III SA/Kr 1130/24

Dnia 27 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 29 kwietnia 2024 r. znak SKO-NP-4115-511/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu zaskarżoną do Sądu decyzją z 29.04.2024 r. (znak: SKO-NP-4115-511/24) po rozpatrzeniu odwołania I. B. (dalej jako: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z 13.11.2023 r. (znak: OPS.5211.000089.2023) o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: 1. Wnioskiem z 29.09.2023 r. (data wpływu) skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy B. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niepodejmowanie zatrudnienia spowodowane opieką nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu mężem, W. B. Wskazała, że mąż cierpi na liczne schorzenia, a w ramach świadczonej pomocy przygotowuje mężowi ubranie, ubiera go oraz podaje leki i posiłki, jak też robi zakupy, realizuje recepty i załatwia sprawy urzędowe, zaś w nocy przy mężu czuwa. Do wniosku załączone zostały: orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności męża skarżącej (z 14.07.2023 r., symbol niepełnosprawności 07-S, ustalony stopień datuje się od 9.06.2023 r.), wykaz czynności opiekuńczych realizowanych przez skarżącą względem męża w ciągu dnia, decyzję organu I instancji z 30.08.2023 r. o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego do 31.10.2023 r. oraz świadectwo pracy wskazujące, że skarżąca pracowała od 1.01.2017 r. do 31.03.2019 r., a umowa ustała z upływem czasu, na który była zawarta (art. 30 par. 1 pkt 4 k.p.). 2. W przeprowadzonym 18.10.2023 r. wywiadzie środowiskowym pracownik socjalny zapisał, że skarżąca pracowała dorywczo, była zarejestrowana w Urzędzie Pracy, jednak od sierpnia 2023 r. nie jest już zarejestrowana jako bezrobotna i nie poszukuje pracy, gdyż zajmuje się mężem. Mąż skarżącej w lutym 2023 r. przebywał w Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu, gdzie z powodu niewydolności serca wszczepiono mu zastawkę aortalną. W wywiadzie stwierdzono, że mąż skarżącej jest w miarę sprawny ruchowo i w miarę możliwości porusza się po mieszkaniu, jednak musi uważać żeby się nie przemęczać, bo może zasłabnąć i potrzebować pomocy lekarskiej. Udzielane przez skarżącą mężowi wsparcie obejmuje: przygotowanie posiłków, pomoc w czynnościach pielęgnacyjnych, realizacja recept, podanie leków, sprawdzenie ciśnienia, zmiana opatrunków, a w razie potrzeb zapewnienie pomocy lekarza lub pielęgniarki. Skarżąca podała, że jest w kontakcie z Poradnią Kardiologiczną w Zabrzu i jest w ciągłym pogotowiu względem męża, a opiekę sprawuje całodobowo. Następnie dodała, że sprząta, pali w piecu, robi pranie i gotuje. Pracownik socjalny ustalił, że w skład gospodarstwa domowego skarżącej i jej męża wchodzą też ich dzieci mające: 11, 13, 14 i 16 lat, a nadto odnotował, że "klient był intelektualnie świadomy i komunikatywny, a żona należycie się nim opiekuje". 3. Wójt Gminy B. decyzją z 13.11.2023 r. odmówił skarżącej przyznania oczekiwanego wsparcia. Zwrócił uwagę, że maż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z 14.07.2023 r., w którym stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od 23.02.2023 r., zaś znaczny jej stopień przyznany został od 9.06.2023 r. do 31.07.2026 r. Organ ustalił, że wnioskodawczyni faktycznie sprawuje opiekę nad mężem, który jest sprawy ruchowo w miarę swoich możliwości i samodzielnie porusza się po mieszkaniu, a skarżąca na bieżąco pomaga mężowi w codziennym funkcjonowaniu, przy czym w ramach opieki: przygotowuje posiłki, pomaga w czynnościach pielęgnacyjnych, sprawdza ciśnienie, dba o kontakty z lekarzami oraz wykupuje i dozuje niezbędne leki. Wykonuje też wszystkie prace związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj. utrzymuje porządek oraz pali w piecu. Wskazał organ I instancji na to ustalenie wywiadu środowiskowego z którego wynika, że skarżąca w związku z zapewnieniem opieki mężowi ma nie podejmować zatrudnienia i nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy oraz nie pracuje na gospodarstwie rolnym. Podkreślił, że z akt sprawy wynika, że z uwagi na opiekę skarżąca pobierała od 1.06.2023 do 31.10.2023 r. specjalny zasiłek opiekuńczy wskazując zarazem, że od 1.11.2023 r. nie ma ona już prawa do tego świadczenia. Organ I instancji uznał, że w sprawie nie zachodził związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a opieką nad niepełnosprawnym, gdyż zakres i sprawowanej opieki nie wymusza całkowitej rezygnację z zatrudnienia. Nadto, Wójta wskazał na art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który, jego zdaniem, wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego małżonkowi osoby niepełnosprawnej oraz podał, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki z 17 ust. 1b ustawy, bowiem niepełnosprawność jej męża powstała po 25 roku życia. 4. W odwołaniu skarżąca wskazała na brak zgodności decyzji z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13), a nadto zarzuciła błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt. 2a i art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując m.in., iż wadliwie przyjął organ, że stan zdrowia niepełnosprawnego i zakres sprawowanej opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia. 5. SKO w Nowym Sączu decyzją z 29.04.2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zwróciło uwagę na brak konstytucyjności podstawy prawnej rozstrzygnięcia Wójta (art. 17 ust. 1b ustawy) przywołując wyżej już podany wyrok T.K. i akcentując, że w tym zakresie objęta odwołaniem decyzja nie była prawidłowa. Dalej wskazało Kolegium Odwoławcze, że wykluczenie małżonka osoby wymagającej opieki z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonego obowiązkiem alimentacyjnym orz zdolnego do pracy, a niezatrudnionego ze względu na koniczność sprawowania opieki – naruszałoby art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Weryfikując we wskazanym wyżej zakresie stanowisko organu I instancji SKO w Nowym Sączu podało, że w sprawie ustaleniu podlegało jednak także i to, czy spełnione zostały pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie występują przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby jego przyznanie. Organ odwoławczy przytoczył ustalenia wywiadu środowiskowego (por. punkt 2 uzasadnienia powyżej) – akcentując te jego ustalenie, które wskazywały, że mąż skarżącej jest komunikatywny i w miarę swoich możliwości sprawny ruchowo ale nie może się przemęczać, gdyż może zasłabnąć i potrzebować pomocy lekarskiej, a ze względu na stan zdrowia wymaga wsparcia i pomocy w funkcjonowaniu. Kolegium Odwoławcze przywołało zakres udzielanej mężowi przez skarżącą pomocy tj.: utrzymanie higieny osobistej, ubieranie, przygotowanie i podanie posiłków, umówienie wizyt lekarskich, zawiezienie do specjalistów, zakupy, załatwianie spraw urzędowych, zakup i podanie leków, wyjścia na spacery, palenie w piecu, masowanie, czuwanie podczas snu. Organ odwoławczy stwierdził, że zakres pomocy ustalonej w wywiadzie środowiskowym jest tożsamy z zakresem czynności przedstawionym w oświadczeniu strony. Skarżąca podała, że jej opieka nad mężem polega na: przygotowaniu posiłków, wykonywaniu czynności pielęgnacyjnych, realizowaniu recepty i podawaniu leków, sprawdzaniu ciśnienia, zmienianiu opatrunków, towarzyszeniu podczas spacerów i wizyt lekarskich. Wnioskodawczyni nie wychodzi z domu bez męża i jest w ciągłym pogotowiu, a opiekę w w.w. zakresie sprawować ma całodobowo. Ponadto wnioskodawczyni dba o odpowiednie warunki życiowe i zajmuje się różnymi pracami domowymi: sprząta, pali w piecu, robi pranie, gotuje, itp. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z tytułu sprawowanej opieki skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy od 1.06.2023 r. do 31.10.2023 r. na podstawie decyzji Wójta z 30.08.2023 r. W aktach sprawy znajduje się również świadectwo pracy skarżącej z 1.04.2019 r., z którego wynika, że stosunek pracy ustał w wyniku upływu czasu na jaki była zawarta umowa (od 1.01.20217 r. do 31.03.2019 r.). Według organu II instancji, wykazany przez odwołującą zakres opieki nie zmusza jej do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, biorąc pod uwagę również to, że istnieje możliwość uzyskania wsparcia w opiece w ramach usług opiekuńczych, których odpłatność jest ustalona z uwzględnieniem sytuacji finansowej w jakiej rodzina się znajduje. Podkreśliło SKO, że czynności takie jak: pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, podanie leków, przygotowanie posiłków, organizowanie wizyt lekarskich, robienie zakupów, są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności odwołującej. Są to typowe czynności dnia codziennego, które wykonują osoby na co dzień pracujące i czynią to przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Dodatkowo akcentowało Kolegium Odwoławcze, że wykazany wyżej zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad mężem, który (jak wynika z ustaleń wywiadu środowiskowego) nie jest obłożnie chory, leżący, niekomunikatywny - nie zmuszał do rezygnacji z pracy. Mąż skarżącej jest sprawy ruchowo, samodzielnie się przemieszcza po mieszkaniu, nie wymaga ciągłego nadzoru, jest w stanie sam załatwić potrzeby fizjologicznie, a to pozwala przyjąć, iż jest w stanie samodzielnie funkcjonować przez część dnia, czy też przy wsparciu ze strony usług opiekuńczych i można zorganizować opiekę tak, aby skarżąca nie musiała rezygnować z zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Organ odwoławczy wskazał też, że brak związku przyczynowo-skutkowego wynika z tego, że skarżąca zaprzestała pracy 31.03.2019 r., a konieczność zapewnienia mężowi opieki, ze względu na jego stan zdrowia – powstała cztery lata później. 6. W skardze na opisaną wyżej decyzję skarżąca podała, że organ nie wziął pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego w trakcie którego pracownik socjalny nie zakwestionował sprawowania opieki przez skarżącą i zakresu tej opieki. Według skarżącej, organ dokonał pobieżnej oceny jej oświadczenia co do zakresu i harmonogramy opieki, a mąż potrzebuje codziennej i stałej opieki, która obejmuje przygotowanie i podanie leków, pomiar ciśnienia, organizację wizyt lekarskich, przygotowanie ubrań i pomoc w ubieraniu, przygotowanie posiłków, pomoc przy zabiegach higienicznych, dbałość o miejsce zamieszkania oraz pranie, sprzątanie i prasowanie, jak też przygotowanie do snu. 5. W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Na wstępie należy podkreślić, że SKO w Nowym Sączu w wydanej w tej sprawie decyzji trafnie zweryfikowało błędny pogląd organu I instancji przyjmujący, jako przeszkodę do przyznania skarżącej żądanego świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25. roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych; Dz. U. 2023 r., poz. 390; dalej u.ś.r.). Kolegium Odwoławcze wskazując bowiem na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) prawidłowo wywiodło, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego utraciło przymiot konstytucyjności, co skutkować winno aktualnie tym, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. SKO w Nowym Sączu zasadnie też zweryfikowało nietrafne stanowisko organu I instancji co do tego, że art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś r. wykluczał możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego małżonkowi osoby niepełnosprawnej. Skoro bowiem małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa (odpowiednio art. 60 § 1-3, art. 21 i 614 § 4 k.r.o.), to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa na podstawie art. 27 k.r.o. Jak trafnie wskazał w tym względzie WSA we Wrocławiu w wyroku z 13.06.2018 r. (sygn. akt IV SA/Wr 208/18) negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zawarta w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie dotyczy małżonka osoby wymagającej opieki, spełniającego wymogi do uzyskania świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1 tej ustawy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2023 r. Przepis ten mówił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem wykazać, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, nie tylko należy do kręgu osób w nim wskazanych, ale także stale i osobiście opiekuje się bliską (tj. objętą ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym) osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Innymi słowy, zaniechanie aktywności zawodowej opiekuna musi nastąpić w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podkreślić bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam tylko fakt opieki nad niepełnosprawnym, lecz za rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna (lub jego rezygnację z zatrudnienia) – wynikający właśnie z konieczności sprawowania tej opieki. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest słuszny pogląd, że art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17.10.2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20) z uwagi na całkowitą zależność osoby niepełnosprawnej od opiekuna (WSA w Warszawie w wyroku z 7.10.2011 r. sygn. I SA/Wa 1265/11). Przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć (kontynuować) innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, a przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (por. wyrok NSA z 14.02.2024 r., sygn. akt I OSK 229/23). Analiza uwarunkowań faktycznych kontrolowanej sprawy, a w szczególności ustalonego w postępowaniu stanu zdrowia męża skarżącej oraz towarzyszącego temu stanowi zakresu czynności opiekuńczych realizowanych przez skarżącą – nakazywała uznać za niewadliwe stanowisko organu odwoławczego o braku występowania związku przyczynowo-skutkowego w rozumieniu wyżej zaprezentowanym. Z akt wynika, że uwarunkowania zdrowotne męża skarżącej związane są z chorobami układu krążenia (symbol niepełnosprawności 07-S). Skarżąca podała, że jej mąż ma wszczepioną zastawkę serca (k. 1 wywiadu). Mimo niewątpliwych obciążeń kardiologicznych – jak dowodził wywiad środowiskowy – mąż skarżący jest jednak osobą sprawną ruchowo (k. 1 wywiadu). W wywiadzie środowiskowym zapisano bowiem, że mąż skarżącej – w miarę możliwości porusza się po mieszkaniu. Wniosek ten (co do samodzielności męża w poruszaniu się) wynikał także z załączonego przez skarżącą do wniosku inicjującego postępowanie administracyjne (k. 9) wykazu czynności opiekuńczych realizowanych względem męża. W wykazie tym podano bowiem m.in., że między godziną 15.00, a 17.00 skarżąca wychodzi z mężem na spacer lub przed budynek. Nadto dostrzec trzeba, że w spostrzeżeniach wywiadu środowiskowego pracownik socjalny zapisał, że mąż skarżącej jest osobą "intelektualnie świadomą" (k. 3 wywiadu). Z poczynionych w sprawie i niekwestionowanych przez skarżącą ustaleń – płyną następujące wnioski: - po pierwsze, skoro mąż skarżącej zdolny jest o własnych siłach poruszać się po mieszkaniu, jak też je opuszczać (nie jest leżący, unieruchomiony, czy pampersowany - por. wykaz czynności k. 11 a.a.), to powyższe naprowadzało na niewątpliwą sprawność tej osoby przeczącą temu, że jest on zdany na długotrwałą i stałą pomoc ze strony innych osób; - po drugie, skoro mąż skarżącej nie jest obarczony deficytami intelektualnymi, to brak było także podstaw do przyjmowania, że wymaga on sprawowania ciągłego nadzoru celem uchronienia go od niebezpieczeństwa, które sam może wywołać lub którego nie byłby w stanie zidentyfikować; - po trzecie, skoro w sprawie było niewątpliwe, że mąż skarżącej jest mobilny (tj. o własnych siłach porusza się po mieszkaniu i w ramach spacerów opuszcza także lokal w którym mieszka), a to powyższe nakazywało konsekwentnie przyjąć, że szereg elementarnych czynności codziennych (np. korzystanie z toalety, utrzymanie hihieny, przygotowanie sobie prostych posiłków, czy zapewnienie napoju, tudzież wykonanie nieinwazyjnej diagnostyki zdrowotnej – pomiar ciśnienia) może on wykonywać samodzielnie, tj. bez konieczności udzielania mu w tym względzie pomocy ze strony innych osób (skarżącej). W stwierdzonych zatem w ocenianym postępowaniu okolicznościach faktycznych (stanu zdrowia męża skarżącej i związanego z tym stanem zakresu wymaganego wsparcia - czynności opiekuńczych) - jako logiczny, a przez to niewadliwy uznać należało wniosek, że mąż skarżącej jest jednak w stanie samodzielnie funkcjonować przez określoną część dnia, w którym to czasie skarżąca może z powodzeniem przejawiać aktywność zawodową. Wniosek ten potwierdza ustalony w postępowaniu, w oparciu o deklaracje skarżącej, zakres koniecznego jej mężowi wsparcia, który