III SA/Kr 1168/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C.B. P. Sp. z o.o. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 sierpnia 2013 r. nr [....] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić wniosek. C.B. P. sp. z o.o. we W. w złożonym na urzędowym formularzu "PPPr" wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że domaga się zwolnienia spółki od kosztów sądowych. Wysokość kapitału zakładowego określono na kwotę 50.000 zł, wartość jej środków trwałych na 5450 zł, zaś wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu oceniono na kwotę 8,66 zł. Nie ujawniono żadnego rachunku bankowego spółki. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł z czego 46.000 zł zostało wniesionych aportem w postaci mebli biurowych. Suma bilansowa na dzień 31.12.2012 r. wynosi 35.617 zł, a w skład majątku wchodzą przede wszystkim meble biurowe. Z dalszych wyjaśnień wynika, że spółka dysponuje funduszem specjalnym w kwocie 20.000 zł, który powstał w 2007 r. Na fundusz ten składają się elementy wyposażenia wniesione aportem. W ocenie Prezesa spółka nie dysponuje aktywami pozwalającymi na poniesienie opłaty, gdyż aktualna suma bilansowa wynosi 35.617,52 zł, przy czym nie są to aktywa płynne, a ich ewentualna sprzedaż oznaczałaby, iż spółka nie spełniałaby kryteriów z art. 233 § 1 k.s.h. Podniesiono, że choć spółka nie ma nadwyżek pozwalających na próbę poprawienia jej bieżącej płynności finansowej, to równocześnie spółka nie ma też zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego. Strata wynika zaś tylko z amortyzacji środków trwałych. Spółka nie zatrudnia pracowników, nie zaciąga ani nie poręcza kredytów lub pożyczek. Nie prowadzi konta bankowego. Nie ma środków w kasie. Opłaca jednak na bieżąco usługi telekomunikacyjne w kwocie 35 zł. Do wniosku dołączono kopie bilansu spółki na dzień 31.12.2012 r. oraz rachunku zysków i strat w okresie 1.01.2012 – 31.12.2012 r. Wezwany o wyjaśnienie wskazanych okoliczności Prezes Zarządu podał, że dokumenty dotyczące uprzedniego prowadzenia konta bankowego zostały zniszczone z uwagi na upływ terminów przewidzianych w przepisach dotyczących obowiązku archiwizowania dokumentacji związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej. Z przedstawionej kopii deklaracji VAT-7K wynika, że podstawa opodatkowania w 3 kwartale 2013 r. wyniosła 0 zł. Oświadczył, że nie pobierał i nie pobiera wynagrodzenia od spółki. Podał, że stan kasy na dzień 30.11.2013 r., 30.10.2013 r. i 30.09.2013 r. wynosił 0 zł. Postanowieniem z dnia 24 grudnia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 31 stycznia 2014 r. wnioskodawca złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniesiono, że spółka nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie, gdyż nie dysponuje płynnością finansową wskazując na wyliczenia podane już we wniosku. Wskazano także, że spółka zajmuje się głównie zarządzaniem, doradztwem i szkoleniami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższego wynika, że na gruncie obowiązującego prawa przyznanie prawa pomocy osobie prawnej (innej jednostce organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej) zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Oczywiście nie jest to uznanie dowolne. Sąd nie będzie mógł odmówić przyznania prawa pomocy, jeśli następstwem takiego postanowienia byłoby istotne ograniczenie prawa do sądu (tak: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, str. 319). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, "skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego" (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992 r., I ACz 393/92, Wokanda z 1993 r., nr 2, str. 32). Tak więc strona jako przedsiębiorca powinna w procedurze planowania uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą i poczynić konieczne oszczędności na ten cel (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2004 r., FZ 131/04, niepublikowane). Aktualna suma bilansowa spółki wynosi 35.617,52 zł. Nawet jeśli przyjmie się, że środki te są wykorzystywane w jakiejś części na zapłatę zobowiązań podatkowych i pensji dla pracowników (strona nie określiła zresztą jakiego rzędu są to wydatki), to z doświadczenia życiowego oraz zasad logiki i zdrowego rozsądku wynika, że wyasygnowanie z takiej sumy stosunkowo niskiej i stanowiącej nieznaczny ułamek deklarowanych zysków kwoty 200 zł na opłacenie wpisu sądowego, nie jest niewykonalne i nie stanowi tak wielkiego obciążenia budżetu spółki, które pozbawiałoby ją prawa do sądu. Spółka posiada także określony majątek trwały, a to w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów, skoro istnieje możliwość jego obciążenia (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2004 r., FZ 131/04, niepublikowane). Osoba prawna starająca się o zwolnienie od kosztów sądowych, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postepowania (art. 246 §2 pkt. 2 P.p.s.a.), ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Sprzedanie aktywów spółki nie stanowi jedynej opcji dla pozyskania środków pieniężnych potrzebnych do opłacenia obecnych kosztów sądowych. Nadto przy podnoszonym braku kont bankowych i pustej kasie spółka opłaca usługi telekomunikacyjne u operatora telefonii komórkowej. Dodatkowo trzeba zwrócić uwagę na fakt, że zgodnie z przytoczonym powyżej przepisem sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze powyższe Sąd postanowił jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.