III SA/Kr 1163/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2010 r. sprawy ze skarg M. W.- B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w formie świadczenia pieniężnego z dnia 13 października 2009 r. nr [...] z dnia 13 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego skargi oddala Zaskarżonymi decyzjami - z dnia 13 października 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu I instancji, natomiast decyzjami - nr [...] i nr [...] - Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzje organu I instancji w całości i orzekło o odmowie przyznania M. W. – B. zasiłków celowych specjalnych na zakup żywności dla jej synów i na wydatki mieszkaniowe. Organ I instancji decyzją z dnia [...] 2009 r., znak: [...], wydaną na podstawie upoważnienia Burmistrza Miasta oraz art. 3, art. 8 ust. 1, art. 18 ust. 1 pkt 6, art. 39 ust. 1 i 2 , art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), w związku z art. 3 pkt 1, art. 5 ust. 1, art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 z późn. zm.), rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) orzekł o przyznaniu M. W. – B. pomocy w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w okresie od 1 lipca 2009 r. do 31 lipca 2009 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie zebranych w sprawie dokumentów ustalił, iż dochód skarżącej wynosi 591,34 zł., a zatem spełnione zostały przesłanki określone w art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Równocześnie organ wskazał, że wysokość przyznanego świadczenia wynika z aktualnych możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej. Decyzjami natomiast organu I instancji z dnia [...] 2009 r. znak: [...], oraz, znak: [...], wydanymi na podstawie upoważnienia Burmistrza Miasta oraz art. 3 ust. 4, art. 8, art. 39 ust. 1 i 2 , art. 106 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, póz. 950) oraz art. 104 k.p.a. odmówiono M. W. – B. przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego na zakup żywności dla dzieci oraz odmówiono przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na wydatki mieszkaniowe. W uzasadnieniach tych decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca prowadzi samodzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bierną zawodowo, jej dochód stanowi renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 591,34 zł. Zajmuje 3 pokojowe mieszkanie lokatorskie, rachunki reguluje na bieżąco. Stwierdzono brak zaległości z tego tytułu. Poinformowano skarżącą o możliwości zamiany mieszkania w celu zmniejszenia kosztów jego utrzymania. Z informacji uzyskanych natomiast podczas wywiadu środowiskowego wynika, że synowie skarżącej nie zamieszkują pod tym samym adresem, nie są zameldowani, a ich miejsce pobytu nie jest znane pracownikom Ośrodka Pomocy Społecznej. Na podstawie wywiadu środowiskowego uzyskano również informację, że dochód skarżącej stanowi renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 591,34 zł., a zatem przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy formie zasiłków celowych. Zdaniem organu I instancji nie zachodzą też przesłanki do udzielenia skarżącej pomocy w formie zasiłków celowych specjalnych. Odwołania od decyzji organu I instancji złożyła M. W. – B., wskazując w nich, że jest z tych decyzji niezadowolona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu skarżącej pomocy finansowej na zakup posiłku lub żywności odwołało się do regulacji art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz do przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "pomocy państwa w zakresie dożywiania". Wskazało, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, iż skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zajmuje trzypokojowe mieszkanie lokatorskie, rachunki reguluje na bieżąco, jest osobą bierną zawodowo, nie podaje żadnych informacji dotyczących swojej sytuacji zdrowotnej. Dochód stanowi renta z tytułu niezdolności do pracy. Miesięczny dochód wynosi 591,34 zł, podczas gdy kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o obligatoryjną pomoc finansową wynosi 477,00 zł. W związku z powyższym dochód skarżącej nie przekracza 150% kryterium dochodowego wynikającego z art. 5 ust 1. w/w ustawy, a zatem jest ona uprawniona do ubiegania się o nieodpłatną pomoc w zakresie dożywiania. Kolegium zwróciło uwagę, że decyzja dotycząca przyznania specjalnego zasiłku celowego jest decyzją podejmowaną w ramach uznania administracyjnego, po ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego oceny. Zdaniem Kolegium decyzja organu I instancji nie narusza prawa i nie przekracza granic swobodnego uznania. Podkreśliło, że kwota jaką otrzymała skarżąca na podstawie zaskarżonej decyzji nie jest wystarczająca na pokrycie opłat za zakup żywności, niemniej jednak pomoc społeczna nie może stanowić źródła dochodu czy też formy utrzymania. W motywach natomiast wydania decyzji uchylających decyzje organu I instancji z dnia [...] 2009 r. znak: [...], oraz, znak: [...] i orzekających o odmowie przyznania skarżącej zasiłków celowych specjalnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że z uwagi błędne wyrzeczenie organu I instancji, wskazujące, iż odmówiono skarżącej przyznania zasiłków celowych z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, koniecznym było skorzystanie z kompetencji przyznanych o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i orzeczenie na nowo w sposób poprawny co do istoty sprawy. Ponadto Kolegium podniosło, że wniosek skarżącej o pomoc finansową na zakup żywności dla jej synów nie może zostać uwzględniony, gdyż z ustaleń wynika, iż synowie skarżącej nie zamieszkują z nią pod tym samym adresem, nie utrzymują z nią kontaktu a ich miejsce pobytu nie jest znane. W odniesieniu natomiast do wniosku skarżącej o dofinansowanie wydatków mieszkaniowych, Kolegium wskazało, że sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca nie można uznać jako "szczególnie uzasadniony przypadek". Przemawia za tym fakt, że strona na bieżąco pokrywa wszystkie wydatki mieszkaniowe. Skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 października 2009 r. nr [...] oraz nr [...] i nr [...] wniosła M. W. – B., wskazując w ich treściach, że jest z tych decyzji niezadowolona. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skarg, odwołując się do argumentacji zaprezentowanych w zaskarżonych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Wydane w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup posiłków lub żywności decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego i organu I instancji są zgodne z przepisami prawa. Nie ulega wątpliwości, że organy administracji publicznej orzekają w tym wypadkach w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przemawia za tym użyte w treści art. 5 ust. 1, ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 z późn. zm.) sformułowania: "pomoc w zakresie dożywania może być przyznana...." Nie oznacza to dowolności, jak słusznie zauważyło Kolegium, gdyż możliwość wyboru przez organy jednego spośród dopuszczalnych przez ustawodawcę rozwiązań, doznaje ograniczenia postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego oraz celami wskazanego programu, z których jasno wynika, że służy on między innymi poprawie poziomu życia osób i rodzin o niskich dochodach. W ocenie Sądu organy obu instancji, stosownie do naczelnych zasad postępowania administracyjnego w sposób wystarczający wykazały, że słuszny interes indywidualny skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Uzasadniły bowiem, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe do przyznania jej świadczenia pieniężnego, wskazane w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 z późn. zm.). Za przyznaniem tej formy pomocy przemawia też jej sytuacja życiowa skarżącej, w tym materialna. Nie można zatem zarzucić organom, że przy wydawaniu tych decyzji przekroczyły ramy uznania administracyjnego. Również i wydane decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające przyznania skarżącej zasiłków celowych specjalnych na zakup żywności dla jej synów i na wydatki mieszkaniowe uznać należało za odpowiadające prawu. Organ odwoławczy w sposób przekonywujący wskazał na konieczność skorzystania z kompetencji merytoryczno – reformacyjnych (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), by usunąć z osnowy decyzji tylko wadliwie powołany jako podstawa prawna art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zamiast art. 41 tej ustawy, w ramach którego, jak wynika z uzasadnień organu I instancji, rozważano także sytuację życiową skarżącej. Przepis art. 138 § 1 pkt 2 wymaga w takich przypadkach uchylenia decyzji organu I instancji w celu skorygowania tego rodzaju wady i orzeczenia na nowo co do meritum w granicach w jakich orzekał organ I instancji. Tak też uczynił organ odwoławczy. Zasadnie wskazał ponadto, że nie można uznać sytuacji skarżącej w kategoriach "szczególnie uzasadnionego przypadku". Istotnie ten rodzaj zasiłku ma być także związany z konkretną potrzebą bytową, a skoro organy ustaliły jednoznacznie że synowie skarżącej nie mieszkają z nią, ani też nie utrzymują z nią kontaktu, a ich miejsce pobytu nie jest znane, trudno uznać w takim stanie rzeczy, iż zaszły przesłanki do udzielenia tej formy pomocy, skoro potrzeba na ten cel nie występuje. Podobnie w odniesieniu do wniosku skarżącej o pomoc na wydatki mieszkaniowe. Sytuacja skarżącej nie wskazuje na taką, która by uzasadniała przyznanie jej zasiłku celowego specjalnego. Ma zaspokojoną bowiem potrzebę bytową – mieszkanie, a wydatki związane z jego utrzymaniem reguluje na bieżąco, nie zalegając z opłatami z tego tytułu, co świadczy, ze jest w stanie samodzielnie i racjonalnie gospodarować swoim dochodem. Wobec tego także i w tych przypadkach, w ocenie Sądu, nie można postawić organowi, że dopuścił się przekroczenia ram uznania administracyjnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak sentencji wyroku.