III SA/Kr 1159/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Ewa Michna WSA Maria Zawadzka Protokolant Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia 21 września 2018 r. nr [....] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata Ł. S. - Kancelaria Adwokacka K ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Wojewoda decyzją z dnia 21 września 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r., znak [...], orzekającą o wymeldowaniu J. S. (dalej również: skarżącego) z miejsca pobytu stałego z lokalu przy os. S w K. Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym ustalonym przez organy : Postępowanie o wymeldowanie skarżącego zostało wszczęte na wniosek właścicielki lokalu A. N. ( dalej : uczestniczka ) . We wniosku uczestniczka podniosła, że skarżący od czerwca 2015r. przebywa w zakładzie karnym . W wyniku przeprowadzonego postepowania wyjaśniającego organ ustalił , że skarżący nie zamieszkuje w spornym lokalu , odbywa karę pozbawienia wolności , a uczestniczka postępowania będąca właścicielką ww. lokalu, jednoznacznie oświadczyła , że skarżący – jej były partner – nie ma żadnej możliwości powrotu do tego lokalu. Dotychczasowe miejsce zamieszkania skarżący traktował " jak hotel" i od dłuższego czasu nie utrzymywał z uczestniczką żadnych kontaktów. Z kolei , z wyjaśnień złożonych przez skarżącego wynikało , że wyraża zgodę na opuszczenie spornego lokalu , jeżeli " miasto" zapewni mu inny lokal mieszkalny . Skarżący potwierdził , że między stronami istnieje konflikt. W ocenie organu , w ustalonych okolicznościach sprawy doszło do opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz.U.2018.1382) , wobec czego organ pierwszej instancji orzekł o wymeldowaniu. We wniesionym w terminie odwołaniu skarżący podał, że w przedmiotowym lokalu był na stałe zameldowany , pracował i płacił podatki i po opuszczeniu zakładu karnego nadal chce pracować " na rzecz Miasta" i w tym celu musi mieć zameldowanie. Skarżący wyjaśnił , że w okresie zamieszkania w przedmiotowym lokalu ponosił koszty jego utrzymania , a nadto – jak twierdzi – wykupił to mieszkanie, wyremontował go i wspólnie z uczestniczką przez wiele lat w nim mieszkali wspólnie z krewnym P. Ponadto skarżący stwierdził, że w zakładzie karnym przebywa od dnia 28 marca 2016r. , a po jego opuszczeniu " dogada się " z uczestniczką " co do poniesionych strat". Skarżący nie wyraził zgodny na jego wymeldowanie. Wojewoda utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję uznał fakt opuszczenia lokalu przez skarżącego za bezsporny i przez skarżącego niekwestionowany. Przyczyna opuszczenia lokalu była spowodowana zachowaniem skarżącego . Organ wyjaśnił , że dobrowolności opuszczenia lokalu jako przesłanki wymeldowania nie można ograniczać wyłącznie do subiektywnego przekonania strony, ale trzeba ją odnosić też do zobiektywizowanych okoliczności faktycznych oraz uwarunkowań prawnych. Odwołując się do przepisów ustawy o ewidencji ludności Wojewoda wskazał, że czynność zameldowania potwierdza jedynie stan faktyczny. Dla spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu nie zawsze konieczne jest zerwanie wszelkiego kontaktu z tym lokalem. Za miejsce stałego pobytu należy bowiem uznać taki lokal, w którym zainteresowana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. Samo pozostawienie rzeczy osobistych nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych, jeżeli nie wiąże się z faktycznym, trwałym przebywaniem właściciela tych rzeczy w miejscu zameldowania. Organ odwoławczy dodał, że obecnie relacje między właścicielką lokalu, a skarżącym wykluczają możliwość jego powrotu i ponownego zamieszkania z uczestniczką. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w ocenie organu, dał podstawy do uznania , że opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez skarżącego wyczerpuje przesłanki art. 35 ww. ustawy o ewidencji ludności . Okolicznością przesądzającą o rozstrzygnięciu sprawy był fakt odbywania kary pozbawienia wolności i w dacie wydania zaskarżonej decyzji skarżący nie przebywał w spornym lokalu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący nie wskazał, jakiego rozstrzygnięcia sprawy się domaga i powołał się na okoliczności związane z jego zatrzymaniem, nieprawdziwie przedstawione – jego zdaniem - w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył , że do czasu otrzymania nowego mieszkania sprawy życiowe skarżącego nadal będą się koncentrować w spornym lokalu . W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2017.2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa . Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności , Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza , skarga nie zasługuje na uwzględnienie . Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Wojewody, utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego z lokalu przy os. S w K. Przeprowadzona przez Sąd według wskazanych powyżej kryteriów kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja wydana w pierwszej instancji, odpowiadają przepisom prawa. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Zasadniczo zatem instytucja ta ma jedynie odzwierciedlać istniejący stan faktyczny. Pobytem stałym – w myśl art. art. 25 ust. 1 ustawy - jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Osoba, która opuszcza miejsce stałego pobytu powinna dokonać wymeldowania, co wynika z art. 33 ust. 1 ustawy. Jeżeli ten obowiązek nie zostanie wykonany, możliwe jest wymeldowanie przez właściwy organ administracji publicznej. Stosownie do art. 35 ustawy organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się . W realiach niniejszej sprawy najistotniejsze okoliczności faktyczne nie są sporne. Materiał dowodowy jest spójny, pozwala na ustalenie stanu faktycznego w kwestiach istotnych dla sprawy. Z prawidłowo poczynionych ustaleń organów administracji, które Sąd przyjmuje za własne wynika, że skarżący opuścił sporny lokal wskutek pozbawienia wolności – zatrzymania przez organy ścigania i osadzenia w zakładzie karnym. W lokalu pozostały rzeczy skarżącego, po opuszczeniu miejsca osadzenia chciałby on mieszkać w K i posiadać tam zameldowanie, a motywacją do takich zamiarów jest dla skarżącego chęć pracy w tym mieście. Okolicznością bezsporną jest , że stan relacji pomiędzy skarżącym a właścicielką mieszkania w zasadzie wyklucza możliwość ponownego zamieszkania skarżącego w lokalu. Na tle tak ustalonych faktów należy zauważyć, że zameldowanie służy jedynie celom ewidencyjnym, przepisy meldunkowe nie mogą służyć utrzymaniu fikcji pobytu w lokalu pozostającym własnością innej osoby, która rzeczywiście w nim nie przebywa, a jedynie rości sobie prawo do zamieszkania w nim (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2019 r., II OSK 283/17). Użyte w art. 35 ustawy przez ustawodawcę sformułowanie "opuścił miejsce pobytu" zakłada dobrowolność zameldowanego, brak działania w warunkach przymusu. Należy jednak mieć na uwadze nie tyle samodzielną i nieskrępowaną decyzję o opuszczeniu lokalu, ale całokształt sytuacji, na którą zameldowany ma wpływ, którą może kształtować swoimi działaniami. W konsekwencji przyjmuje się, że jeżeli opuszczenie lokalu było następstwem zawinionych działań osoby, której dotyczy postępowanie, bez znaczenia jest, czy było ono dobrowolne. Przepisy o zameldowaniu służą celom ewidencyjnym i mają na celu potwierdzenie rzeczywistego pobytu w lokalu. Nie mogą one zatem służyć utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa i przez wiele lat nie będzie mogła tam przebywać (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2018 r., II OSK 1593/17). Konieczność wystąpienia dobrowolności opuszczenia lokalu pojmowanej jako wyraz woli osoby, która lokal opuściła winna być badana i oceniana w sytuacji, gdy istnieje wątpliwość , czy dana osoba opuściła lokal samodzielnie, czy też na skutek bezprawnych działań innych podmiotów. Ocena, czy dobrowolność owa wystąpiła, pozbawiona jest natomiast uzasadnienia, jeśli dana osoba, nie wskutek bezprawnego postępowania innych osób, lecz wskutek własnych bezprawnych działań została zatrzymana przez organy ścigania i opuszczenie przez nią lokalu jest konsekwencją wywołanego przez jej działania aresztowania i odbywania kary pozbawienia wolności. W przypadku zmiany miejsca pobytu spowodowanej pobytem w zakładzie karnym nie wymaga się dobrowolności opuszczenia miejsca zamieszkania, co jest zrozumiałe, gdyż zmianie tej nie towarzyszy dobrowolność. W tej sytuacji brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania, gdyż opuszczenie lokalu jest zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2017 r., II OSK 515/17). Fakt, że skarżący opuścił lokal wskutek osadzenia w zakładzie karnym nie stoi zatem na przeszkodzie jego wymeldowaniu. Z zajmowanego przez niego w toku postępowania przed organami administracji stanowiska wynika wyraźnie, że zameldowania w spornym lokalu nie traktuje on jako celu samego w sobie. Motywacją dla skarżącego jest posiadanie w K jakiegokolwiek miejsca zamieszkania, związanego z możliwością zameldowania, co ma być środkiem do osiągnięcia celu w postaci pracy w tym mieście. Dodatkowo skarżący nie zamierza w przyszłości wspólnie mieszkać z właścicielką mieszkania z uwagi na zaistniały konflikt pomiędzy tymi osobami. Wobec powyższego wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego w spornym lokalu było uzasadnione w świetle art. 25 ust. 1, art. 28 ust. 4 i art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Sytuacja, w której skarżący w lokalu nie przebywa, w którym nie stanowi on centrum jego życiowej aktywności i – jak wynika z jego własnych deklaracji – w przyszłości również stanowić nie będzie, uzasadnia takie rozstrzygnięcie, jakie podjęły organy administracji publicznej. Podnoszone przez skarżącego w toku postępowania kwestie nie mogą zmienić takiej oceny działania organów. Jak słusznie organy zauważyły , zagadnienia związane z zapewnieniem stronie lokalu mieszkalnego po opuszczeniu zakładu karnego pozostają poza granicami sprawy administracyjnej, dotyczącej wymeldowania, a ewentualny brak takiego lokalu w przyszłości nie daje podstaw do kontynuowania fikcji, jaką byłoby utrzymywanie zameldowania skarżącego na pobyt stały w opuszczonym przez niego mieszkaniu. Przeszkodą nie może być pozostawienie rzeczy osobistych w lokalu, te bowiem mogą być bez większej trudności przeniesione, nadto w realiach niniejszej sprawy ich stałe przechowywanie w mieszkaniu przy os. S nie świadczy o koncentracji życiowych spraw skarżącego w tym miejscu. Podobnie, poruszona kwestia nakładów na utrzymanie i remonty mieszkania może być przedmiotem rozpoznania dla sądu powszechnego (cywilnego), ale pozostaje bez znaczenia w świetle art. 35 ustawy. Trzeba także zauważyć, że w skardze nie została podjęta polemika z istotą rozstrzygnięcia i jego motywami, a skarżący skupił się na szczegółowych aspektach zatrzymania przez organy ścigania. Okoliczności te nie są istotne w sprawie, która dotyczy potwierdzenia faktu rzeczywistego zamieszkania w konkretnym lokalu, a ewentualne nieścisłości, jakie w tych marginalnych kwestiach mogły wkraść się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji w żadnym razie nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, tj. na orzeczenie o wymeldowaniu skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 ww ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.