III SA/Kr 1133/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienie od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Określając majątek swój i męża zadeklarowała, brak nieruchomości zasobów. Wykazała należący do męża 10-letni samochód Peugeot 206 r. o wartości ok. 6 tyś. zł. Wyjaśniła, że mieszka w domu którego właścicielką jest córka. Powiada, że w domu tym użytkuje wraz mężem pow. ok. 50 m2 tj. dwa pokoje, kuchnie i łazienkę. Na stałe miesięczne dochody tego gospodarstwa domowego składają się emerytury małżonków w łącznej wysokości 3800 zł (emerytura skarżącej wynosi 1360 zł zaś męża 2440 zł). Uzasadniając swoje starania podniosła, że nie dysponuje majątkiem pozwalającym na poniesienie dużych kosztów. Powiada, że jest inwalidką niezdolną do samodzielnej egzystencji. Jest po kilku operacjach w tym onkologicznych, ma problemy z poruszaniem się. Mąż także jest inwalidą. Twierdzi, że swoje dochody małżonkowie przeznaczają w całości na bieżące utrzymanie, leczenie i rehabilitację. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki podała, że opłaty za media pochłaniają miesięcznie 630 zł, ubezpieczenia osobiste 50 zł, rtv i telefon 150 zł, paliwo 300 zł, ubezpieczenie samochodu 70 zł, żywność 1500 zł, leczenie i rehabilitacja 400 zł, artykuły higieniczne i środki czystości 150 zł, odzież i obuwie 300 zł, śmieci 35 zł, zakup lekarstw i sprzętów medycznych 70 zł. Prócz tego dokłada się do ubezpieczenia domu kwotą 30 zł, podatku 20 zł a do zakupu opału na zimę kwotą 200 zł rocznie. Do wniosku dołączyła zgromadzone paragony za żywność, rachunki i faktury wystawione przez ośrodki rehabilitacyjne oraz sklepy medyczne, potwierdzenia przelewów za polisy ubezpieczeniowe, opłat za media, przelewy z ZUS, historię operacji z jej rachunku bankowego jednego miesiąca, dokumentację medyczną swoją i męża. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 §1 pkt 1 pkt. 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – rozpoznanie wniosku z zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest zbędne a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Powyższe pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie przyznanie pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa na urzędowym formularzu PPF. Oświadczenie strony jest spójne i logiczne. Przedstawione zaś przez stronę dokumenty źródłowe potwierdzają deklarowane: źródło i wysokość dochodów małżonków, ponoszone wydatki na rehabilitację i sprzęt medyczny, media i żywność, ubezpieczenie samochodu, wpływy i wydatki z posiadanego przez skarżącą rachunku bankowego. Okazane karty informacyjne leczenia dokumentują zaś sygnalizowane przez skarżącą problemy zdrowotne małżonków oraz zalecenia rehabilitacyjne. W konsekwencji oświadczenie skarżącej jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości finansowych skarżącego. Skarżąca przy wykazanych dochodach nie jest osobą biedną w potocznym tego słowa znaczeniu. Możliwości płatniczych strony nie należy jednak przeceniać jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że swoje dochody małżonkowie istotnie przeznaczają niemal w całości na bieżące utrzymanie, leczenie i rehabilitację. W takiej sytuacji konieczność wygospodarowania przez skarżącą środków na pełnomocnika z wyboru jest problematyczne i uzasadnia twierdzenie, że nie jest ona w stanie ponieść tych kosztów, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. Okoliczność, że do małżonka skarżącej należy wykazany przez skarżącą samochód osobowy, który posiada określoną potencjalną wartość sprzedażną lub podkładową (wg skarżącej ok. 6 tyś. zł zaś zgodnie z polisą ok. 8 tyś. zł.) nie zmienia tego spojrzenia w sposób zasadniczy. Nie można bowiem tracić z pola widzenia tej części wyjaśnień skarżącej gdzie powiada, że z uwagi na stan zdrowia ma problemy z poruszaniem się. Trudno bowiem w takiej sytuacji wymagać od małżonków zbycia lub obciążenia tego samochodu celem zdobycia środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Biorąc to wszystko pod uwagę udzielono skarżącej w takim zakresie pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekając jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.