III SA/Kr 1162/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Elżbieta Kremer spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A. V. na decyzję Wojewody z dnia 19 marca 2008 r. nr : [...] w przedmiocie zobowiązania do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej s k a r g ę o d d a l a . Zaskarżoną przez A. V. decyzją z dnia 19.03.2008r. znak [...] Wojewoda uchylił decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej Nr [...] z dnia [...] 2007r. w sprawie zobowiązania A. V., obywatelki Rosji do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w części dotyczącej terminu opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej, wyznaczając nowy termin opuszczenia terytorium RP w ciągu 7 dni od dnia otrzymania decyzji, pozostawiając w pozostałym zakresie w mocy zaskarżoną decyzję. Za podstawę prawną decyzji powołano art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 i art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006r., Nr 234, poz. 1694 ze zm.). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Wojewoda decyzją z dnia [...] 2007r. znak [...] wydaną na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a i b w zw. z art. 62 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach po rozpatrzeniu wniosku A. V. odmówił udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadnił decyzję tą okolicznością, iż wraz ze złożeniem wniosku skarżąca oświadczyła, że jest zamężna. Małżonkiem jej jest obywatel rosyjski R. M. Następnie w dniu 17.07.2007r. skarżąca złożyła w Urzędzie Wojewódzkim akt ślubu, z którego wynika, że wstąpiła w związek małżeński dopiero dnia 06.04.2007r. Uznając, że skarżąca złożyła wniosek o zezwolenie na zamieszkanie z podaniem fałszywej informacji dotyczącej pozostawania na dzień złożenia wniosku w związku małżeńskim, organ uznał, że zachodzi podstawa do odmowy udzielenia jej zezwolenia na zamieszkanie na terytorium RP. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy powyższą decyzję, po zaskarżeniu jej przez A. V., wydając w tym zakresie decyzję z dnia [...] 2007r. znak [...]. Decyzją z dnia [...] 2007r. Nr [...] Komendant Placówki Straży Granicznej na podstawie art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 i art. 98 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zobowiązał A. V. obywatelkę Rosji do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do 22.12.2007r., nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ nawiązał do zdarzenia, które miało miejsce w dniu 16.12.2007r. w rejonie placu [...] "A" przy ul. [...], w czasie którego A. V. została zatrzymana przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej, przy współudziale funkcjonariuszy Izby Celnej Referatu Kontroli Legalności Pobytu i Wykonywania Pracy przez Cudzoziemców w ramach kontroli legalności pobytu cudzoziemców, za nielegalny pobyt oraz za brak środków finansowych na pobyt na terytorium RP. Przesłuchana w charakterze strony skarżąca oświadczyła, że przyjechała do Polski w kwietniu 2007r. przez przejście graniczne w [...] wraz z mężem R., co potwierdza jej wiza. Z paszportu wynikło też, że ostatnia polska wiza oznaczona [...] była ważna do 28.08.2007r. Z tego względu organ przyjął, że od dnia 29.08.2007r. A. V. przebywa na terytorium RP nie posiadając zezwolenia uprawniającego ją do pobytu tj. wizy, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenia na osiedlenie się lub rezydenta długoterminowego WE. Stanowi to naruszenie art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Potwierdziła to sama skarżąca, oświadczając, że przebywa na terenie Polski od 1995r. Pierwszą kartę pobytu otrzymała w ramach abolicji, następne ze względu na prowadzoną na terenie Polski działalność gospodarczą, z chwilą wygaśnięcia ostatniego ważnego zezwolenia złożyła wniosek o wydanie kolejnego, jednak otrzymała decyzję odmowną. Z ustaleń organu wynika, że w postępowaniu które toczyło się z wniosku skarżącej zapadła ostateczna decyzja w kwestii odmowy zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Skarżąca oświadczyła też, że "w chwili obecnej nie ma żadnego zezwolenia na pobyt w Polsce" oraz, że wyjedzie dobrowolnie z Polski. Ponadto nie udokumentowała posiadania środków płatniczych na dalszy pobyt w Polsce. W chwili zatrzymania posiadała jedynie 10 zł. Przebywanie na terenie Polski bez wymaganego zezwolenia na zamieszkanie oraz nieposiadanie środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium RP zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o cudzoziemcach mogą stanowić podstawę do wydania decyzji zobowiązującej do opuszczenia terytorium Polski, co wyraziła decyzja organu. W odwołaniu od w/w decyzji A. V. wniosła o indywidualne rozpoznanie jej sprawy z tego względu, że na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przebywa już 12 lat, swoją stabilizację życiową wiąże z Polską oraz, że posiada nienaganną opinię i nie narusza prawa. Wniosła o rozpoznanie sprawy na podstawie art. 53a ustawy o cudzoziemcach. Wyjaśniła, że zawarcie przez nią aktu małżeństwa dopiero po dniu złożenia ostatniego wniosku o zezwolenie na zamieszkanie na terytorium RP wynikło stąd, iż w końcowej fazie postępowania administracyjnego urzędnik zażądał od niej aktu małżeństwa. Stąd zawarcie małżeństwa i dostarczenie organowi aktu małżeństwa miało z jej strony uczynić zadość prawu jak i urzędniczym wymaganiom. Nie było jej zamiarem wprowadzenie w błąd organu. Rozpoznając sprawę w toku postępowania odwoławczego Wojewoda wydał opisaną na wstępie decyzję. Poczynił dodatkowe ustalenia, które wskazują, że A. V. w okresie prowadzonego w 2007r. postępowania przez Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Urzędu Wojewódzkiego o udzielenie zezwolenia na czas oznaczony otrzymywała wizy w trybie art. 61 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach. Pierwszą wizę otrzymała w dniu 13.02.2007r. na czas pobytu 90 dni, ilość wyjazdów – 2, ostatnią wizę otrzymała w dniu 09.08.2007r., ważną do dnia 28.08.2007r. na okres 20 dni z ilością wyjazdów – 1. W związku z tym organ podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że skarżąca przebywa nielegalnie na terytorium RP od dnia 29.08.2007r. Stwierdzono też, że skarżąca prowadząc na terytorium RP działalność gospodarczą w formie spółki A Sp. z o.o. posiada 20 udziałów o łącznej wartości 10 000,00 zł. Środki utrzymania na czas pobytu na terenie RP miały pochodzić z prowadzenia tej działalności oraz z wynagrodzenia miesięcznego w wysokości 1000 zł brutto z racji pełnienia funkcji wiceprezesa zarządu w w/w spółce. Na dzień wydania decyzji odwoławczej skarżąca nie posiada zezwolenia na pracę cudzoziemca. Ponadto Prokuratura Rejonowa prowadziła postępowanie z zawiadomienia Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców w sprawie składania fałszywych zeznań w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Zdaniem organu zachodzi uzasadnione podejrzenie, ze skarżąca chcąc uniknąć wydalenia, w trakcie przesłuchania przez funkcjonariuszy Straży Granicznej oświadczyła nieprawdę, twierdząc, że dobrowolnie wyjedzie z Polski. Organ odwoławczy uznał zatem, że zaszła w sprawie przesłanka do wydania decyzji zobowiązującej skarżąca do opuszczenia terytorium RP, z tym, że termin na wykonanie decyzji winien zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wynosić 7 dni od otrzymania decyzji w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że dobrowolnie wykona ten obowiązek. Nie znaleziono zdaniem organu podstaw do zastosowania art. 88 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy ponieważ skarżąca prowadzi na terytorium RP działalność gospodarczą, która potwierdza posiadanie środków na pobyt na terytorium RP. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. V. ponownie odwołała się do okoliczności leżących u podstaw decyzji o odmowie udzielenia jej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, wyrażając pogląd, że to, iż podała we wniosku o wydanie zezwolenia, że pozostaje w związku małżeńskim faktycznie będą w konkubinacie – nie powinno mieć wpływu na decyzję w przedmiocie udzielenia zezwolenia. Co za tym idzie, nie powinno się na podstawie tych okoliczności procedować o zobowiązaniu jej do opuszczenia Polski. Dodała również, że równolegle toczy się postępowanie przed sądem z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję o odmowie udzielenia zezwolenia i w ocenie skarżącej jest to dodatkowy argument by uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, gdyż w wyniku pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku Naczelny Sąd Administracyjny uchyli decyzje w przedmiocie zezwolenia na zamieszkanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że wystąpienie przesłanki przebywania na terytorium RP bez wymaganych prawem zezwoleń na pobyt lub zamieszkanie skutkuje obowiązkiem wydania przez właściwy organ decyzji o wydaleniu z terytorium RP na podstawie art. 88 w/w ustawy. Brak jest w takiej sytuacji możliwości zastosowania przez organ innych konsekwencji prawnych w oparciu o zasadę uznania administracyjnego. Przebywanie skarżącej na terytorium RP od dnia 29.08.2007r. należy uznać za pobyt nielegalny, przy czym w związku okolicznościami sprawy wskazującymi, iż skarżąca zamierzała dobrowolnie wykonać obowiązek opuszczenia terytorium RP – zasadnym było zastosowanie w sprawie art. 97 i nast. ustawy o cudzoziemcach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga A. V. wobec powyższych kryteriów nie podlega uwzględnieniu. Zaskarżona decyzja została podjęta w zgodzie z przepisem art. 97 i nast. ustawy o cudzoziemcach. Przepis art. 97 ust. 1 brzmi w ten sposób, że w przypadkach, o których mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 6, 11 i 12 cudzoziemiec może być zobowiązany do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do 7 dni, gdy z okoliczności sprawy wynika, że dobrowolnie wykona ten obowiązek. Z kolei powołane punkty art. 88 odnoszą się do następujących przesłanek – gdy cudzoziemiec przebywa na tym terytorium bez ważnej wizy, jeżeli jest wymagana, lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na tym terytorium, nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po wykorzystaniu dopuszczalnego czasu pobytu na terytorium państw obszaru Schengen przez 3 miesiące w okresie 6 miesięcy liczonych od dnia pierwszego wjazdu, wykonywał pracę niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy albo podjął działalność gospodarczą niezgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie w Rzeczypospolitej Polskiej, nie posiada środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie może wskazać wiarygodnych źródeł ich uzyskania, niezgodnie z przepisami przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę, przebywa poza strefą przygraniczną, w której zgodnie z zezwoleniem na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego może przebywać oraz gdy cudzoziemiec przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po upływie okresu pobytu, do którego był uprawniony na podstawie zezwolenia na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego. Powołane przesłanki stanowią również na gruncie ustawy o cudzoziemcach samodzielne podstawy do wydania decyzji o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niemniej jednak ustawa wprowadza istotne rozróżnienie instytucji wydalenia cudzoziemca oraz zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rozróżnienie wynika z okoliczności sprawy tj. tego rodzaju okoliczności, na podstawie których można przypuszczać, że cudzoziemiec dobrowolnie wykona obowiązek opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W razie pozytywnego ustalenia tej przesłanki zastosowanie znajduje art. 97 ustawy o cudzoziemcach. W niniejszej sprawie ramy postępowania określone są wydaną na podstawie art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach decyzją Wojewody uchylającą decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej Nr [...] z dnia [...] 2007r. w sprawie zobowiązania A. V., obywatelki Rosji do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w części dotyczącej terminu opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej, wyznaczającą nowy termin opuszczenia terytorium RP w ciągu 7 dni od dnia otrzymania decyzji a w pozostałej części utrzymująca w mocy decyzję pierwszej instancji. Z tego względu kontrola Sądu skupiła się na ocenie czy zaszły przewidziane w/w przepisem przesłanki do wydania decyzji o zobowiązaniu skarżącej do opuszczenia terytorium RP. W sposób bezsporny z akt sprawy wynika, że A. V. na dzień 16.12.2007r. tj. dzień kontroli przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej nie legitymowała się żadnym dokumentem, który na mocy ustawy o cudzoziemcach legalizowałby jej pobyt na terytorium RP tj. wizą, zezwoleniem na zamieszkanie na czas oznaczony czy zezwoleniem na osiedlenie się. Przyznała tę okoliczność ona sama, a świadczą o tym także zalegające w aktach decyzje Wojewody i Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie odmowy skarżącej udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Decyzje te są dowodem starań skarżącej o zalegalizowanie pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niemniej jednak sama ich treść oraz uzasadnienie nie stanowią przedmiotu kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu, gdyż jak wskazano granice sprawy A. V. określone skargą z dnia 31.03.2008r. koncentrują się wokół decyzji o zobowiązaniu jej do opuszczenia terytorium RP. Stąd argumentacja skarżącej odnosząca się do okoliczności leżących u podstaw decyzji o odmowie zezwolenia na zamieszkanie mająca dowieść, że nie było jej zamiarem wprowadzenie w błąd organu co do faktu bycia mężatką – nie ma w niniejszej sprawie znaczenia. Chodzi o to, że wyłączną podstawą decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP wydaną na gruncie art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach jest ustalenie po pierwsze, czy pobyt skarżącej na terytorium RP jest pobytem nielegalnym a po drugie, czy z okoliczności sprawy wynika, że osoba przebywająca na terytorium RP dobrowolnie wykona obowiązek opuszczenia terytorium RP. W ocenie Sądu również ta druga okoliczność prawidłowo została przez orzekające w sprawie organy ustalona. Z protokołu przesłuchania skarżącej z dnia 16.12.2007r., które odbyło się po zatrzymaniu skarżącej w ramach kontroli legalności pobytu cudzoziemców wynika wyraźnie, że A. V. zobowiązała się wyjechać z Polski do dnia 22.12.2007r. Ten fragment wyjaśnień słusznie został przez organy oceniony jako deklarację skarżącej, na podstawie której można by uznać, że zachodzi przesłanka "wynikania z okoliczności sprawy, że skarżąca dobrowolnie wykona obowiązek opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej". Ustalenie tego rodzaju pozwala wszcząć postępowanie administracyjne w przedmiocie zobowiązania do opuszczenia terytorium RP, które w odróżnieniu od postępowania w przedmiocie wydalenia cudzoziemca z terytorium RP jest odformalizowane i dla samego cudzoziemca mniej uciążliwe. Prawidłowym było określenie przez organ odwoławczy terminu granicznego, do którego skarżąca miała opuścić Polskę. Z przepisu 97 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wynika, że ma być to termin siedmiodniowy bez określenia daty początkowej tego terminu. Należy zatem przyjąć, że termin ten liczy się od doręczenia decyzji czyli daty, z którą decyzja wiąże adresata. Słusznie również organ odwoławczy zauważył, że nie zachodzi równolegle z przesłanką zobowiązania do opuszczenia RP: przebywanie skarżącej na terytorium RP bez ważnej wizy, jeżeli jest wymagana, lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na tym terytorium przesłanka, która wynika z art. 88 ust. 1 pkt 3 tj. nieposiadanie środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i niemożność wskazania wiarygodnych źródeł ich uzyskania. Nie można przyjąć jak uczynił to organ pierwszej instancji, że posiadanie przez skarżącą w chwili dokonania kontroli kwoty jedynie 10 zł świadczy o zaistnieniu w/w przesłanki. Skarżąca prowadziła na terytorium RP działalność gospodarczą, z której osiągała konkretne dochody i które mogłaby osiągnąć w sytuacji kontynuowania tej działalności. Powyższe nie zmienia istoty rzeczy tj. tego, iż A. V. przebywała od dnia 29.08.2007r. nielegalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do dnia 28.08.2007r. ważna bowiem była jej ostatnia polska wiza , którą otrzymała w trakcie starania się o zezwolenie na zamieszkanie na terytorium RP na czas oznaczony. Dodatkowo, w sytuacji zobowiązania się przez skarżącą do dobrowolnego opuszczenia Rzeczypospolitej Polskiej – zaistniały przewidziane prawem przesłanki do wydania decyzji o zobowiązaniu jej do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Mając powyższe na uwadze, skarga A. V. została na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalona, albowiem zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym stanem prawnym.