III SA/Kr 1139/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi B. P. na czynność Starosty w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, II. zasądza od Starosty na rzecz skarżącej kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca B. P. pismem z dnia 8 marca 2011r. skierowanym do Gminy – Urząd Miasta K – wezwała do zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Volkswagen [...] zarejestrowanego w Urzędzie Miasta w dniu [...] 2005r. pod nr rej. [...]. W uzasadnieniu powyższego wezwania skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r. w sprawie o sygn. akt 6/04 (Dz. U. 2006.15. 119), w którym zawarto stwierdzenie, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. 2003.137.1310) jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U.2005.108.908) oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 31 marca 2011r. przekazał wezwanie skarżącej według właściwości do Starostwa Powiatowego – Filia W. Z kolei Starostwo Powiatowe w K, w odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia 05 kwietnia 2011r. poinformowało skarżącą , że opłata za wydanie karty pojazdu została pobrana "w granicach i na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa " , dlatego nie można dokonać jej zwrotu. Organ wyjaśnił , że w dacie rejestracji pojazdu skarżącej tj. w dniu 17 sierpnia 2005r. obowiązywało ww. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003r., które utraciło moc obowiązującą w dniu 01 maja 2006r. Na podstawie tego rozporządzenia wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu wynosiła 500 zł i taką kwotę pobrano od skarżącej. Ponadto organ podniósł , że przedmiotowa opłata nie jest ustalana w drodze decyzji administracyjnej, a Starosta jest jedynie organem rejestrującym pojazdy na zasadach określonych w obowiązujących przepisach . Skarżąca pismem z dnia 18 lipca 2011r. wezwała Starostwo Powiatowe w K do usunięcia naruszenia prawa, wnosząc o stwierdzenie bezskuteczności czynności tj. odmowy zwrotu części opłaty za kartę pojazdu i wniosła o zwrot tej części opłaty. W ocenie skarżącej, skoro opłata została pobrana na podstawie § 1ww. rozporządzenia uznanego za niekonstytucyjny w zakresie jej wysokości to oznacza , że przepis w tej części nie mógł być stosowany od początku jego obowiązywania. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o zwrot 425 złotych. W odpowiedzi na wezwanie Starostwo Powiatowe w K pismem z dnia 25 lipca 2011r. podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. W dniu 29 sierpnia 2011r. do Wojewódzkiego Sądu w Krakowie wpłynęła skarga na czynność Starosty K polegającą na odmowie zwrotu nadpłaty uiszczonej przez skarżącą za wydanie karty pojazdu przy rejestracji samochodu marki Volkswagen [...] , nr rej. [...]. Skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności i uznanie jej uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu pobranej przy rejestracji przedmiotowego samochodu. Skarżąca powtórzyła dotychczasową argumentację dodając , że Europejski Trybunał Sprawiedliwości w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2007r w trybie prejudycjalnym w sprawie C-134/07 orzekł , że sporna opłata objęta jest zakazem z art. 90 akapit 1 TWE , co należy interpretować w ten sposób , że przepis ten sprzeciwia się opłacie takiej , jak przewidziana w ust.1ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. , która to opłata jest nakłada w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego , lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego , jeżeli jest on tam już zarejestrowany. Zdaniem skarżącej , z uwagi na to , że ust.1 ww. rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003r. wykracza poza obszar regulacji ustawowej oraz jest sprzeczny z art.90 TWE , niezasadne było pobranie opłaty w kwocie 500 złotych. Opłata za wydanie karty pojazdu powinna uwzględniać koszty i nakłady poczynione przez organ na jej wydanie (75 złotych), a w konsekwencji organ powinien zwrócić skarżącej nadpłaconą kwotę 425 złotych. W odpowiedzi na skargę Starostwa K wniósł o jej oddalenie i podniósł , że brak jest obowiązującego przepisu prawa obligującego organ do zwrotu nadpłaconej kwoty, a tym samym brak jest podstawy do uznania, że skarżąca posiada uprawnienie do otrzymania zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. Na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013r. pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi , gdyż roszczenie pieniężne skarżącej winno być przedmiotem rozstrzygania przez sąd powszechny ewentualnie wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.153.270) sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe kryteria należy stwierdzić, że skarga B. P. zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu pełnomocnika organu podniesionego na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013r. co do niedopuszczalności drogi sądowo administracyjnej w sprawie roszczenia pieniężnego skarżącej . Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04 lutego 2008r. , sygn. akt I OPS 3/07, " skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazd , uiszczonej na podstawie § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. , jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ". W uchwale tej jednoznacznie wskazano , że odmowę zwrotu części opłaty za kartę pojazdu należy traktować jako czynność z zakresu administracji publicznej , podlegająca kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 pkt.4 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie skarga B. P. jest dopuszczalna i podlega kognicji tut. Sądu . Dokonując kontroli zaskarżonej czynności pod kątem jej zgodności z prawem , należy podnieść , że w rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżąca w dniu [...] 2005r. zarejestrowała samochód osobowy marki Volkswagen [...], nr rej [...], uiszczając opłatę za wydanie karty pojazdu w wysokości 500 złotych, pobraną przez organ na podstawie § 1 ust. 1 obowiązującego wówczas ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Wskazany przepis na mocy ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r. sygn. akt U 6/04 został uznany za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . W powyższym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wysokość opłaty – 500 złotych - za wydanie karty pojazdu określona w tym przepisie nie uwzględnia ustawowych wytycznych co do wysokości tej opłaty i uznał , że jest to opłata zbyt wysoka. Zgodnie z rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U.2006.59.421) , obecnie wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wynosi 75 zł . § 1 ust.1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. był niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania. Sąd administracyjny w ramach swoich kompetencji jest uprawniony do takiego stwierdzenia i odmowy jego zastosowania w indywidualnej sprawie i kompetencja ta wywodzi się art.178 Konstytucji Rzeczypospolitej. Sądownictwo administracyjne posiada samodzielność w ocenie konstytucyjności prawa wykonawczego. Poglądy doktryny i orzecznictwa są zgodne co do uprawnień sądu administracyjnego do takiej kontroli stosowania prawa ( vide: uchwała NSA z dnia 30 października 2000r. , OPK 13/00, ONSA i WSA nr 2, poz.39). Powyższe oznacza , że są może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia z tego powodu , ze przepis ten , w ocenie sądu , jest niezgodny z Konstytucja Rzeczypospolitej i ustawą. Prawo kontroli zgodności z ustawą przepisów rozporządzenia przez sądy zostało potwierdzone przez Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 13 stycznia 1998 r., sygn. 12/978 (OTK 1998, nr 1, poz. 4), w którym Trybunał stwierdził, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany. Uzasadnienie prawa badania przez sąd konstytucyjności aktu podustawowego, np. rozporządzenia , w procesie kontroli legalności decyzji administracyjnej , czy też aktu lub czynności , o których mowa w art. 3 § 2 pkt.4 ww. ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi , w konkretnej sprawie , ma swoje umocowanie w art.184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Przepis ten stanowi , że "Naczelny Sąd Administracyjny oraz sądy administracyjne sprawują , w zakresie określonym w ustawie , kontrolę działalności administracji publicznej .... ". Kontrola ta obejmuje nie tylko kontrolę stosowania prawa , ale również kontrolę stanowienia prawa przez administrację publiczną. Ponadto , prawo oceny konstytucyjności aktu podustawowego przez sądy ma swoje oparcie również w art.178 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , zgodnie z którym sędziowie podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Źródłem kompetencji sądów w tym zakresie jest także art.8 ustawy zasadniczej, zgodnie z którym Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej jest najwyższym aktem prawnym , a przepisy tej ustawy stosuje się bezpośrednio. Adresatem tego przepisu są przede wszystkim sądy. Uprawnienia sądów , o których wyżej mowa , nie kolidują z uprawnieniami Trybunały Konstytucyjnego. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą , różnica polega na tym , że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wywołuje ten skutek , że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy , pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym. Podnieść również należy , że określenie przez Trybunał Konstytucyjny momentu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu wykonawczego nie wiąże sądu administracyjnego. Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że skoro sądy administracyjne posiadają kompetencje do odmowy zastosowania w indywidualnej sprawie przepisu rangi podustawowej w przypadku , gdy wcześniej Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność zawartej w nim normy prawnej , to nie ma podstaw do uznania , iż samo tylko odroczenie w czasie orzeczenia o dacie utraty mocy obowiązującej uznanego za niekonstytucyjny przepisu § 1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu pozwala na przyjęcie , iż działanie Starosty K związane z pobraniem opłaty w kwocie 500 złotych było zgodne z prawem. Odroczenie w czasie utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu rozporządzenia nie oznacza, że przepis ten ma być stosowany przez sąd do daty wskazanej przez Trybunał Konstytucyjny. Podkreślić należy , że przepis uznany przez Trybunał za sprzeczny z Konstytucją pozostawał niekonstytucyjny od dnia jego wydania i jako akt niższej rangi nie powinien być stosowany już od dnia jego wejścia w życie. Nadmienić należy , że odroczenie wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ma na celu umożliwienie stosownemu organowi zmianę tego przepisu . Mając na uwadze powyższe okoliczności , Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę , korzystając z przyznanych mu uprawnień , uznał kwestionowany przepis § 1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury , stanowiący podstawę prawna pobrania od skarżącej opłaty za wydanie karty pojazdy w kwocie 500 złotych – za niekonstytucyjny i odmawia jego zastosowania w tej sprawie. Pobrana przez organ opłata ww. wysokości , wbrew treści art.77 ust.4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.2005.108.908) , nie pozostawała w związku z kosztami związanymi z drukiem i dystrybucją kart pojazdów , znacznie przekraczając koszty z tym związane , co oznacza , że Minister Infrastruktury wydając akt wykonawczy – ww. rozporządzenie z 2003r. – przekroczył zakres udzielonego mu upoważnienia ustawowego zawartego w art.77 ust.4 pkt.2 tej ustawy. Konsekwencją powyższych okoliczności jest stwierdzenie, że zaskarżona czynność Starosty K polegająca na odmowie skarżącej zwrotu części pobranej opłaty jest niezgodna z prawem , bowiem została podjęta bez podstawy prawnej. Kwestionowany przepis § 1 ww. rozporządzenia jest również sprzeczny z art.90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską , którego postanowienia są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich , co wynika z art.87 ust.1 pkt.3 i art.91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej . W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko skarżącej zawarte w skardze , czego potwierdzeniem jest postanowienie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007r. w2 sprawie C-134/07 ( Lex nr 354541). Mając powyższe na uwadze , Sąd działając na podstawie art. 146 § 1 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. Rozpoznając ponownie sprawę Starosta K uwzględni stanowisko Sądu , iż opłata za wydanie karty winna uwzględniać jedynie wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją , o których mowa w art.77 ust.5 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art.153 ww. ustawy, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ , którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie było przedmiotem zaskarżenia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.