III SA/Kr 1154/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Elżbieta Kremer Sędziowie: WSA Halina Jakubiec (spr.) AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia 3 listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego skargę oddala. Decyzją z dnia 3.11.2004 r. [...] Wojewoda [...] powołując się na przepis art. 37 k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. 2003, Nr 58, poz. 514 z późn. zm.) w związku z art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 56) w związku z art. 30 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. 2004, Nr 120, poz. 1252), utrzymał w mocy decyzję Starosty M. z dnia [...].09.2004 r. [...] orzekającą o odmowie przyznania H. J. prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 4 października 2004 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że decydującą rolę w kwestii przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego spełnia dzień rejestracji i przepisy obowiązujące w tym dniu. Na ten właśnie dzień bada się czy zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Skarżący H. J. zarejestrował się jako osoba bezrobotna w dniu [...].10.2000 r. i uzyskał status bezrobotnego oraz prawo do zasiłku od dnia [...].10.2000 r. Równocześnie w dniu rejestracji wszczęte zostało postępowanie w sprawie ustalenia uprawnień H. J. do świadczenia przedemerytalnego. W związku z powyższym wniosek H. J. o świadczenie przedemerytalne podlega rozpatrzeniu na podstawie art. 37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w jej brzmieniu obowiązującym do końca 2001 r., ze względu na treść art. 30 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych ( w/w ), zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przepis art. 37 k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w jej brzmieniu obowiązującym w dniu rejestracji skarżącego stanowi, że świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku jeżeli: 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, lub w roku kalendarzowym, w który został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła co najmniej 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, lub do rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący, co najmniej 34 lat dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Analiza stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy zdaniem organu odwoławczego wyklucza w stosunku do wnioskodawcy H. J. przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego, albowiem do uzyskania uprawnień wymagane jest poza spełnieniem warunków do uzyskania statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku, łączne spełnienie jednego z wymogów pkt. 1-4 wyżej powołanego przepisu. - Lata życia skarżącego H. J. (ur. [...].01.1943 r.) wykluczają przyznanie mu uprawnień do świadczenia przedemerytalnego w oparciu o pkt. 1 tego przepisu, gdyż na dzień rejestracji nie osiągnął wymaganego wieku 63 lat. - Nie spełnił też przesłanek z pkt. 2 tego przepisu, bowiem ustawodawca zawarł między innymi wymóg ukończenia w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy (...) z przyczyn dotyczących pracodawcy co najmniej 60 lat dla mężczyzn, a wnioskodawca w roku rozwiązania stosunku pracy ukończył 57 lat. - Z kolei wymogi zawarte w pkt. 3 tego przepisu uzależniają prawo do świadczenia przedemerytalnego od rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy i wykazania okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego co najmniej 40 lat dla mężczyzn. Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia [...].05.2003 r. przyjęto to ustalenie wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego łącznie 37 lat 22 dni. Od decyzji tej nie zostało wniesione odwołanie do Sądu Okręgowego w K., pomimo, że poprzednia decyzja organu rentowego uprawniającego do emerytury została przez H. J. zaskarżona. - Brak rozwiązania stosunku pracy w związku z niewypłacalnością pracodawcy wyklucza zastosowanie pkt 4 tego przepisu. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania związanych z żądaniem ustalenia przez organ zatrudnienia okresu uprawniającego do emerytury przy uwzględnieniu okresu nauki zawodu od 1.09.1957 r. do 4.01.1959 r. oraz pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 5.01.1959 r. do 31.04.1963 r. organ odwoławczy powołał się na przepis art. 37 k ust. 3 i 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowiący, że to organ rentowy na wniosek powiatowego urzędu pracy ustala okresy składkowe i nieskładkowe, a od decyzji organu rentowego (zgodnie z pkt. 5 tego przepisu ) przysługują środki odwoławcze określone w odrębnych przepisach. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy powołał treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19.03.2003 r. (UZP 1/ 03 OSNP 2003/ 13/ 317), wskazując na fragmenty uzasadnienia tej uchwały potwierdzające zajęte w sprawie stanowisko. Powyższa decyzja Wojewody stała się przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze H. J. domagał się zmiany decyzji na swoja korzyść poprzez ustalenie uprawnień do świadczenia przedemerytalnego podnosząc, że decyzja jest krzywdząca, bowiem osoby pracujące ze skarżącym w PKS o takim samym stażu posiadają uprawnienie do świadczenia przedemerytalnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie i wskazując na marginesie sprawy, że w międzyczasie decyzją Starosty M. z dnia [...].02.2001 r. przyznane zostało H. J. prawo do zasiłku przedemerytalnego. Wojewódzki Sadu Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istotę jej rozstrzygnięcia stanowi kwestia ustalenia okresu uprawniającego do emerytury, w którym zdaniem skarżącego powinien być uwzględniony okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Kwestia ta była przedmiotem decyzji organu rentowego z dnia [...].12.2000 r. (k. 40 akt administracyjnych), od której H. J. odwołał się do Sądu Okręgowego w K. Wyrokiem z dnia [...].02.2003 r., [...] Sąd zmienił powyższą decyzję w ten sposób, że nie przesądzając o ustaleniu podstaw prawnych do przyznania wnioskodawcy H. J. prawa do świadczenia przedemerytalnego, ustalił że wysokość emerytury dla celów świadczenia przedemerytalnego wynosi [...] zł. W wykonaniu tego wyroku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. wydał w dniu [...].05.2003 r. decyzję przyjmując do ustalenia wysokości emerytury 30 lat 4 miesiące 6 dni okresów składkowych, 1 rok 8 miesięcy 16 dni okresów nieskładkowych, co łącznie, tak jak w decyzji z dnia [...].12.2000 r. dało 37 lat i 22 dni okresu uprawniającego do emerytury, zamiast wymaganych 40 lat. Od decyzji organu rentowego z [...].05.2003 r. ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego, nie zostało jednak wniesione odwołanie, pomimo, że zawierała ona stosowne pouczenie o możliwości wniesienia takiego odwołania do Sądu Okręgowego w K. Trafnie zatem organ odwoławczy przyjął, że decyzja ta stanowi podstawę ustalenia przez organy zatrudnienia, że skarżący posiada wskazany w niej okres uprawniający do emerytury. Organ rentowy uprawniony jest bowiem do wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego - stosownie do treści art. 37 k ust. 3 i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Decyzja w tej sprawie nie może jednak być oderwana od regulacji zawartej w art. 53 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), który winien być wprost stosowany przy ustaleniu wysokości świadczenia przedemerytalnego (art. 37 k ust. 7a ustawy o zatrudnieniu ). Przepis ten uzależnia wysokość emerytury od posiadanych okresów składkowych i nieskładkowych stanowiąc, że wysokość emerytury wynosi 24% kwoty bazowej, po 1,3% podstawy wymaganej za każdy rok składkowy i po 0,7% za każdy rok nieskładkowy. Zróżnicowanie uwzględnionego dla obliczenia wysokości emerytury procentu podstawy jej wymiaru, innego za każdy rok okresów składkowych i nieskładkowych, obliguje organ rentowy do zakwalifikowania okresów zatrudnienia wskazanych we wniosku zakładu pracy do jednego z wymienionych okresów. W konsekwencji to organ rentowy ustalając wysokość emerytury posiada uprawnienie i zarazem obowiązek ustalania okresów składkowych, nieskładkowych i ewentualnie uzupełniających, które składają się na okres uprawniający do emerytury. Dla przesądzenia przez starostę istnienia prawa do świadczenia przedemerytalnego, decyzja ZUS ma charakter prejudycjalny, co oznacza, iż kompetencje obu tych organów są rozdzielne. Jednakże skutkiem decyzji organu rentowego może być negatywna dla zainteresowanego decyzja starosty. Decyzja starosty i organu rentowego podlegają zaskarżeniu w odrębnym trybie. Tym samym organy zatrudnienia nie mogą wnikać w materię należącą do decyzji organu rentowego, a sądy administracyjne nie mogą kontrolować decyzji tych organów w zakresie objętym właściwością sądów powszechnych rozpatrujących odwołania od decyzji organów rentowych. Wojewódzki Sądu Administracyjny całkowicie podziela pogląd wyrażony w powołanej przez organ odwoławczy Uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19.03.2003 r. Z tych względów należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu albowiem utrzymano nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji została wydana na podstawie ostatecznej decyzji organu rentowego, w której ustalony został kwestionowany w skardze do tut. Sądu okres uprawniający do emerytury. Z tych względów skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).