III SA/Kr 1171/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi O. M. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 maja 2024 r. nr 010070/680/10104894/2022 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS), postanowieniem z dnia 20 maja 2024 r. nr 010070/680/10104897/2022, po rozpoznaniu odwołania O. M. (dalej: skarżąca) od decyzji ZUS z dnia 11 kwietnia 2024 r. nr 010070/680/10104894/2022 o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2023/2024 na dziecko V. M., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, skarżąca, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi ewentualnie o umorzenie postępowania. ZUS wyjaśnił, że decyzją z dnia 9 lipca 2024 r. nr 010070/680/10104894/2022, uchylił postanowienie z dnia 20 maja 2024 r., albowiem odwołanie wniesione w dniu 24 kwietnia 2024 r. zostało wniesione w ustawowym terminie, który upływał w dniu 25 kwietnia 2024 r. ZUS w decyzji wydanej na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w wyniku autokontroli, uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie Prezesa ZUS z dnia 20 maja 2024 r. z powodu błędnego rozstrzygnięcia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania spowodowanego nieprawidłową oceną stany faktycznego sprawy, w zakresie daty wniesienia odwołania od decyzji ZUS z dnia 11 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 161 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jedną z "innych przyczyn" bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego skutkującą jego umorzeniem jest wydanie aktu autokontrolnego w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Akt ten zastępuje akt pierwotnie zaskarżony do sądu i jest aktem organu II instancji. Wydanie takiego aktu uwzględniającego skargę w całości powoduje, co do zasady, konieczność umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Jednocześnie, Sąd umarzając postępowanie sądowe z uwagi na zastosowanie przez organ autokontroli bada jedynie czy skarga została uwzględniona przez organ w całości, a zaskarżony akt administracyjny wyeliminowany. Sąd nie kontroluje natomiast aktu autokontrolnego, gdyż naruszyłby zasadę skargowości. Na akt wydany w trybie autokontroli przysługuje bowiem skarga bezpośrednio do sądu administracyjnego, bez uprzedniego wnoszenia środka zaskarżenia lub wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa (por. uchwała NSA z dnia 20 marca 1999r., sygn. akt OPS 16/99, ONSA 2000, Nr 3, poz. 94 oraz A. Kabat, Komentarz do art. 54 (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.). W rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe, ponieważ ZUS w trybie autokontroli, na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., decyzją z dnia 9 lipca 2024 r. nr 010070/680/10104894/2022 uwzględnił skargę w całości i uchylił zaskarżone postanowienie. Zdaniem Sądu, skoro po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego doszło do skutecznego wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, to brak jest możliwości dalszego prowadzenia postępowania sądowego. Brak przedmiotu zaskarżenia uniemożliwia bowiem rozpoznanie sprawy. Mając na powyższe, Sąd działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.