obejmować ma: przygotowanie posiłków, pomoc – w bliżej nieokreślonych przez skarżącą w wywiadzie środowiskowym - czynnościach pielęgnacyjnych, realizację recept, podanie leków, pomiar ciśnienia, towarzyszenie w spacerach, wizytę u lekarzy oraz sprzątanie, palenie w piecu, pranie i gotowanie posiłków. Przy ocenie charakteru znacznej części tych, w.w. czynności - zwrócić należy uwagę na trafny pogląd wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, który wskazuje, iż czynności takie jak: zakupy, sprzątanie, pranie, czy gotowanie są typowymi czynnościami dnia codziennego, wykonywanymi przez osoby na co dzień pracujące zawodowo (przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu) i - jako takie - nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskującego o świadczenie zawierające się w pojęciu "sprawowanie opieki" (por. np. wyrok NSA z 24.06.2021 r., I OSK 351/21). Uwzględnienie tego rodzaju czynności jako mieszczące się w pojęciu "opieka nad osobą" prowadziłoby bowiem do nieuprawnionego uznania, że każda osoba je wykonująca byłaby niezdolna do podjęcia/wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej z uwagi na ciążące na niej obowiązki domowe względem niepełnosprawnego (por. wyrok NSA z 13.12.2023 r., I OSK 2155/22). Przedstawione zaś na wstępie części motywacyjnej niniejszego uzasadnienia rozumienie pojęcia "opieki" nie pozwalało więc uwzględnić szeregu (praktycznie wszystkich) podawanych przez skarżącą czynności jako mogących w ogóle rzutować na jej absencję zawodową, tj. na spełnienie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zaś stwierdzony w postępowaniu stan zdrowia niepełnosprawnego (nie jest leżący, porusza się sam po mieszkaniu i poza tym lokalem, uczestniczy w spacerach, nie jest pampersowany, jest kontaktowy) nakazywał też poddać w wątpliwość eksponowaną przez skarżącą potrzebę wykonywania za męża szeregu czynności deklarowanych jako "opiekuńcze". W szczególności - o czym była już mowa wyżej - nie sposób było w tej sprawie przyjmować, że stwierdzony w postępowaniu stan zdrowia niepełnosprawnego mógłby stać na przeszkodzie samodzielnemu dokonaniu przez tę osobę pomiaru ciśnienia, przygotowaniu sobie leków, tudzież jedzenia lub napoju. W kontekście tych czynności ocenić jednak należało zawarte w wywiadzie środowiskowym stwierdzenie o potrzebie "uważania niepełnosprawnego na to, aby się nie przemęczać" (k. 1 wywiadu). W związku z tym stwierdzić należy, że akta sprawy nie zawierają medycznego dokumentu stanowiącego wykaz przeciwwskazań lekarskich odnośnie do "nieprzemęczania się" męża skarżącej. Inaczej mówiąc, z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy, w oparciu o które Sąd kontroluje zaskarżoną decyzję - nie wynika, aby kondycja zdrowotna męża skarżącej wykluczała jakikolwiek, w tym najdrobniejszy jego wysiłek, a obejmujący właśnie np. przygotowanie sobie leków, posiłku, czy dokonanie pomiaru ciśnienia. Nadto, w ocenie Sądu, brak logicznych podstaw do uznania, że wyżej zaprezentowane czynności codzienne mogłyby być postrzegane jako "nadmiernie przemęczające" męża skarżącej jeżeli dostrzeże się, że może on z powodzeniem wykonywać wysiłek fizyczny w postaci codziennych spacerów. Reasumując należało stwierdzić, że akta sprawy nie dowodzą tego, aby samodzielna realizacja przez niepełnosprawnego szeregu codziennych czynności wymagała stałego w nich zastępstwa (wyręczania) przez opiekuna tej osoby, który w tym właśnie celu (roztoczenia opieki) zmuszony były do całkowitej absencji zawodowej. Choć skarżąca w tabeli – wykazie realizowanych czynności (k. 11) deklarowała również potrzebę pomocy mężowi w higienie osobistej, to jednak nie wskazała na ten zakres już w wywiadzie środowiskowym, a stwierdzony wówczas stan zdrowia męża przeczy potrzebie pomocy w tym względzie, skoro jest to osoba względnie samodzielna (mobilna) – por. wyżej. Nadto, same czynności higieniczne zasadniczo są realizowane w określonych porach dnia (z reguły rano i wieczorem), a więc przed pracą realizowaną przez opiekuna lub po jej zakończeniu, na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Odnośnie natomiast do wizyt