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie; w związku z błędnym uznaniem przez organ, że skarżąca opuściła terytorium Polski na okres przekraczający 30 dni, co pozbawiło ją uprawnienia do legalnego pobytu na terytorium Polski;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 17a ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w zw. z 8 pkt 24a lit. d oraz c ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, poprzez uznanie, że skarżąca utraciła status "UKR" podczas gdy, zgodnie z materiałem dowodowym, cały czas była w jego posiadaniu;
3. naruszenie przepisów postępowania; mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego pomimo przedstawienia przez skarżącą odpowiednich dokumentów;
4. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady proporcjonalności; przejawiające się niewzięciem pod uwagę dowodów przedstawionych przez skarżącą.
W motywach skargi powielono argumentację odwołania.
Do skargi dołączono min. dowód w postaci kserokopii: biletu elektronicznego dotyczącego lotów w dniach 22 - 26 lutego 2023 r., wraz z kartą pokładową z 26 lutego 2023 r., na okoliczność wykazania, że skarżąca wróciła do Polski; zaświadczenia z rejestru PESEL z 11 września 2023 r. oraz z 28 marca 2023 r. na okoliczność posiadania przez skarżącą statusu "UKR"; pisma ZUS z dnia 18 października 2023 r., z którego wynika, iż po odnotowanym przez Straż Graniczną wyjeździe skarżącej w dniu 22 lutego 2023 r. nie zostały odnotowane żadne kolejne wyjazdy z terytorium RP.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl powyższej regulacji sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W takim przypadku, w myśl art. 145 § 3 p.p.s.a. sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd podkreśla, że w sprawie o zbieżnym stanie faktycznym, WSA w Gdańsku wydał wyrok z 4 września 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 304/24. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela zawarte tam stanowisko i uznaje za własne.
Stan faktyczny sprawy wskazuje, że skarżąca oraz jej dwoje dzieci M. i H. w związku z wjazdem do Polski w dniu 7 marca 2022 r. uzyskali status uchodźcy UKR i został im nadany numer PESEL. Skarżąca wystąpiła też w dniu 23 maja 2022 r. z wnioskiem o przyznanie jej świadczenia wychowawczego na dzieci (sprawa niniejsza dotyczy świadczenia przyznanego na syna H.) i takie też świadczenie zostało jej przyznane, o czym ZUS poinformował w piśmie z dnia 27 maja 2022 r. Jednakże, w związku z ustaleniem, że w rejestrze Staży Granicznej widnieje zapis, że skarżąca opuściła terem RP 22 marca 2023 r. i nie został odnotowany wjazd skarżącej z powrotem do Polski – uznano, że utraciła ona prawo do przyznanego jej świadczenia wychowanego za okres od 1 marca 2023 r. do 31 maja 2023 r.
Do sytuacji prawnej skarżącej zastosowanie ma ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jednolity na dzień orzekania przez Prezesa ZUS: Dz.U. z 2024 r., poz. 167), zwanej dalej "ustawą", która określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 1).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 30 czerwca 2024 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki.
Obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 – a taki charakter miał pobyt skarżącej i jej dzieci w momencie wjazdu do Polski w dniu 7 marca 2022 r. - przysługuje prawo do uzyskania numeru PESEL (art. 4 ust. 1 ustawy) jak i prawo do różnego rodzaju świadczeń, w tym świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2022 r., poz. 1577 i 2140), jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, (art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy). Z obu tych uprawnień skarżąca oraz jej dzieci skorzystali, tj. zostały im nadane numery PESEL oraz ZUS przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze informacją z 27 maja 2022 r. na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. na każde z dzieci skarżącej.
Sytuacja prawna obywatela Ukrainy może ulec zmianie m.in. w przypadku wyjazdu z terytorium Polski. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 2 ustawy, wyjazd obywatela Ukrainy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres powyżej 30 dni pozbawia go uprawnienia, o którym mowa w art. 2 ust. 1. W takim przypadku po pierwsze, następuje utrata nadanego uchodźcy statusu UKR, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, czyli statusu osoby, której nadano numer PESEL na podstawie art. 4 ustawy. Po drugie, następuje utrata uprawnień do świadczeń, o których mowa w art. 26 ustawy, w tym świadczenia wychowawczego. A contrario, z powyższych przepisów wynika więc, że jeżeli pobyt poza granicami Polski nie trwał dłużej niż 30 dni, to taki pobyt nie skutkuje pozbawieniem obywatela Ukrainy uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1.
Z okoliczności sprawy wynika, że pobyt skarżącej poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczęty wyjazdem 22 lutego 2023 r. zakończył się 26 lutego 2023 r. i nie trwał dłużej niż 30 dni. Skarżąca przedstawiła kserokopię biletu elektronicznego dotyczącego lotów w dniach 22 - 26 lutego 2023 r., wraz z kartą pokładową lotu z 26 lutego 2023 r. z Monachium do Krakowa. Organ faktów tych nie kwestionuje, ale wskazuje, że w rejestrze prowadzonym przez Komendanta Straży Granicznej odnotowano datę utraty legalności pobytu skarżącej z dniem wyjazdu, tj. 22 lutego 2023 r. Jednocześnie w swoich rozstrzygnięciach powołuje się na treść art. 11 ust. 2 cytowanej ustawy. Należy z tego wywnioskować, że organ uznał, że ustalając legalność pobytu obywatela Ukrainy zobligowany jest opierać się na treści rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej. Zdaniem organu dopiero po ponownym uzyskaniu statusu UKR (w tym celu należy zgłosić się do organu gminy), w celu uzyskania świadczenia wychowawczego należy złożyć nowy wniosek SW-U.
