III SA/Kr 1143/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi H. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej skargę oddala Zaskarżoną decyzją z dnia 10 sierpnia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 17 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Postanowieniem z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt [...], Sąd Rejonowy, Wydział III Rodzinny i Nieletnich, orzekł o umieszczeniu w Domu Pomocy Społecznej bez wyrażenia zgody H. U. Organ I instancji - Prezydent Miasta - decyzją z dnia [...] 2010 r., znak: [...], umieścił H. U. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w K. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, iż ze względu na stan zdrowia H. U. nie jest zdolna do samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym oraz nie jest możliwe zapewnienie jej niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. W związku z powyższym, zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i postanowieniem sądu z dnia 3 listopada 2009 r. ( sygn. akt [...]) z uwagi na stan zdrowia została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w K. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła H. U., podnosząc, że nie wyraża zgody na umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Wskazała, że ma wystarczającą opiekę, ma także rodzinę, która w razie potrzeby się nią zaopiekuje. Do odwołania dołączono pismo M. U., dla której H. U. jest ciotką. W piśmie tym, M. U. wskazała, że nie zachodzi konieczność umieszczenia jej ciotki w domu pomocy społecznej, gdyż ma ona wystarczającą opiekę, a poza tym jest w pełni władz umysłowych, psychicznych i jak dotąd potrafi sama wykonywać codzienne czynności życiowe. Jest ograniczona jedynie wadą wzroku, z powodu obustronnej zaćmy. Korzysta z pomocy opiekuna, pracownika PCK, do którego ma pełne zaufanie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało treść art. 54 ust. 1, 2 i 4 ustawy o pomocy społecznej i wskazało, że w przedmiotowej sprawie - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej złożył wniosek do sądu o umieszczenie H. U. w domu pomocy społecznej. Po rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy, Wydział III Rodzinny i Nieletnich, postanowieniem z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt [...], orzekł o umieszczeniu w domu pomocy społecznej bez wyrażenia zgody H. U. Wobec powyższego mocą decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia 13 stycznia 2010 r. nr [...] H. U. skierowano do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle somatycznie chorych. W dalszej części uzasadnienia organ powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 283/08, w którym sąd ten orzekł, że w przypadku, gdy o umieszczeniu w domu pomocy społecznej zadecydował sąd powszechny, rola organu administracji sprowadza się do wykonania orzeczenia sądu i wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Kolegium zwróciło uwagę, że skierowanie nie jest jednoznaczne z umieszczeniem osoby w placówce, choćby z uwagi na przypisanie osoby do konkretnego domu, o czym nie orzeka sąd wydając postanowienie o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej. Zgodnie, bowiem z zasadą wyrażoną w art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. Ocenie organu podlega, więc okoliczność, czy osoba, co do której orzeczono umieszczenie w domu pomocy społecznej, została skierowana do odpowiedniego typu domu z uwagi na rodzaj posiadanego schorzenia. Ze znajdującego się w aktach zaświadczenia lekarskiego z dnia 16 lipca 2009 r. wydanego przez Szpital Specjalistyczny im. [...] SPZOZ w K wynika, że najlepszym miejscem, w którym H. U. miałaby zapewnioną adekwatną opiekę i terapię jest dom pomocy społecznej. Mając na względzie całą dokumentację zgromadzoną w niniejszej sprawie, Kolegium wskazało, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Podkreśliło, że nawet brak woli H. U. do przebywania w domu pomocy społecznej nie może stanowić podstawy do odmiennego rozstrzygnięcia samorządowego kolegium odwoławczego, albowiem przepisy zezwalają w określonych wypadkach na umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej wbrew jej woli, a taka sytuacja ma miejsce w konkretnym przypadku. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 10 sierpnia 2010 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Wojewódzkiego w Krakowie złożyła H. U. Zarzuciła w niej organom naruszenie przepisów prawa poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 54 ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca podniosła, że nie zgadza się na umieszczenie jej w domu pomocy społecznej i uważa, że jest to drastyczne naruszenie praw i wolności człowieka, a w szczególności art. 41 ust 1 oraz art. 47 Konstytucji RP. Podniosła, że nie jest osobą "wymagającą bezwzględnej pomocy", a pomimo podeszłego wieku jest w pełni władz umysłowych, psychicznych i samodzielnie wykonuje codzienne czynności życiowe. Wskazała, że mieszka w swoim własnościowym mieszkaniu, w terminie opłaca czynsz i świadczenia. Posiada opiekuna z PCK, który prawidłowo się nią opiekuje. W związku z powyższym wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia: prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującym prawem. Co do zasady, zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, "osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej." W myśl natomiast art. 54 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej " W przypadku, gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna - prokuratora." Wykładania powyższych i następnych przepisów ustawy o pomocy społecznej prowadzi do wniosku, że umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej jest ostatecznością. W sytuacji jednak, gdy osoba wymagająca bezwzględnej opieki (lub jej przedstawiciel ustawowy) nie wyrażają na to zgody, wymaga to zaangażowania sądu lub prokuratora (ust. 4 art. 54 ustawy o pomocy społecznej). W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że z taki stan rzeczy ma w niej miejsce. Skarżąca w toku niniejszego postępowania nie wyraziła zgody na jej skierowanie do domu pomocy społecznej. Prawomocne postanowienie wydane wskutek tego przez Sąd Rejonowy Wydział III Rodzinny i Nieletnich w dniu 3 listopada 2009 r. wiążące jest nie tylko dla wydających decyzje organów, ale także dla innych sądów. Zgodnie, bowiem z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego; Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Umieszczenie w domu pomocy społecznej nie jest równoważne ze skierowaniem osoby do tego typu placówki. Organy administracji, wydając w tym przedmiocie decyzje są jedynie wykonawcami wiążącego je prawomocnego orzeczenia sądowego (por. m.in. wyroki NSA z 2 grudnia 1998 r., sygn. akt 1435/98; LEX nr 45762 i 25 marca 2009 r.; sygn. akt I OSK 624/08; LEX nr 580352), co trafnie podkreśliło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zgodzić się też należy ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy (wyrok z dnia 8 kwietnia 2008 r.; sygn. akt II SA/Bd 128/08; LEX nr 499122), że: "(...) wydanie przez sąd powszechny orzeczenia o umieszczeniu (...) w domu pomocy społecznej nastąpić mogło jedynie po uprzednim spełnieniu przesłanek ustawowych, ocena, których należała do sądu powszechnego. Sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznej oceny tychże przesłanek." Nadmienić tylko należy, że z kopii zaświadczenia lekarskiego z 16 lipca 2009 r., wystawionego przez Szpital Specjalistyczny im. [...] SPZOZ w K, znajdującego się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy, jasno wynika, że skarżąca cierpi na chorobę psychiczną, a najlepszym miejscem, w którym z uwagi na wskazane schorzenia, miałaby zapewnioną adekwatną opiekę i terapię, jest dom pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze za zgodne z przepisami prawa należało, zatem uznać działania organów w niniejszej sprawie, sprowadzające się do skierowania skarżącej w domu pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak sentencji wyroku.