III SA/Kr 115/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2017 r. sprawy ze skargi "Szpitala Miejskiego w R" Spółka z o.o. w R na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 29 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za przeprowadzone czynności kontrolne I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz "Szpitala Miejskiego w R" Spółka z o.o. w R kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi wniesionej przez Szpital Miejski w R Sp. z o.o. w R jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 29 lutego 2012r. Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2012r. Nr [...] znak: [...] o obciążeniu strony skarżącej opłatą za czynności kontrolne w kwocie 225,68 zł. Opłaty zostały nałożone na stronę skarżącą w związku z przeprowadzoną w dniach 9 i 10 stycznia 2012 r. w Szpitalu Miejskim w R Sp. z o.o. kontrolą sanitarną. Należy wskazać, że na podstawie wyników powyższej kontroli sanitarnej Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał w dniu [...] 2012r. decyzję nr [...], którą nakazano unieruchomienie działalności bloku operacyjnego w Szpitalu Miejskim w R Sp. z o.o. Następnie Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 5 marca 2012r. Nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji. Szpital Miejski w R Sp. z o.o. wniósł skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 5 marca 2012r. Nr [...] oraz na poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, domagając się stwierdzenia ich nieważności, względnie ich uchylenia. Skarga ta została zarejestrowana pod sygnaturą III SA/Kr 592/12, (po zawieszeniu sprawy III SA/Kr 592/12, a następnie jej podjęciu toczyła się sygnaturą III SA/Kr 1151/14. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 - dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analizując skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów należy stwierdzić, że zasługuje ona na uwzględnienie. Na wstępie należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił z urzędu postępowanie sądowe w sprawie obciążenia strony opłatą za czynności kontrolne do czasu prawomocnego zakończenia opisanego powyżej postępowania sądowego, gdyż uznał, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyników niezakończonego jeszcze postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie III SA/Kr 592/12. W sprawie III SA/Kr 592/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając skargę Szpitala Miejskiego w R Sp. z o.o. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2012r. Nr [...] wyrokiem z 18 września 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1151/14 uchylił zaskarżoną decyzję oraz na poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy inspekcji sanitarnej nieprawidłowo zastosowały art. 27 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej przyjmując, że doszło do naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, podczas gdy wskazane w zaskarżonej decyzji wymagania higieniczne i zdrowotne skarżącego jeszcze nie obowiązywały, o czym ostateczną decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] orzekł Główny Inspektor Sanitarny. Skarżący nie mógł zatem naruszyć wymagań, którymi nie był prawnie związany, albowiem pozostawał jeszcze w okresie dostosowawczym. Skargi kasacyjne od tego wyroku z 18 września 2014 r. wnieśli: Wojewódzki Inspektor Sanitarny oraz Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "Szpital Miejski w R" Spółka z o.o. W skardze kasacyjnej wniesionej przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego organ podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) i błędną wykładnię art. 27 ust. 2 ustawy o PIS poprzez uznanie, że w sprawie nie doszło do naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych powodujących bezpośrednie zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, oraz niezastosowanie art. 11 i art. 22 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i szeregu rozporządzeń. Z powołanych względów skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. W skardze kasacyjnej wniesionej przez Szpital Miejski w R spółka z o.o. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 2 ustawy o PIS w związku z art. 22 ust. 1, ust. 2 pkt 1, pkt 2 oraz pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, § 40 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowymi sanitarnym oraz w związku z art. 6 k.p.a. - poprzez niestwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji, W oparciu o wskazane powyżej podstawy kasacyjne Szpital Miejski w R Spółka z o.o. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 grudnia 2016r sygn. akt II OSK 756/15.stwierdził, że skargi kasacyjne nie posiadają usprawiedliwionych podstaw. Skargi kasacyjne oddalił. W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w dniu 23 stycznia 2017 r. postanowieniem podjął zawieszone przedmiotowe postępowanie sądowe ze skargi "Szpitala Miejskiego w R" Sp. z o.o. w R na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2012r. nr [...] w przedmiocie opłaty za czynności kontrolne. Zgodnie z przepisem art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Natomiast stosownie do art. 36 ust. 2 ustawy za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań. Wynika z powyższego, że konieczną przesłanką pobrania opłaty z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011r. nr 212, poz. 1263 ze zm.), jest naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych. Decyzja w przedmiocie obowiązku poniesienia opłaty musi zostać poprzedzona rozstrzygnięciem co do naruszenia przez stronę wymagań higieniczno – sanitarnych. Istotne jest to, że z treści zacytowanego przepisu wynika wyraźnie, że opłata, którą zobowiązany jest ponieść podmiot nieprzestrzegający wymagań higieniczno – zdrowotnych nie jest opłatą za sprawowanie czynności nadzoru, ale opłatą za badania laboratoryjne lub inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem nadzoru, co znaczy, że płaci się za specjalistyczne czynności niezbędne w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jest to zatem opłata pobierana za konkretne zdarzenia określone w normie prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2008 r. II OSK 579/07 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 27 lutego 2014 r. III SA/Kr 1080/13 – publikowane w https://cbois.nsa.gov.pl). Zgodnie z treścią art. 36 ust. 2 ustawy za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań. Ewentualne zatem uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2012r. Nr [...] w sprawie III SA/Kr 592/12 będzie oznaczało, iż nałożone mocą zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji na stronę skarżącą opłaty są nienależne. Zwrócić należy uwagę, że ustawodawca nie przewidział żadnej sankcji finansowej z tytułu samego faktu sprawowania nadzoru, a obciążenie kontrolowanego podmiotu opłatą za sam fakt sprawowania nadzoru miałby taki charakter. Przechodząc ściśle do rozpatrywanej sprawy, organy obu instancji wskazały w decyzjach, że nałożona na skarżącą opłata dotyczyła "kontroli sanitarnej" i stwierdzonych w wyniku kontroli przez organ naruszenia przez stronę wymagań higieniczno – sanitarnych. Z treści zacytowanego wyżej przepisu natomiast wynika wyraźnie, że opłata, którą zobowiązany jest ponieść podmiot, jest wynikiem nieprzestrzegania wymagań higieniczno – zdrowotnych. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dokonując kontroli legalności decyzji obciążającej opłatą, o której mowa w art. 36 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stwierdza, że na podstawie prawomocnego wyroku tut Sądu w równoległym postępowaniu obie decyzje organów decyzji dotyczące naruszenia przez stronę wymagań higienicznych i zdrowotnych zostały uchylone. Natomiast naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych stanowi przesłankę materialnoprawną obciążenia strony opłatą za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego (art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Zatem skoro naruszenie tych wymagań jest przesłanką obciążenia strony opłatą, o jakiej mowa w art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a Sąd w równoległym postępowaniu uchylił obie decyzje organów odnośnie stwierdzonych naruszeń prawa to w danej sprawie przestały istnieć przesłanki do pobrania opłaty za postępowanie organu kontrolnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 36 ust. 2 ustawy, za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań. Uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 5 marca 2012r. Nr [...] w sprawie III SA/Kr 592/12 oznacza, iż nałożone mocą zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji na stronę skarżącą opłaty są nienależne. Na koniec należy przypomnieć treść uchwały Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 31 stycznia 1995 r. III AZP 11/94 (LexPolonica nr 304206) "pobranie opłaty za wykonywane badania i inne czynności na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1985 r., Nr 12, poz. 49 ze zm.) następuje w drodze decyzji administracyjnej". Zasada ta wynika z faktu, że ustalenie opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego nie stanowi kwestii incydentalnej w innym postępowaniu i nie sprowadza się tylko do sposobu ustalenia ich wysokości. Osnową decyzji ustalającej opłaty za badania jest rozstrzygnięcie o samym obowiązku ponoszenia tych opłat i jego zakresie. Z tego względu decyzję ustalającą koszty wydaje się dopiero, gdy rozstrzygnięcie o samym obowiązku stanie się ostateczne. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.