lekarskich, w tym mających mieć miejsce w klinice kardiologicznej w Zabrzu stwierdzić trzeba, że częstotliwość tych wizyt skarżąca deklarowała – jako "w razie potrzeby" (k. 9) – co nie pozwalało skutecznie odnosić powyższego do ocen czynionych w ramach występowania związku przyczynowo-skutkowego w rozumieniu wyżej zaprezentowanym. Ogół więc podanych przez skarżącą czynności opiekuńczych trafnie został oceniony przez organ odwoławczy - jako niebędący tego rodzaju, aby zmuszał opiekuna do całkowitej rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej. Wszak stwierdzić należy, iż przywołane przez skarżącą czynności opiekuńcze (pomoc w ubraniu się męża, higiena, wizyty lekarska, tudzież oklepywanie masaże, czy obcinanie paznokci, moczenie nóg) niewątpliwie mogą być wykonywane zarówno przed, jak i po pracy. W konsekwencji prawidłowe było też stanowisko SKO, iż w ustalonym stanie faktycznym nie istniał bezpośredni i ścisły związek między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną przez nią opieką nad mężem – w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Także fakt uzyskania przez skarżącą w przeszłości decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczego na męża nie miał wpływu i znaczenia dla oceny istnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w niniejszej sprawie. Dostrzec bowiem należy, iż w dacie orzekania przez organ I instancji w tej sprawie (13.11.2023 r.), decyzja dot. specjalnego zasiłku opiekuńczego już nie obowiązywała (zasiłek ten został przyznany do 31.10.2023 r. i z upływem tego czasu prawo do tego zasiłku wygasło). Organ I instancji orzekał zatem o świadczeniu pielęgnacyjnym w warunkach wygaśnięcia (braku) prawa skarżącej do tegoż wsparcia. Nadto, podkreślić trzeba, że choć prawidłowość decyzji o specjalnym zasiłku opiekuńczym nie jest przedmiotem ocen w tej - odrębnej - sprawie, to jednak przyznanie w.w. wsparcia od 1.06.2023 r. tj. w początkowym okresie wystąpienia u męża skarżącej znacznego stopnia niepełnosprawności - mogło być uzasadnione ówcześnie występującym stanem zdrowia tej osoby i występującą wówczas potrzebą udzielenia jej opieki rzutującej na aktywność zawodową opiekuna. W tej jednak sprawie, stwierdzony stan zdrowia męża skarżącej (samodzielność ruchowa, mobilność, kontaktowość) jak i odpowiadający temu stanowi zdrowia zakres koniecznego wsparcia udzielanego przez skarżącą - nie warunkował nieodzowności niepodejmowania pracy (zatrudnienia), co zasadnie uznały oba orzekające w tej sprawie organy administracji publicznej. Dostrzec przy tym trzeba, że organ orzekający o niepełnosprawności (Powiatowy Zespół d.s. Orzekania o Niepełnosprawności w Nowym Targu) uznał zasadność jedynie tylko czasowego przyznania mężowi skarżącej znacznego stopnia niepełnosprawności (do 31.07.2026 r.). Dostrzegał zatem ten organ możliwość wystąpienia w przyszłości, w przypadku męża skarżącej, poprawy stanu jego zdrowia. Stan ten zaś, jak wykazało postępowanie administracyjne, nie był tego rodzaju, że wymagał stałego i długoterminowego wsparcia innej osoby, która w tym celu zmuszona byłaby nie podejmować pracy (zatrudnienia). Przedstawione rozważania stanowią ustosunkowanie się do zarzutów skargi, które Sąd uznał za niezasadne. W nawiązaniu natomiast do zarzutu, iż w trakcie wywiadu pracownik socjalny nie zakwestionował sprawowania opieki przez skarżącą i zakresu tej opieki wskazać trzeba, że zakres opieki wskazany w przywołanym dokumencie nie dostarczał podstaw do przyjęcia związku przyczynowego między absencją zawodową skarżącej, a opieką nad mężem. Jeszcze raz podkreślić bowiem trzeba, że art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, a o takim zakresie, w tej sprawie nie może być mowy (por. wyżej). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. aby możliwe było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, sprawowanie opieki musi uniemożliwiać – a nie tylko w pewnym stopniu utrudniać – wykonywanie jakiejkolwiek pracy zarobkowej, w tym również w niepełnym wymiarze czasu. Mając powyższe na uwadze, Sąd – na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935) – skargę oddalił.