III SA/Kr 1139/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 lipca 2017 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r., znak: [...] orzekającej o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dla A. L. na okres od dnia 1 maja 2017 do 31 maja 2049r. w wysokości 153 zł miesięcznie. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 16, art. 24 ust. 2a, ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2016.1518), § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U.2015.2284, dalej "u.ś.r."), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U.2015.1238) oraz art. 138 § 1 pkt 1ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2016.23). Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym: Pismem z dnia 9 czerwca 2017 r. skarżąca wystąpiła do Urzędu Miasta o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Prezydent Miasta decyzją nr [...] z dnia [...] 2017 r. przyznał skarżącej zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w okresie od dnia 1 maja 2017 r. do dnia 31 maja 2019 r. w kwocie 153 zł miesięcznie. Organ wyjaśnił, że z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania i Niepełnosprawności z dnia 15 maja 2017 r. wynika, że skarżącą zaliczono do grona osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności , a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 15 maja 2015 r. W związku z powyższym – w ocenie organu I instalacji - zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od dnia wskazanego w ww. orzeczeniu ( art. 16 ust. 3 u.ś.r.) . W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła, że organ nieprawidłowo – jej zdaniem – określił początkową datę , od której zasiłek przysługuje i zwróciła się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 3 marca 2017 r. do dnia 31 maja 2019 r. Zdaniem skarżącej , prawo do zasiłku ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności , a wniosek taki skarżąca złożyła w dniu 31 marca 2017 r. Ponadto wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności tj. w dniu 9 czerwca 2017 r. spełniając tym samym ustawową przesłankę do przyznania wnioskowanego zasiłku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podniosło, że skarżąca spełniła ustawowe kryteria, od których uzależnione jest przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, dlatego zasiłek ten został skarżącej przyznany . Odnosząc się do zarzutu odwołania organ wyjaśnił, że wprawdzie wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami został złożony w dniu 31 marca 2017 r., jednakże z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 15 maja 2017 r. wynika, że skarżąca została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności dopiero od dnia 15 maja 2017 r. W związku z powyższym prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje od dnia 1 maja 2015 r. , bowiem dopiero w dniu 15 maja 2017 r. została spełniona przesłanka zawarta w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. wymóg legitymowania się orzeczeniem o stopni niepełnosprawności. Tym samym organ nie mógł przyznać świadczenia od daty złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepoprawności, gdyż wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia muszą być spełnione łącznie. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , w której skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości . W ocenie skarżącej organ nie dokonał wyczerpującej, wszechstronnej i rzetelnej analizy materiału dowodowego oraz dokonał błędnej interpretacji przesłanek pozwalających na ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub od stopnia niepełnoprawności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył , co następuje : W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny jest bezsporny. W dniu 9 czerwca 2017r skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączyła kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 15 maja 2017r. Z ww. orzeczenia wynikało , że skarżąca została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności , który datuje się od dnia 15 maja 2017r. Okolicznością bezsporną w sprawie jest także , że wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został złożony w dniu 31 marca 2017r. W rozpatrywanej sprawie istota sporu dotyczy daty początkowej , od której przysługuje skarżącej zasiłek pielęgnacyjny. Zdaniem skarżącej ww. zasiłek przysługuje począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności ( art.24 ust.2a u.ś.r. ) , natomiast zdaniem organów orzekających w niniejszej sprawie , zasiłek przysługuje od dnia legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art.16 u.ś.r.) . Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada n2003 r o świadczeniach rodzinnych . Analiza przepisów tej ustawy prowadzi do wniosku , że mechanizm przyznawania świadczeń rodzinnych , w tym zasiłku pielęgnacyjnego , obejmuje dwa etapy : 1/ urzędowe potwierdzenie istnienia stanu faktycznego uzasadniającego uprawnienie do zasiłku i 2/ przyznanie zasiłku. Zasiłek jest związany z istnieniem określonego stopnia niepełnosprawności i jest przeznaczony na zniwelowanie skutków tego upośledzenia. W stadium pierwszym następuje wskazanie daty wystąpienia niepełnosprawności , która jednak jest bez znaczenia dla daty początkowej uzyskania zasiłku. Zgodnie z art.24 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy , z wyjątkiem świadczeń , o których mowa w art.9,art.14, art.15, art.15a, art.15 b, art.16, art.17 i art.17c. W odniesieniu do wyszczególnionych w ust.1 świadczeń , w tym do zasiłku pielęgnacyjnego , zastosowanie znajduje zasada określona w art.24 ust.2a ustawy , która stanowi , że jeżeli w okresie trzech miesięcy , licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności , zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności , prawo to ustala się począwszy od miesiąca , w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Zauważyć należy , że postępowanie o ustalenie stopnia niepełnosprawności i postępowanie o świadczenia rodzinne są odrębnymi postępowaniami , prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów prawa materialnego. W związku z tym złożenie wniosku przed organami orzekającymi o stopniu niepełnosprawności nie powoduje automatycznie uruchomienie postępowania o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego ( czy innego świadczenia rodzinnego ) . Niemniej jednak procedura uzyskiwania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego tworzą pewną całość, którą należy traktować jako jednolitą procedurę. Stąd ustawodawca w art.24art.2a zdecydował , że prawo do ww. świadczenia przysługuje począwszy od dnia złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności. W rozpatrywanej organy obu instancji dokonały nieprawidłowej wykładni przytoczonego wyżej art.24 ust.2a ustawy. Brak jest podstaw prawnych do przyjęcia , że określona w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności data ustalenia stopienia niepełnosprawności tj. 15 maja 2017r. mogła wpłynąć na prawo skarżącej do zasiłku pielęgnacyjnego . Brzmienie ww. przepisu jest jednoznaczne i nie powinno nasuwać żadnych wątpliwości interpretacyjnych. W rozpatrywanej sprawie skarżąca złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w dniu 31 marca 2017r. , to prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje od dnia 1 marca 2017r. Przedstawiona wykładnia przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest zgodna z celami wynikającymi z art. 69 Konstytucji, który stanowi o przysługującej osobom niepełnosprawnym pomocy ze strony władz publicznych w zakresie m.in. zabezpieczenia egzystencji . Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na skutek błędnej wykładni art.24 ust.2a u.ś.r. , a uchybienie to miało w sposób oczywisty wpływ na wynik sprawy , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369) orzekł jak w sentencji. Stosownie do art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U2012.270), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ , którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.