III SA/Kr 1130/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2010r na posiedzeniu niejawnym wniosku R. J. o ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu w sprawie skargi na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 8 października 2008r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc maj 2002r, z dnia 8 października 2008r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc czerwiec 2002r. z dnia 8 października 2008r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc lipiec 2002r. z dnia 8 października 2008r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc sierpień 2002r. z dnia 8 października 2008r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc wrzesień 2002r. z dnia 8 października 2008r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc październik 2002r. z dnia 8 października 2002r.Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc listopad 2002r. z dnia 8 października 2008r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc grudzień 2002r. z dnia 8 października 2008r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc styczeń 2003r. z dnia 8 października 2008r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc luty 2003r. z dnia 8 października 2008r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc marzec 2003r. z dnia 8 października 2008r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc kwiecień 2003r. z dnia 8 października 2008r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc maj 2003r. z dnia 8 października 2008r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc czerwiec 2003r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu. W dniu 24 września 2010r. skarżący R. J. złożył wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 października 2008r. wydane w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące od maja do grudnia 2002r. oraz od stycznia do czerwca 2003r. Skarżący domaga się ustanowienia doradcy podatkowego z urzędu z uwagi na fakt, iż od 2006 roku jest bezrobotny, nie posiada prawie żadnych dochodów. Wskazuje, iż na dzień dzisiejszy pomocy w ograniczonym zakresie udziela mu jego żona, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, z którą jednakowoż – jak podaje – pozostaje w rozdzielności majątkowej. Źródłem utrzymania rodziny skarżącego jest wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia małżonki wnioskodawcy w wysokości 2 308,02 zł w Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej oraz wynagrodzenie z tytułu jej zatrudnienia w NZOZ Centrum Medyczne A w wysokości 790,97 zł (dane za październik 2010r. ). Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą miesięcznie około 3100 zł. Z oświadczenia skarżącej znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż rodzina posiada mieszkanie stanowiące odrębną własność małżonki skarżącego oraz działkę o pow. 6,24 ara. Skarżący nie wykazuje natomiast faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Skarżący na wezwanie Sądu do uzupełnienia danych zawartych w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy dostarcza zeznanie podatkowe swej żony za 2009 rok, z którego wynika, iż jej przychód wyniósł 51 247,65 zł, natomiast dochód szacuje się na kwotę 47 681,72 zł. Ponadto skarżący przedstawia wyciąg z rachunku bankowego żony, z którego wynika, iż koszty miesięczne utrzymania to : opłata za telefon 42,70 zł, energia elektryczna – 165,24 zł, czynsz – 456,00 zł, gaz – 89,40 zł. Należy zaznaczyć , iż rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżącego jest jego kolejnym wnioskiem, jednakże obejmujący inny zakres żądania (prośba o ustanowienie doradcy podatkowego), gdyż postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący został już zwolniony w całości od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów na pokrycie kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie skarżącemu doradcy podatkowego z urzędu. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. Z akt sprawy wynika, iż skarżący oraz jego małżonka otrzymują stałe dochody z tytułu wynagrodzenia żony wnioskodawcy w łącznej wysokości ponad 3000 zł, posiadają także majątek ( mieszkanie, działka ), który w przypadku, gdy jego właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych może posłużyć jako ew. zabezpieczenie kredytu czy pożyczki czy też przynosić pożytki. Trzeba również wziąć pod uwagę, że skarżący korzysta już z przyznanego mu prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Nie ponosi On już zatem żadnych opłat ani innych kosztów związanych z procesem sądowym. Skarżący nie wskazuje również żadnych nadzwyczajnych okoliczności obciążających jego budżet domowy. Podnosi, iż jest osobą bezrobotną, ale nie wyjaśnia, czy jest osobą aktywnie poszukującą pracy, czy z innych np. zdrowotnych względów nie może takowej pracy się podjąć. Wskazanie, iż bezrobocie jest spowodowane prowadzonymi postępowaniami podatkowymi przez US w A i B i szykanami tych urzędów polegającymi na przewlekłości postępowania i wytwarzaniu atmosfery nagonki w jego środowisku biznesowym jest niewystarczającym argumentem dla stwierdzenia, iż nie może on prowadzić czynności w celu aktywnego poszukiwania pracy w celu polepszenia swej sytuacji majątkowej. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób nie należy, szczególnie wobec okoliczności, że skarżący jest już zwolniony całkowicie od kosztów sądowych i nie można uznać, iż strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych, która to przesłanka warunkowałaby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu wobec okoliczności, iż został on już całkowicie zwolniony od kosztów sądowych, należy uznać za nieadekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).