III SA/Kr 1177/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 110 m2 i nieruchomość rolna o powierzchni 1,5 ha. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował w ten sposób, że podał iż sam otrzymuje 800 zł renty inwalidzkiej, a matka i ojciec dostają swoje renty odpowiednio w wysokości 550 zł i 600 zł miesięcznie. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że obciążają go koszty postępowania rozgraniczeniowego ustalone na kwotę 3.300 zł. Skarżący jest inwalidą zaliczonym do I grupy. Urodził się nie w pełni sprawny. Ma uszkodzone obie kończyny. Opłaca światło, gaz i podatki. Oboje rodzice są w podeszłym wieku i schorowani. Do wniosku dołączył kopię wypisu z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS uznające skarżącego za osobę całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Na wezwanie przedstawił kopie żądanych dokumentów źródłowych. Wynika z nich, że do wypłaty skarżący otrzymuje 803 zł, ojciec skarżącego 1250 zł a matka 667 zł (vide: odcinki świadczeń). Skarżący wyjaśnił, że we wniosku podał zaniżone wartości świadczeń rodziców dlatego, że nie znał dokładnie ich wysokości. Miesięcznie na energię elektryczną gospodarstwo domowe skarżącego przeznacza ok. 92 zł (vide: rachunki), na telefon ok. 42-61zł (vide: faktury). Do tego kwartalnie dochodzi koszt opłacenia składki na ubezpieczenie życia w wysokości ok. 40 zł a rocznie konieczność opłacenia ubezpieczenie OC rolników w wysokości 491 (vide: pokwitowanie wpłaty), ubezpieczenia NW 50 zł (vide: polisa), składki na rzecz spółki wodnej 60 zł (vide: pokwitowanie), wywóz odpadów stałych ok. 31 zł (vide: faktura). Skarżący podniósł, że ponosi też wydatki ok. 50 zł miesięcznie na zakup butli z gazem, 80 zł miesięcznie na zakup środków farmakologicznych i ok. 140 zł rocznie za wywóz szamba nie posiada jednak na to stosownych faktur, bo nie przypuszczał by były mu one potrzebne. Dodatkowo nadmienił, że przeprowadzony w 2008 r. remont pokrycia dachu w budynku mieszkalnym kosztował ok. 4542 z (vide: faktury) a w związku z postępowaniem rozgraniczeniowym obciążany został w ubiegłym roku kwotą 3300 zł (vide: postanowienie). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenia, że nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 246 §3 ppsa) i jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Skarżący złożyły wymagane oświadczenie. Oświadczenie należy uznać za wystarczające. Skarżący w sposób rzeczowy starał się bowiem przedstawić swoje racje, przedkładając na ich poparcie kopie odpowiednich dokumentów źródłowych. Kopie tych dokumentów stanowią zaś obiektywne świadectwo przedstawionych w nich danych. Okoliczność ta nie oznacza jednak automatycznie zasadności jego wniosku. Zwrócenia uwagi wymaga bowiem iż ze sformułowania przesłanki zawartej w art. 246 §1 pkt. 1 ppsa "nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów" wynika, że możliwości strony przekraczać musi opłacenie nawet minimalnych kosztów, które na gruncie postępowania sądowoadministrcyjnego wynoszą 100 zł (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek; Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministrcyjnych, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2007 r. s. 249). W przypadku skarżącego gdy zestawi się wysokość miesięcznych dochodów gospodarstwa a więc 2720 zł netto (vide: odcinki świadczeń) z ponoszonymi wydatkami, które – po uwzględnieni i uśrednieniu także wydatków rocznych oraz kwartalnych - szacować należy miesięcznie na około 350 zł raczej trudno mówić o takiej sytuacji. Nie przekreśla to jednak starań skarżącego w całej rozciągłości. Godzi się bowiem zauważyć, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd a co za tem idzie także referendarz w ramach powierzonych czynności, nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzecz jest to, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, można przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika (art. 245 §3 ppsa) po dokonaniu ustaleń, że nie jest ona w stanie ponieść takich kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy zwrócenia uwagi wymaga, że po odjęciu wszystkich wskazywanych obciążeń (w tym uśrednionych rocznych i kwartalnych) trzyosobowej rodzinie skarżącego pozostaje do rozporządzenia kwota mniej więcej 2370 zł. Wynika to bowiem z prostych operacji arytmetycznych przeprowadzonych w oparciu o przedstawione w dokumentach źródłowych wydatki Na osobę w rodzinie przypada zaś ok. 790 zł miesięcznie. Kwota ta co prawda przekracza dwukrotnie minimum socjalne wyznaczane przepisami ustawy o pomocy społecznej, biorąc jednak pod uwagę realia życia codziennego – obowiązujące ceny – nie specjalnie pozwala na czynienie większych oszczędności zwłaszcza gdy równocześnie uwzględni się, że w drugim półroczu 2008 r. skarżący poniósł dość znaczne wydatki na remont dachu budynku mieszkalnego a w pierwszym kwartale 2009 r. ustalono mu wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego na 3300 zł. Zarazem zachować w pamięci trzeba i sygnalizowane problemy zdrowotne skarżącego i podeszły wiek jego rodziców. Okoliczność, że do skarżącego należy dom gdzie zamieszkuje z rodziną i kawałek roli nie zmienia tego spojrzenia bo ewentualne rozporządzenia akurat tymi składnikami majątku godziłyby w podstawy bytowania tej rodziny. Wszystko to razem wzięte prowadzi do konkluzji, że skarżącemu można udzielić pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tyle że nie w zakresie całkowitym a w zakresie częściowym. Do oceny pozostaje więc co będzie korzystniejsze dla skarżącego - zwolnienie z kosztów sądowych czy ustanowienie adwokata. Biorąc pod uwagę problemy zdrowotne skarżącego i przedstawioną przezeń w piśmie z dnia 27 stycznia 2010 r. argumentację, że sam sobie nie poradzie przed sądem a także to, że poza ewentualnym dowodem z dokumentu (art. 106 §3 ppsa) sąd administracyjny nie prowadzi w zasadzie postępowania dowodowego, bo kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji (art. 133 §1 ppsa) rozwiązaniem korzystniejszym wydaje się ustanowienie dla skarżącego adwokata którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego, aniżeli zwolnienie z kosztów sądowych. Skarżącemu łatwiej będzie bowiem pokryć koszty sądowe, które na obecnym etapie ograniczają się w zasadzie do konieczności uiszczenia wpisu od skargi, ustalonego w oparciu o rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221 poz. 2193 ze zm.) aniżeli opłacić własnym sumptem kwalifikowanego pełnomocnika z wyboru. Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa