III SA/Kr 115/06

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata W. C. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu w związku z opinią o braku podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2008 r. sygn. III SA/Kr 115/06 w sprawie ze skargi Z. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: I. przyznać z sum budżetowych pozostających do dyspozycji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie adwokatowi W. C. wykonującemu zawód w Kancelarii Adwokackiej przy [...] w K. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, II. podwyższyć przyznaną w punkcie pierwszym postanowienia opłatę o obowiązującą stawkę 22% podatku od towarów i usług do wysokości 146,40 zł (sto czterdzieści sześć złotych 40/100) brutto. Ustanowiony dla skarżącego adwokat z urzędu (k. 88 i n.), wyznaczony przez organ samorządu zawodowego w osobie adwokata W. C. (zarządzenie Dziekana ORA k. 103.), któremu skarżący udzielił pełnomocnictwa (k. 107), w złożonym dnia 28 sierpnia 208 r. piśmie (k. 106) oświadczył, iż przedkłada odpis opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2008 r. sygn. III SA/Kr 115/06. Nadmienił, że oryginał tej opinii przesłał skarżącemu a w związku z podjętymi przezeń czynnościami w sprawie obejmującymi zbadanie akt, wymianę korespondencji ze skarżącym oraz sporządzenie samej opinii wnosi o przyznanie wynagrodzenia za udzieloną stronie pomoc prawną, albowiem koszty te nie zostały opłacone ani w całości ani w części. Mając na uwadze powyższe zaważyć należało, co następuje: Stosownie do treści art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02/153/1270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te precyzuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 02/163/1348 ze zm.) określając czynności, stawki minimalne i szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielnej przez adwokata ustanowionego z urzędu (§1 rozp.). Sytuacja jest jasna gdy adwokat sporządza i wnosi zażalenie. Wówczas na mocy przepisu §18 ust. 1 pkt. 2 lit. d może oczekiwać wynagrodzenia w kwocie 120 zł powiększone o należny podatek VAT. Rodzi się jednak pytanie, co w sytuacji gdy adwokat nie decyduje się na zainicjowanie postępowania zażaleniowego? Czy okoliczność, że przepisy powołanego rozporządzenia nie regulują stawek wynagrodzenia za oświadczoną w opinii odmowę sporządzenia zażalenia uzasadnia oddalenia wniosku adwokata ex machina? W ocenie orzekającego - nie. Podtrzymać należy w tym zakresie ogólniejszy pogląd i stanowisko zajęte wcześniej w sprawie zapisanej do sygn. akt III SA/Kr 199/04, iż wzmiankowane rozporządzenie nie formułuje listy numerus clausus czynności adwokata a jego przepisy powinny być interpretowane w sposób możliwie najpełniej zapewniający realizację zasad wyrażonych w ustawach na podstawie i w celu wykonania których zostały ustanowione. Ponieważ sąd nie zakwestionował tam przyjęcia takiej optyki stąd też konsekwentnie opowiedzieć należy się za tym, że brak jest wystarczających racji aby odmawiać adwokatowi wynagrodzenia o ile tylko ten udzielił stronie dla której został ustanowiony z urzędu pomocy prawnej, która w myśl art. 4 ustawy Prawo o adwokaturze nie wyczerpuje się w spełnionym zastępstwie procesowym ale również polega na udzielaniu porad prawnych i sporządzaniu opinii prawnych. Potwierdzeniem słuszności takiego spojrzenia zdaje się być zresztą i to, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa wniesienie przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd środka prawnego oczywiście bezzasadnego nie uzasadnia przyznania mu od Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (por. postan. SN z 20 września 2007 r. II CZ 69/07 OSNC 2008/3/41). W takich realiach trudno byłoby więc wymagać od adwokata podejmowania działań za które przewiduje, iż nie otrzyma zapłaty od Skarbu Państwa skoro on sam dostrzega bezzasadność pretensji strony dla której został ustanowiony z urzędu. Zarazem nieporozumieniem byłoby oczekiwać aby podmiot trudniący się zawodowo świadczeniem takich usług poświęcał swój czas i umiejętności pro bono, skoro nie budzi wątpliwości, iż decyzja o ustanowieniu adwokata z urzędu oznacza przejęcie przez Skarb Państwa na siebie ciężaru finansowego związanego z zapłatą adwokatowi stosownego wynagrodzenia. Przenosząc to wszystko na grunt niniejszej sprawy wypada uznać, że skoro adwokat W. C. przedłożył opinię o braku podstaw do wniesienia zażalenia wykładając w niej skarżącemu swoje racje oraz powody dla których nie chce tego uczynić, okoliczności te powodują, że złożony przezeń wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu należy rozpoznać odpowiednio (§5 w związku z §2 ust. 2 rozporządzenia) według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków w związku ze sporządzeniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Tak określoną czynność adwokata należy bowiem uznać za rodzajowo najbardziej zbliżoną do opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W konsekwencji za sporządzoną w niniejszej sprawie opinię o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia zażalenia adwokatowi przysługuje opłata w wysokości 120 zł co stanowi i odpowiednik 50% stawki minimalnej określonej przepisie §18 ust. 1 pkt. 1 lit. c i nie przekracza stawki wynagrodzenia jakie adwokat mógłby otrzymać w związku ze sporządzeniem zażalenia (§18 ust. 1 pkt. 2 lit. c i d rozp.). Ponieważ w sprawie nie występowały zawiłe kwestie prawne (§2 ust. 1 rozp.) nie było podstaw aby przyznawać pełnomocnikowi podwyższone wynagrodzenie (§19 pkt. 1). Na mocy §2 ust. 3 cytowanego rozporządzenia ustalona w ten sposób opłata ulegała jednak powiększeniu o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług. Wobec tego, że adwokat ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem stronie pomocy prawnej powinien wykazać, że stosowna opinia została sporządzona i przekazana stronie. Podobnie jednak jak ma to miejsce przy opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należy się też opowiedzieć za dopuszczeniem możliwości by przy ustalaniu czy taka pomoc prawna została stronie udzielona sąd (i referendarz) mogli poprzestać na oświadczeniu pełnomocnika o udzieleniu pomocy prawnej stronie, zwłaszcza w tych sytuacjach gdy odpis opinii przedkłada sądowi a równocześnie z akt sprawy nie wynika by strona kwestionowała fakt udzielenia jej pomocy prawnej w tej formie (por. uzasadnienie postanowienia NSA z 22 grudnia 2004 r OZ 720/04 ONSAiWSA 05/5/93). Te warunki w realiach niniejszej sprawy zostały spełnione. Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji.