III SA/Kr 1132/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kutzner ( spr.) Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Bożenna Blitek Protokolant Joanna Parada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi "W." S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 26 października 2004 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego skargę oddala W dniu 09.08.2001 r. skarżąca "W." Spółka Akcyjna z siedzibą w K. zgłosiła według dokumentu SAD nr [...] do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, importowany z Republiki Czeskiej, towar w postaci tkaniny z włókien syntetycznych mieszanych z wełną , który zaklasyfikowała do kodu PCN 5515 13 99 O Taryfy celnej. Do zgłoszenia celnego skarżąca dołączyła m.in. fakturę zakupu towaru nr [...] z dnia [...] 2001 r. wystawioną przez firmę T. Co. Ltd. Dokument ten zawierał deklarację upoważnionego eksportera o preferencyjnym czeskim pochodzeniu towaru , co było podstawą do zadeklarowania obniżonej, zerowej stawki celnej. Urząd Kontroli Skarbowej dokonał weryfikacji deklaracji upoważnionego eksportera za pośrednictwem czeskich władz celnych tj. władz celnych kraju eksportu. Pismem z dnia 27.01.2004 r. nr [...] czeskie władze celne poinformowały Urząd Kontroli Skarbowej, iż eksporter towaru nie był w stanie przedstawić wystarczających dokumentów dotyczących pochodzenia towaru, wobec czego towar objęty ww. fakturą nie może być uważany za towar pochodzący z Czech w rozumieniu Protokołu nr 7 Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu CEFTA wprowadzonym protokołem dodatkowym Nr 4 z dnia 13.09.1996 r ( załącznik do Dz.U. z 1996 r, Nr 158, poz.809 ). W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowania w sprawie uznania ww. zgłoszenia celnego , a następnie decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej kwoty wynikającej z długu celnego i określił ten dług w kwocie [...] zł. Do jego obliczenia organ celny zastosował autonomiczną stawkę celną w wysokości 30 % wartości celnej towaru. Od powyższej decyzji skarżąca odwołała się zarzucając naruszenie prawa materialnego , a to art.16, art.20 § 2 oraz art.85 § 1 ustawy z dnia 9.01.1997 r. -Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz.117 ze zm. ) , przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20.12.2000 r w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 119, póz. 1253 ze zm.) , a także przepisów ww. Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu CEFTA oraz postanowień art.16, art.21, art.22 oraz art.32 Protokołu Nr 7 do tej umowy. Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art.122, art.187 §1oraz art.191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku -Ordynacja podatkowa.(Dz. U. Nr 137, póz. 926 z późn.zm.) i wniosła ojej uchylenie. W toku postępowania odwoławczego skarżąca podniosła , że brak jest podstaw do kwestionowania pochodzenia spornych towarów, skoro zostało ono udokumentowane zgodnie z art.16 ust. 1 Protokołu Nr 7 CEFTA . Zdaniem skarżącej czeski kontrahent jako upoważniony eksporter musiał złożyć stosowne dokumenty, przy ubieganiu się o udzielenie mu pozwolenia na uproszczony sposób dokumentowania pochodzenia towarów. Skarżąca wniosła o ponowne dokonanie weryfikacji deklaracji zawartych w przedmiotowych fakturach oraz o uwzględnienie przedłożonych dokumentów potwierdzających, z jakich surowców zostały wyprodukowane zaimportowane tkaniny , jakie jest pochodzenie tych surowców i jakim procesom technologicznym zostały one poddane w trakcie wytwarzania. Skarżąca podniosła, iż w postępowaniu administracyjnym (w tym również celnym) nie obowiązuje zasada, że rola organu orzekającego, to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę , ani że obowiązuje formalna teoria dowodów . Działanie organów celnych - w ocenie skarżącej -stanowi rażące naruszenie zasad prowadzenia postępowania wyrażonych w Ordynacji podatkowej , gdyż organy te uznały, że fakt istnienia oświadczenia władz celnych kraju eksportu, negatywnie weryfikującego deklarację na fakturze, wyłącza przeprowadzanie jakichkolwiek dalszych dowodów na tę okoliczność. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] 2004 r. nr [...] odmówił uwzględnienia żądania w zakresie przeprowadzeń a ponownej weryfikacji deklaracji na fakturze, gdyż weryfikacja taka została już przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami , a jej wynik był wiążący dla polskich organów celnych . Odnośnie pozostałego dowodu organ celny stwierdził, że środki dowodowe w zakresie ustalania pochodzenia towarów zostały skonkretyzowane w ww. umowie CEFTA i nie mogą być zastąpione przez inne dowody , niż określone w tych przepisach. Wyniki weryfikacji dokonanej przez czeskie władze celne zostały zawarty w ww. piśmie z dnia 27.01.2004 r. , który ma status dokumentu urzędowego w rozumieniu art.194 §1 i 2 Ordynacji podatkowej Pismo to jest dowodem na okoliczność , ze zaimportowanym tkaninom nie przysługuje status produktów pochodzących z CEFTY. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 26.10.2004r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu celnego l instancji. W jego uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził m.in. , że obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. z 2000 r Nr 119 póz. 1253 ze zm. ) oraz postanowienia art.13 i 16 Protokołu Nr Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu wprowadziły możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków: towar pochodzi z państwa -Strony Umowy o Wolnym Handlu (CEFTA) pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR l lub deklaracją na fakturze, - został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Warunkiem przyjęcia do wymiaru cła stawki celnej obniżonej jest przedstawienie prawidłowego dowodu pochodzenia towaru, prawidłowego tak pod względem formalnym , jak i materialnym. W przedmiotowej sprawie do zgłoszenia celnego skarżąca dołączyła fakturę towaru , w której zawarta była deklaracja eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru z Republiki Czeskiej , a samo zgłoszenie celne spełniało wymogi formalne wskazane w art.64 § 1 Kodeksu Celnego , a mianowicie dokonane było przez zgłaszającego na właściwym formularzu oraz zawierało wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której był zgłoszona , związku z tym organ celny zobowiązany był przyjąć to zgłoszenie celne. Art.83 Kodeksu celnego przewiduje jednak możliwość przeprowadzenia kontroli postimportowej w celu upewnienia się co do prawidłowości danych zawartych zgłoszeniu celnym. W przypadku towarów pochodzących ze Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu, których pochodzenie importer udokumentował dowodem pochodzeń w postaci świadectwa przewozowego EUR. 1 lub deklaracji na fakturze, również istnieje możliwość kontroli dowodu pochodzenia, poprzez jego weryfikację przez władze celne kraju eksportu . W rozpatrywanej sprawie organ celny l instancji dokonał kontroli przedmiotowego zgłoszenia celnego zgodnie z art.83 § 1 Kodeksu celnego i przekazał w trybie art.32 Protokołu Nr 7 Umowy CEFTA deklarację upoważnionego czeskiego eksportera , zawartą w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze , do zweryfikowania przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu. Weryfikacja tego dowodu pochodzenia okazała się negatywna , co oznacza , że stan faktyczny i prawny był odmienny od zadeklarowanego przez skarżącą w zgłoszeniu celnym. Organ odwoławczy podkreślił , że wynik tej weryfikacji był rozstrzygający dla władz celnych kraju importu . Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że niedopuszczalne jest zastępowanie środków dowodowych w zakresie pochodzenia towaru przez inny rodzaj dowodów, niż określone w Umowie CEFTA . Skutkiem negatywnej weryfikacji dowodu pochodzenia zaimportowanych tkanin jest wykluczenie zastosowania wobec tych towarów uprzywilejowanego traktowania i dopuszczenie do obrotu odbywa się w takiej sytuacji na ogólnych zasadach. Odnosząc się do zarzutu braku podstaw do przeprowadzenia weryfikacji dowodów pochodzenia Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że ocena w tym zakresie należy do organów celnych . Dodatkowo organ celny podniósł, że polskie organy celne nie mają uprawnień do kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą tych wyników , ani żądania wyjaśnień, w jaki sposób te ustalenia zostały dokonane. W ocenie organu odwoławczego organ l instancji prawidłowo określił dług celny przy zastosowaniu stawki celnej autonomicznej. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżąca wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Naczelnika Urzędu Celnego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 121 §1, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 §1, art. 188, art. 191, art. 194 oraz art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej . W uzasadnieniu złożonej skargi skarżąca podniosła, iż zgodnie z art. 20 § 1 i § 2 Kodeksu celnego, warunki uzyskiwania pochodzenia, jakie powinny spełniać towary, aby korzystać ze środków wymienionych w art. 13 § 3 pkt 4 lub pkt 5 Kodeksu celnego, oraz sposoby jego dokumentowania określa się według reguł preferencyjnego pochodzenia towarów. W wypadku towarów objętych umowami, o których mowa w art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego, reguły, o których mowa powyżej, określone są w tych umowach. Nie jest kwestią sporną, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie postanowienia Umowy CEFTA i Protokołu nr 7 do tej umowy. Dowodem na to, że zakupiony przez skarżącą towar miał czeskie pochodzenie w rozumieniu powyższych przepisów, są dokumenty uzyskane od eksportera towaru tj. Spółki "T." i przedłożone Naczelnikowi Urzędu Celnego w załączeniu do pisma z dnia 26.08.2004 r. Tkaniny wyprodukowane przez ww. spółkę z przetworzonych surowców, nawet jeżeli pochodziły one spoza Czech, uzyskiwały status produktów uzyskanych w Czechach, stosownie do postanowień art. 2 lit. b) Protokołu nr 7. Oznacza to , zdaniem skarżącej , że w niniejszej sprawie została w sposób rażący naruszona zasada prawdy obiektywnej. Działanie organu odwoławczego oznacza bowiem, że zastosował on zasadę formalnej teorii dowodowej, uznając, że fakt istnienia oświadczenia władz celnych kraju eksportu, negatywnie weryfikującego deklarację na fakturze, wyłącza przeprowadzanie jakichkolwiek dalszych dowodów na tę okoliczność. W tym stanie sprawy skarżąca podniosła zarzut , iż postępowanie celne zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem postanowień art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 oraz art. 194 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ celny wskazał, iż skarżąca za każdym razem była informowana przez organy celne o możliwości zapoznania się z dokumentacją , jak również o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i z możliwości tych korzystała. Dyrektor Izby Celnej wskazał także na treść art. 32 pkt 3 Protokołu nr 7 CEFTA , zgodnie z którym prawo weryfikacji dowodu pochodzenia dokonują władze celne kraju eksportu i w tym celu mają prawo żądać każdego dowodu, a eksporter zobowiązany jest w myśl art. 21 pkt 3 do przedłożenia żądanych przez władze celne dokumentów. W wyniku przeprowadzonej przez władze czeskie kontroli w firmie T. Co. Ltd. nie udało się ustalić , iż przedmiotowe tkaniny pochodziły z Czech , zatem nie może mieć do nich zastosowania preferencyjna stawka celna wynikająca z Umowy CEFTA. Na rozprawie w dniu 18.01.2007 r. skarżąca powtórzyła zarzut , iż -zgodnie z informacją czeskich władz celnych - polskie organy celne powinny były powtórnie wystąpić o weryfikację deklaracji upoważnionego eksportera i na tę okoliczność przesłała kserokopię pisma Generalnej Dyrekcji Celnej w Pradze z dnia 09.09.2004 r wraz z tłumaczeniem oraz korespondencję z syndykiem masy upadłości eksportera towaru . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Dz 2002 r Nr 153, poz.1270). W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Za zgodne z prawem należy uznać stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że uznanie w dniu objęcia towaru wnioskowana procedurą dokumentów przedłożonych przez importera nie wyklucza możliwości ich późniejszej weryfikacji. Zgodzić należy się również z twierdzeniem tego organu, że wynik postępowania weryfikacyjnego przeprowadzonego przez władze celne kraju eksportu jest wiążący dla polskich organów celnych na podstawie postanowień ww. Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu CEFTA . W związku z powyższym należy podkreślić trzy okoliczności , istotne z punktu widzenia oceny zaskarżonych decyzji pod katem ich zgodności z prawem. Po pierwsze - weryfikacja przeprowadzona na podstawie art.31 ust.2 oraz art.32 ust.2 i 3 Protokołu nr 7 Umowy CEFTA jest jedyną formą weryfikacji i jej wynik jest wiążący dla polskich władz celnych . Po drugie - stosowanie preferencji jest wyjątkiem od zasady płacenia cła na ogólnych zasadach; jako wyjątek od zasady przepisy dotyczące preferencyjnych stawek celnych , w tym stosowanych na podstawie przedmiotowej Umowy , nie mogą być interpretowane rozszerzające , nawet gdyby zaistniały wątpliwości interpretacyjne. Wreszcie po trzecie - to na importerze spoczywa obowiązek wykazania zgodnie z obowiązującymi przepisami, że jest uprawniony do uzyskania tych preferencji. W rozpatrywanej sprawie organ celny dokonał weryfikacji przyjętego zgłoszenia celnego poprzez sprawdzenie deklaracji eksportera złożonego na fakturze i w tym celu przekazał ten dokument czeskim władzom celnym, zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami Protokołu Nr 7. W odpowiedzi na wniosek polskich władz , czeskie władze celne stwierdziły, że towary opisane w przedmiotowej fakturze nie mogą być uważane za pochodzące z Czech w rozumieniu ww. Umowy . Wynik tej weryfikacji, jak wyżej podniesiono, był wiążący dla polskich organów celnych i obligował te organy do wszczęcia stosownego postępowania w celu zastosowania stawki celnej wobec zaimportowanych towarów z pominięciem preferencji. Z uwagi na wiążące Polskę postanowienia ww. Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu CEFTA polskie władze celne nie były uprawnione do prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalania pochodzenia zaimportowanych towarów , a w konsekwencji nie mogły uwzględnić wniosku dowodowego skarżącej dotyczącego surowców i procesów technologicznych stosowanych wobec tych surowców na okoliczność pochodzenia tkanin opisanych w przedmiotowych zgłoszeniach celnych. Treść art.32 ust.3 protokołu Nr 7 jednoznacznie potwierdza zasadność tego stanowiska. Zupełnie odrębną kwestia jest natomiast możliwość zmiany stanowiska władz celnych czeskich i o takiej możliwości skarżąca została poinformowana przez Generalną Dyrekcję Celną w Czechach pismem z dnia 09.09.2004 r ( karta 277 akt administracyjnych ), z którego jednoznacznie wynika , że jeżeli eksporter załączy wymagane dokumenty , które wykazałyby pochodzenie wywiezionego towaru czeskie organy celne " mogą przewartościować swoje stanowisko". Oznacza to , że inicjatywa w zakresie potwierdzenia preferencyjnego pochodzenia towarów należy do eksportera tych tkanin tj. firmę T. Co. Ltd. i postępowanie to toczy się bez udziału polskich władz celnych , a nie jak starała się to wykazać skarżąca , że z wnioskiem o powtórną weryfikację powinny były wystąpić polskie organy celne. Odmienne stanowisko w tej kwestii syndyka masy upadłości spółki T. -eksportera towaru nie mogło być uwzględnione , gdyż jest nie zgodne z postanowieniami ww. Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu CEFTA. W związku z powyższym zarzut dotyczący bierności polskich władz celnych - wobec jednoznacznych postanowień Protokołu nr 7 - należy uznać za nieuzasadniony . Z tych samych powodów należy uznać , że zarzut dotyczący formalnej teorii dowodów jest uzasadniony z zastrzeżeniem , że dopóty eksporter nie spowoduje zmiany stanowiska czeskich władz celnych , polskie organy celne będą " związane" wynikiem weryfikacji przeprowadzonej na ich wniosek. Sąd nie podzielił zarzutów skargi wskazujących na naruszenie zasad ogólnych i przepisów postępowania wynikających z Ordynacji podatkowej w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy . Skarżąca miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy , składania wyjaśnień i wniosków , z czego w toku postępowania korzystała , o czym świadczą jej liczne i obszerne wyjaśnienia. Zarówno przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji, jak i przez organ odwoławczy, zgodnie z art.200 § 1 Ordynacji podatkowej, organy te umożliwiły skarżącej wypowiedzenie się w zakresie ustaleń dokonanych przez organy celne oraz zgłoszenie wniosków dowodowych. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz jego ocena nastąpiły zgodnie z art.191 Ordynacji podatkowej. Ocena dowodów znalazła wyraz w zaskarżonej decyzji zawierającej uzasadnienie faktyczne i prawne. W rozpatrywanej sprawie brak jest wystarczających podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji . W tym stanie rzeczy , Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 , orzekł jak w sentencji.