W ocenie Sądu stanowisko to jest błędne.
Zgodnie z art. 3 ust. 3 cytowanej ustawy Komendant Główny Straży Granicznej prowadzi w systemie teleinformatycznym Straży Granicznej rejestr obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy (...). W rejestrze tym przechowuje się m.in. informację o dacie końcowej okresu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznawanego za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 (art. 3 ust. 4 pkt 3).
Zgodnie z art. 26 ust. 3i ustawy, który to przepis ma zastosowanie w sprawie biorąc pod uwagę etap postępowania, tj. fakt, że stronie przyznane zostało świadczenie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz organ właściwy w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są obowiązani do weryfikacji dalszego prawa do świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4 (...), w szczególności na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, i z rejestru PESEL.
Z powyższego zatem wynika, że dane z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, są tylko jednym z dowodów uwzględnianych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz organ właściwy w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, o czym świadczy sformułowanie "w szczególności". Oznacza to, że zapisy rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, nie mają charakteru wiążącego dla ZUS w tym znaczeniu, że nie uniemożliwiają stronie dowodzenia za pomocą innych dowodów, że jej pobyt poza terytorium rzeczypospolitej Polskiej nie przekraczał 30 dni i w konsekwencji, że stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy nie skutkował utratą uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy.
Przepis powyższy wskazuje też na dane dostępne z rejestrów publicznych, w tym rejestru PESEL. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, na podstawie wniosku złożonego w dowolnym organie wykonawczym gminy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nadaje się numer PESEL, o którym mowa w art. 15 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191). Numer PESEL został skarżącej i jej dzieciom nadany.
Zgodnie z art. 4 ust. 17a pkt 1 ppkt 1 ustawy, status, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zwany dalej "statusem UKR", jest automatycznie zmieniany na status, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. c tej ustawy, po przekazaniu przez Komendanta Głównego Straży Granicznej z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, informacji o wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 11 ust. 2.
Oznacza to, że informacja przekazana przez Komendanta Głównego Straży Granicznej o wyjeździe obywatela Ukrainy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 11 ust. 2, skutkuje automatyczną zmianą danych w rejestrze PESEL.
Taka sytuacja nie zaistniała jednak w niniejszej sprawie albowiem nie doszło do automatycznej zmiany statusu. Skarżąca wykazała to przestawiając w toku postępowania zaświadczenie z rejestru PESEL z 28 marca 2023 r. (czyli po upływie 30 dni od wyjazdu z Polski) o posiadanym statusie UKR nadanym 11 kwietnia 2022 r. Ponadto do odwołania skarżąca dołączyła zaświadczenie wydane przez Wójta Gminy Z. na jej wniosek z 16 lutego 2024 r., że od 11 kwietnia 2022 r. posiada status UKR i od tego czasu jest statusem cały czas obowiązującym. Zaświadczenie zostało wydane na podstawie rejestru PESEL według stanu na dzień 16 lutego 2024 r.
Z art. 26 ust. 3i ustawy wynika więc, że przy weryfikacji uprawnień do świadczenia wychowawczego oprócz sięgania do danych zawartych w rejestrze PESEL i rejestrze o którym mowa w art. 3 ust. 3 cyt. ustawy, możliwe jest też dowodzenie okoliczności faktycznych dotyczących charakteru wyjazdu z terytorium Polski (tj. czy skutkował on z uwagi na długość trwania utratą uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy) innymi środkami.
Ponadto Sąd zauważa, że w postępowaniu w ww. zakresie, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775, ze zm., dalej: k.p.a), ponieważ ustawodawca wyraźnie wskazał przypadki wyłączenia jego stosowania, które nie obejmują ani przyznawania oraz uchylenia i zmiany świadczenia wychowawczego, ani wstrzymania wypłaty tego świadczenia, ani prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z: 12 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 316/23, z 18 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 8/24, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Nieprawidłowe jest zatem stanowisko ZUS i Prezesa ZUS, że weryfikując uprawnienie skarżącej do świadczenia wychowawczego związany był treścią rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej i że dopiero po zmianie danych w tym rejestrze, tj. po ustaleniu daty ponownego uzyskania statusu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie, możliwe będzie przyznanie świadczenia od daty ponownego uzyskania przez stronę statusu uprawniającego do otrzymania świadczenia. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca nie mogła przywrócić swojego statusu UKR albowiem go nie utraciła, co potwierdzają przedstawione przez skarżącą dowody oraz dane z basy PESEL.
Okoliczności te powinny też zostać uwzględniona przez ZUS przy weryfikacji na podstawie art. 26 ust. 3i ustawy prawa do świadczenia wychowawczego. Skoro pobyt skarżącej w okresie od 22 lutego do 26 lutego 2023 r. poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie trwał dłużej niż 30 dni, nie był pobytem, o którym mowa w art. 11 ust. 2 ustawy i nie skutkował utratą uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy.
Obie decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wybiórczą ocenę dowodów prowadzącą do błędnych wniosków, a będącą konsekwencję błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 3i, art. 11 ust. 2, art. 2 ust. 1 ustawy.
Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni powyższe stanowisko Sądu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił obie wydane w sprawie decyzje. Odnośnie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935). Na kwotę zasądzonych kosztów złożyła się kwota opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) oraz kwota należności radcy prawnego (480 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło