III SA/Kr 1179/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. sprawy ze skarg M. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 września 2009 r. nr [...], z dnia 7 września 2009 r. nr [...], z dnia 7 września 2009 r. nr [...], z dnia 7 września 2009 r. nr [...], z dnia 7 września 2009 r. nr [...], z dnia 7 września 2009 r. nr [...], z dnia 7 września 2009 r. nr [...] - w przedmiocie zasiłku celowego z dnia 7 września 2009 r. nr [...], z dnia 7 września 2009 r. nr [...] - w przedmiocie zasiłku okresowego I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata B. C. - Kancelaria Adwokacka ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 1680 zł ( jeden tysiąc sześćset osiemdziesiąt złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata K. D. - Kancelaria Adwokacka ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Wyrokiem z dnia 24 września 2008r., sygn. akt III SA/Kr 39/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2007r.: 1. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007r. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do energii elektrycznej, 2. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007r. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu leków, 3. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007r. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu żywności, 4. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007r. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego, 5. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007r. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do energii elektrycznej, 6. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007r. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat czynszowych, 7. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007r. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu leków, 8. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007r. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu żywności, 9. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007r. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego, wraz z poprzedzającymi je decyzjami organu I instancji. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, iż wydanie decyzji w przedmiocie świadczenia z pomocy społecznej powinno być poprzedzone przeprowadzeniem rodzinnego wywiadu środowiskowego, którego celem jest ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób ubiegających się o pomoc. Z kolei osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym. Brak współpracy może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W ocenie Sądu twierdzenia organów administracyjnych I i II instancji, że nie miały możliwości ustalenia faktycznej sytuacji życiowej M. B. w wyniku niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a odnośnie zasiłków celowych na zakup leków z uwagi na to, że skarżący nie przedstawił stosownych dokumentów, wskazuje na brak wszechstronnego rozważenia sprawy. Zdaniem Sądu, już to, że pracownikom socjalnym, pomimo kilkukrotnych wezwań, nie udało się zastać skarżącego w miejscu zamieszkania powinno wzbudzić u nich uzasadnione wątpliwości czy skarżący został prawidłowo powiadomiony o terminie przeprowadzenia wywiadu oraz przedstawienia dokumentów. Sąd zauważył, że ze zwrotnych potwierdzeń odbioru pism informujących o ustalonym terminie wywiadu środowiskowego na dzień 12 kwietnia 2007r. wynika, że M. B. odebrał te pisma odpowiednio w dniu 13 kwietnia 2007r. oraz 24 kwietnia 2007r., a więc po terminie określonym przez organ na przeprowadzenie wywiadu. To zdaniem Sądu wskazuje, że organ I instancji powinien rozważyć czy można było uznać za skuteczne określenie terminu wywiadu środowiskowego na dzień 12 kwietnia 2007r. oraz, że skarżący wykazuje brak współpracy. Ponadto wysłane do M. B. wezwanie zobowiązujące do zgłoszenia się do ośrodka pomocy społecznej celem ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz przypominające o konieczności przedstawienia niezbędnych dokumentów skarżący otrzymał w dniu 30 kwietnia 2007r. Zdaniem organów, skarżący miał możliwość zgłoszenia się w Ośrodku, dostarczenia dokumentów, złożenia wyjaśnień, ewentualnie poinformowania o przeszkodzie uniemożliwiającej dokonanie czynności czego do dnia wydania decyzji w dniu [...] 2007r. skarżący nie uczynił. Sąd zauważył jednak, że w odpowiedzi na pismo z dnia 12 kwietnia 2007r. M. B. przesłał do organu I instancji pismo, że ze względu na stan zdrowia i zalecenia lekarzy nie może zrealizować żądania stawienia się w Ośrodku celem ustalenia terminu wywiadu środowiskowego. Pismo to zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 7 maja 2007r., a wpłynęło do Ośrodka w dniu 11 maja 2007r., czyli jeden dzień po wydaniu decyzji. Sąd uznał więc, iż w tej konkretnej sytuacji wydanie decyzji przez organ I instancji było przedwczesne, ponieważ nastąpiło bez wszechstronnego rozważenia sprawy skoro nie rozważono ewentualnego wykazania przez skarżącego przyczyn niestawiennictwa i bez rozważenia czy wskazane przyczyny niestawiennictwa były usprawiedliwione. Zdaniem Sądu, organ I instancji naruszył zasadę nieuciążliwości postępowania wynikającą z art. 50 Kodeksu postępowania administracyjnego, co zaakceptowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując decyzje organu I instancji w mocy, co również wskazuje na wadliwość decyzji organu odwoławczego. Sąd zarzucił również Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, iż uchybiło swoim obowiązkom wynikającym z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Według Sądu, obowiązkiem Kolegium jako organu odwoławczego, było wszechstronnie rozpatrzyć w całości ponownie sprawę w odniesieniu także do przedłożonych przez skarżącego na etapie postępowania odwoławczego dokumentów – czego nie uczyniło, po ewentualnym uzupełnieniu dowodów w trybie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego też za nietrafne Sąd uznał argumenty Kolegium, że w dniu 7 maja 2007r. skarżący wysłał jedynie krótką informację, w której powołując się na zły stan zdrowia wytłumaczył swoją nieobecność oraz, że zaświadczenie lekarskie z dnia 7 maja 2007r. przedstawione Kolegium do wglądu w dniu 24 września 2007r. stanowi jedynie dowód na okoliczność, iż w związku z infekcją górnych dróg oddechowych oraz gorączką i zaostrzeniem duszności skarżący jest leczony antybiotykami i nebulizacyjnie oraz, iż powinien przebywać pod opieką innych osób. Kolegium stwierdziło też, że nie neguje faktu potwierdzonego w tym zaświadczeniu, iż strona w istocie cierpi na różne dolegliwości. Jednakże wątpliwości, zdaniem Kolegium, budzi fakt, iż datą wydania zaświadczenia jest data ostatniego dnia terminu, w którym skarżący miał stawić się w organie celem ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Kolegium wskazało też, iż zaświadczenie to wydano w poradni alergologicznej, a zatem w placówce, do której trzeba pójść osobiście. W ocenie Sądu, jest to stanowisko wewnętrznie sprzeczne – jeżeli, bowiem Kolegium nie neguje stanu chorobowego M. B. to nie może nie uznać, że okoliczność ta nie usprawiedliwia niestawiennictwa skarżącego. Ponadto Sąd zauważył, że wskazany w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania może prowadzić do wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Jest to więc tylko możliwość wydania takiego rozstrzygnięcia, co powinno być rozpatrywane indywidualnie w każdym przypadku. W ocenie Sądu takiego rozpatrzenia nie dokonano i to zarówno przez organ I instancji, jak i Kolegium, choć w ocenie Kolegium M. B. znajduje się w ciężkiej sytuacji. Nie rozpatrzono, więc czy pomimo braku współpracy sytuacja skarżącego wymaga przyznania świadczeń biorąc pod uwagę cele pomocy społecznej. Sąd zarzucił także organom administracyjnym, iż w związku ze składanymi przez M. B. wnioskami i trudną sytuacją życiową przeprowadzono wielokrotnie zarówno wywiady środowiskowe jak i ich uzupełnienia, wielokrotnie zbierano stosowną dokumentację jednakże bez skoordynowania tych czynności. Zdaniem Sądu, takie prowadzenie postępowania narusza zasadę zaufania. Ponadto znaczna odległość czasowa podjętych decyzji dotyczących wniosków złożonych w dniach 16 marca 2006r. oraz 21 listopada 2006r. narusza także istotę i cele pomocy społecznej. Ponownie rozpoznając uchylone sprawy pracownicy socjalni organu I instancji udali się w dniu 18 grudnia 2008r. i 9 stycznia 2009r. do miejsca zamieszkania M. B. przy ul. A w K. celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, którego jednak nie przeprowadzono z powodu nieobecności skarżącego, przy czym pismem z dnia 19 grudnia 2008 r. nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 22 grudnia 2008 r. organ wezwał M. do przebywania w miejscu zamieszkania w dniu 9 stycznia 2009r. w godz. 1130 - 1400. Wezwanie zawierało również wykaz dokumentów jakie M. B. ma przygotować. Równocześnie M. B. został pouczony, iż nie zastosowanie się do wezwania we wskazanym terminie spowoduje wydanie decyzji odmawiającej przyznanie pomocy. Wezwanie to po dwukrotnym awizowaniu zostało doręczone w dniu 13 stycznia 2009r. 15 stycznia 2009 r. ze stron internetowych "naszemiasto.pl" wydrukowano informacje prasowe wraz ze zdjęciem M. B. wskazujące na zakup w dniu [...] 2008 roku w NBP przy ul. B przez M. B. 2 monet wybitych z okazji Igrzysk w Pekinie, które kosztowały - srebrne dziesiątki 61 zł i 67 zł, a złota stuzłotówka 1305 zł (k. 528 – 531 akt administracyjnych). Pismem z dnia 13 stycznia 2009r. M. B. został wezwany do stawienia się w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 9 lutego 2009r. celem ustalenia terminu wywiadu środowiskowego, przy czym w wezwaniu zaznaczono, że w przypadku nieodebrania wezwania w wyznaczonym terminie lub niemożności zgłoszenia się w określonym dniu M. B. powinien zgłosić się do pracownika socjalnego w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Wezwanie zawierało również wykaz dokumentów jakie M. B. ma przedstawić oraz pouczenie, iż nie zastosowanie się do wezwania we wskazanym terminie spowoduje wydanie decyzji odmawiającej przyznanie pomocy. Pismo zostało doręczone w dniu 3 lutego 2009r. W dniu 19 stycznia 2009r. pracownicy socjalni udali się pod adres wskazywany przez M. B. jako adres do korespondencji, tj. ul. C. Na miejscu zastali M. G., który jest najemcą tego lokalu – należącego do Zarządu Budynków Komunalnych. M. G. oświadczył, iż od ponad roku nie utrzymuje kontaktów z M. B., nie zna jego obecnego miejsca pobytu ani adresu do korespondencji. Wyjaśnił również, że w Urzędzie Pocztowym zablokował możliwość dostarczania na jego adres korespondencji przychodzącej do M. B. W dniach 29 i 30 stycznia 2009r. pracownicy socjalni ponownie udali się do miejsca zamieszkania M. B. przy ul. A w K. Jednak i ty razem nie udało im się zastać M. B. i przeprowadzić z nim wywiad środowiskowy. Pismem z dnia 16 lutego 2009r. M. B. ponownie został wezwany do stawienia się w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 2 marca 2009r. celem ustalenia terminu wywiadu środowiskowego. W przypadku nieodebrania wezwania w wyznaczonym terminie lub niemożności zgłoszenia się w określonym dniu M. B. miał się zgłosić do pracownika socjalnego w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Wezwanie po raz kolejny zawierało wykaz dokumentów jakie M. B. ma przedstawić wraz z pouczeniem, iż nie zastosowanie się do wezwania we wskazanym terminie spowoduje wydanie decyzji odmawiającej przyznanie pomocy. Pismo zostało doręczone w dniu 7 marca 2009r. W dniu 26 lutego 2009r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynęło pismo M. B. z dnia 15 lutego 2009r. – nawiązujące do pisma MOPS-u z dnia 13 stycznia 2009r. – w którym wyjaśnił, iż jest obłożnie chory i nie może stawić się w Ośrodku tylko po to by ustalić termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pismem z dnia 11 marca 2009r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej zwrócił się do Urzędu Pocztowego o wyjaśnienie w jaki sposób jest dostarczana M. B. korespondencja z MOPS-u. W odpowiedzi na pismo MOPS-u z dnia 11 marca 2009r., Poczta Polska, Centrum Poczty Oddział Rejonowy [...] w piśmie z dnia 30 marca 2009r. wyjaśniło, iż od 1 kwietnia 2008r. M. B. posiada skrytkę pocztową nr [...] w Urzędzie Pocztowym [...], na którą kierowana jest korespondencja z adresu ul. C w K., zgodnie z dyspozycją klienta. Wszystkie przesyłki, które zgodnie z Regulaminem korzystania ze skrytek i przegródek mogą być skierowane na skrytkę są przez skrytkę doręczane i dotyczy to m.in. korespondencji z MOPS-u. W piśmie z dnia 12 marca 2009r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej zaproponował M. B., aby ustalił termin wywiadu środowiskowego telefonicznie lub pisemnie, albo by zgłosił się do pracownika socjalnego po zakończeniu leczenia. W piśmie tym został również zawarty wykaz dokumentów jakie M. B. ma przygotować. Równocześnie M. B. został pouczony, iż nie zastosowanie się do treści pisma we wskazanym terminie spowoduje wydanie decyzji odmawiającej przyznanie pomocy. Pismo zostało doręczone w dniu 30 marca 2009r. W dniu 18 marca 2009r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynęło pismo M. B. z dnia 12 marca 2009r. – nawiązujące do pisma MOPS-u z dnia 16 lutego 2009r. – w którym wyjaśnił, iż jest obłożnie chory i nie może stawić się w Ośrodku tylko po to by ustalić termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Uznając, że skoro M. B. jest obłożnie chory to będzie przebywał w miejscu zamieszkania, pracownicy socjalni w dniach 19 i 20 marca 2009r. udali się pod adres przy ul. A w K. celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, którego jednak nie przeprowadzono, gdyż nikt im nie otworzył drzwi. Ze sporządzonej notatki służbowej wynika, iż pracownicy socjalni słyszeli dobywające się z mieszkania dźwięki. W rozmowie z jednym z sąsiadów pracownicy ustalili, iż M. B. bywa widywany w miejscu zamieszkania sporadycznie. W dniu [...] 2009r. Prezydent Miasta wydał decyzje: 1. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego na zakup energii elektrycznej, 2. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego na zakup leków, 3. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego na zakup żywności, 4. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego, 5. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat czynszowych, 6. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup leków, 7. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup żywności, 8. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup energii elektrycznej, 9. nr [...] o odmowie przyznania M. B. pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniach swoich decyzji organ I instancji opisał bezskuteczne działania podjęte przez pracowników socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej mające doprowadzić do przeprowadzenia z M. B. wywiadu środowiskowego celem ustalenia jego aktualnej sytuacji życiowej. Prezydent Miasta wyjaśnił także, iż rozpatrując sytuację M. B. ośrodek pomocy społecznej wziął pod uwagę jego dochód z miesiąca lutego 2006r. z uwzględnieniem aktualnej sytuacji – zgodnie z dyspozycją art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Na podstawie zebranych dokumentów organ ustalił, iż w miesiącu lutym 2006r. źródłem dochodu M. B. było świadczenie emerytalne w wysokości 876,80 zł netto. Z powyższego świadczenia tytułem alimentów została potrącona kwota 595,51 zł. Świadczenie emerytalne pomniejszone o egzekucję świadczeń alimentacyjnych wynosiło zatem w lutym 2006r. 281,29 zł netto. Następnie powyższą kwotę powiększono o 89,33 zł (15% kosztów potrąconych roszczeń alimentacyjnych). W wyniku tego dochód M. B. w miesiącu lutym 2006r. wyniósł 370,62 zł. Natomiast ustawowe kryterium dochodowe kwalifikujące do świadczeń z pomocy społecznej w pierwszej kolejności, obliczone zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej dla osób prowadzących jednoosobowe gospodarstwo domowe wynosiło w lutym 2006r. 461 zł, obecnie jest to kwota 477 zł. Prezydent Miasta wskazał, iż z zebranych dokumentów wynika, że w miesiącu lutym 2006r. dysponując dochodem w kwocie 370,62 zł M. B. uregulował należność za czynsz w kwocie 210 zł oraz zakupił energię elektryczną do licznika przedpłatowego Apator w wysokości 90,09 zł. Zatem na zaspokojenie wszystkich potrzeb życiowych pozostawała mu kwota 70,53 zł. Ponadto w złożonych pismach M. B. podał także, iż zakupuje leki, niezbędne są także środki na zakup żywności, ubrań i inne drobne wydatki. W związku z powyższym organ I instancji uznał, iż M. B. prawdopodobnie posiada poza emeryturą także inne źródło dochodu, o którym nie poinformował Ośrodka albowiem kwota, którą dysponuje on po uregulowaniu opłat mieszkaniowych tj. 70,53 zł nie była wystarczająca na zaspokojenie wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych. Organ I instancji stwierdził, że osoby i rodziny starające się o uzyskanie wsparcia materialnego są obowiązane do współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji materialnej oraz systematycznego informowania Ośrodka o każdej zmianie mającej wpływ na otrzymanie świadczenia. Natomiast w myśl art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Prezydent Miasta stwierdził, iż ze zgromadzonych dokumentów wynika, że także podczas poprzednio prowadzonych postępowań M. B. nie współpracował z pracownikiem socjalnym – nie można go było zastać w domu w wyznaczonym dniu i nie odpowiadał na wezwania do zgłoszenia się do ośrodka pomocy społecznej celem ustalenia dogodnego dla niego terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Przedstawiony powyżej fakt nie stawienia się na wezwanie pracownika socjalnego, brak kontaktu z Ośrodkiem oraz nie wskazanie terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dogodnym terminie Prezydent Miasta potraktował jako brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji. Jako brak współdziałania w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji organ I instancji potraktował także nie podjęcie przez M. B. żadnych czynności związanych z zajęciem świadczenia z ZUS przez komornika w związku z istniejącym obowiązkiem alimentacyjnym. W dniu 4 sierpnia 2006r. podczas przeprowadzania aktualizacji wywiadu środowiskowego M. B. został poinformowany o możliwe wystąpienia do sądu z pozwem o uchylenie obowiązku alimentacyjnego, gdyż jego córka jest już osobą dorosłą i samodzielną. M. B. został także poinformowany, iż może wystąpić do ZUS z wnioskiem o umorzenie zaległości alimentacyjnych wypłaconych z byłego Funduszu Alimentacyjnego. Prezydent Miasta stwierdził, iż świadczenie emerytalne M. B. jest pomniejszane o kwotę około 600 zł wraz z kosztami komorniczymi i jest to znaczna suma, biorąc pod uwagę deklarowane przez M. B. dochody. Uregulowanie sprawy związanej z alimentami w znaczny sposób mogłoby przyczynić się do poprawy jego sytuacji dochodowej. Organ I instancji uznał także, iż M. B. nie wykorzystuje wszystkich swoich możliwości w celu poprawy sytuacji materialnej, gdyż jak wynika z dokumentów, od sierpnia 2007r. nie pobiera dodatku mieszkaniowego z uwagi na nie zgłoszenie się na wezwanie Wydziału Świadczeń Socjalnych Urzędu Miasta, co spowodowało pozostawienie jego wniosku bez rozpatrzenia. Organ I instancji podniósł, iż świadczenia z pomocy społecznej przysługują dopiero wówczas, gdy strona pozostaje w trudnej sytuacji materialnej, mimo iż wykorzystuje wszystkie swoje możliwości w celu poprawy sytuacji materialnej. Natomiast zdaniem organu, M. B. nie uregulował kwestii związanej z egzekucją alimentów, jak również zaniechał działań związanych z otrzymaniem dodatku mieszkaniowego. Prezydent Miasta podniósł, iż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie miał możliwości ustalenia faktycznej sytuacji życiowej M. B., gdyż do dnia wydania niniejszych decyzji nie umożliwił on pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Ponadto poczynione z urzędu ustalenia dotyczące sytuacji dochodowej, zdrowotnej i mieszkaniowej M. B. stoją w sprzeczności ze składanymi przez niego oświadczeniami. Stąd powstała konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz zweryfikowania oświadczenia M. B. z posiadaną dokumentacją. W związku zatem z niemożliwością przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz wskutek braku współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak również z powodu niewykorzystywania własnych możliwości Prezydent Miasta uznał, iż nie jest możliwe przyznanie M. B. pomocy w formie zasiłków celowych i okresowych. Od powyższych decyzji Prezydenta Miasta M. B. wniósł odwołanie, domagając się ich uchylenia. Zakwestionował zasadność ponownej odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej pomimo dostarczenia wszelkich zaświadczeń i dokumentów niezbędnych do rozpoznania sytuacji życiowej, w której się znajduje. Podniósł przy tym, iż w aktach sprawy zgromadzone zostały wszelkie dokumenty niezbędne do rozpoznania sprawy. M. B. zarzucił organowi I instancji niezastosowanie się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 września 2008r., sygn. akt III SA/Kr 39/08. Zdaniem M. B., organ I instancji wydał 8 decyzji na miejsce uchylonych 9. Odwołujący się stwierdził, iż błędnie określono jego dochody, biorąc pod uwagę fakt zgłoszenia wniosku w dniu 16 marca 2006r. Wskazał, iż dopiero pod koniec grudnia 2006r. przyznano mu dodatek mieszkaniowy, jednak nie może on być doliczany do dochodu. M. B. uważa, że nie jest zobowiązany do przedkładania recept ani żadnej dokumentacji lekarskiej, która miałaby dokumentować wysokość ponoszonych przez niego kosztów zakupu lekarstw. Wskazał, iż wykaz leków wraz z ich cennikiem został przez niego już dawno przedłożony w MOPS. Odwołujący się zanegował również fakt dokonywania przez pracowników socjalnych prób dokonywania wywiadu środowiskowego w podanych przez organ I instancji datach. Jego zdaniem, nie jest bowiem możliwe przebywanie całymi dniami w nieogrzewanym mieszkaniu w okresie zimowym, gdyż mogłoby to go narazić na utratę zdrowia. M. B. uważa, iż organ jest zobowiązany wyznaczać takie daty przeprowadzania wywiadu środowiskowego, by nie były one dla strony uciążliwe i aby była ona o nich poinformowana z odpowiednim wyprzedzeniem. Odwołujący się podkreślił, iż informował o fakcie braku możliwości osobistego stawiennictwa w MOPS z przyczyn zdrowotnych, jak również to, iż po ustaniu takowych przyczyn uzgodnił z organem I instancji w drodze pisemnej datę przeprowadzenia takiego wywiadu. Odwołujący się podkreślił fakt niemożliwości nawiązania normalnej współpracy z MOPS, który wydał przedwcześnie decyzje nie czekając na uzgodnienie terminu wywiadu środowiskowego. M. B. zaprzeczył, że przeprowadzane z nim były jakieś konsultacje w sprawie obowiązku alimentacyjnego. Wskazał, iż zwrócił się do Sądu Rodzinnego w sprawie zwolnienia go od obowiązku płacenia alimentów, ale Sąd do dnia dzisiejszego takiego orzeczenia nie podjął. W związku z powyższym nadal obowiązuje wcześniejsze postanowienie Sądu nakładającego na niego obowiązek alimentowania. Natomiast w kwestii dodatku mieszkaniowego, M. B. wyjaśnił, iż wcześniej zameldowani byli u niego "wolontariusze", w związku z czym przysługiwał mu dodatek mieszkaniowy, jednakże wskutek "celowego" działania MOPS obecnie mieszka sam i taki dodatek przestał mu przysługiwać. Po rozpatrzeniu odwołań M. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 7 września 2009r. decyzje: 1. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r., nr [...], 2. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r., nr [...], 3. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r., nr [...], 4. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r., nr [...], 5. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r., nr [...], 6. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r., nr [...], 7. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r., nr [...], 8. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r., nr [...], 9. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r., nr [...]. Decyzje Kolegium zostały wydane na podstawie art. 4, art. 8 ust. 1 i ust. 3, art. 11 ust. 2, art. 38, art. 39, art. 41 ust. 1, art. 106 ust. 1 i ust. 4, art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 z późn. zm.), § 3, § 4, § 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672), § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) oraz art. 77 i art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniach swoich decyzji Kolegium w sposób szczegółowy opisało sytuację majątkową i osobistą M. B. oraz przebieg postępowania administracyjnego toczącego się w rozpatrywanych sprawach. Kolegium odniosło się także do zawartego w wyroku WSA w Krakowie z dnia 24 września 2008r., sygn. akt III SA/Kr 39/08, stwierdzenia, iż zawiadomienia organu I instancji o dacie zamierzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego odbierane były przez stronę po dniu przewidywanego wywiadu. Kolegium wyjaśniło, iż M. B. wskazał odrębny od adresu zamieszkania adres do korespondencji. Z akt sprawy wynika, iż korespondencja wysyłana na ten adres była kierowana do skrytki pocztowej, co zdaniem Kolegium, powodowało problemy z odbiorem przesyłek. Organ odwoławczy stwierdził, iż wydanie decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej powinno być, zgodnie z wymogami art. 106 § 4 ustawy o pomocy społecznej, poprzedzone przeprowadzeniem rodzinnego wywiadu środowiskowego, którego celem jest ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób ubiegających się o w/w pomoc. Kolegium stwierdziło, iż w przedmiotowym postępowaniu organ I instancji wielokrotnie podejmował próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Świadczy o tym cała historia tego postępowania oraz widoczne w aktach sprawy próby nawiązania z M. B. kontaktu i przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniach: 13 stycznia 2009r., 27 stycznia 2009r., 16 lutego 2009r., 12 marca 2009r., w którym to organ zaproponował by odwołujący się sam podał termin mu pasujący – uczynił to dopiero w piśmie z dnia 10 kwietnia 2009r. Kolegium wskazało, iż wprawdzie M. B. znów odebrał wezwania po terminie zaproponowanego terminu wywiadu, co później podawał jako przyczynę swojej absencji w miejscu zamieszkania, ale w każdym z tych wezwań organ I instancji podawał 7-dniowy termin do stawienia się w MOPS w celu ustalenia tego terminu. Zdaniem Kolegium, odwołujący się – będąc faktycznie zainteresowanym uzyskaniem wnioskowanej pomocy – powinien był w sytuacji nie odebranego w terminie wezwania sam zgłosić się do organu w celu uzgodnienia daty wywiadu. Jednakże aż do dnia 10 kwietnia 2009r. nie podjął takiej aktywności. Organ II instancji wskazał, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej są wiążące nie tylko dla samych organów administracji publicznej wydających decyzje w zakresie przyznania lub odmowy przyznania świadczeń o charakterze pomocy, lecz również dla osób ubiegających się o przyznanie im owych świadczeń. Zgodnie bowiem z art. 4 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie owo współdziałanie winno polegać na umożliwieniu pracownikom organu I instancji przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz przedłożeniu wymaganych dokumentów, koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast ogólnikowe wskazywanie przez M. B., że żadne okoliczności nie uległy zmianie nie jest wystarczające. Swoim działaniem – a mianowicie podawaniem nieaktualnego adresu do korespondencji – odwołujący się spowodował fakt nieterminowego doręczania mu wezwań. Kolegium wskazało również, iż także Kodeks postępowania administracyjnego statuuje zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Nałożenie na organy administracji obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nie udowodnienie określonej okoliczności może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony, na przykład w sprawach wszczętych na jej wniosek w celu przysporzenia jej określonej korzyści. Zdaniem Kolegium, M. B. będąc w ciężkiej sytuacji zdrowotnej i finansowej, winien był dołożyć wszelkich starań do uzyskania jakiejkolwiek pomocy ze strony powołanych do tego organów. Tymczasem, jak wynika z ostatniego wywiadu środowiskowego, znajdującego się w aktach sprawy przeprowadzonego w dniu 30 kwietnia 2009r. skarżący uniemożliwił ustalenie jego sytuacji materialnej odmawiając udzielania wyjaśnień, a także odmówił złożenia podpisu pod protokołem. Z powyższymi decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się M. B. i pismami z dnia 30 października 2009r. wniósł na nie skargi, domagając się ich uchylenia i rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy ewentualnie przekazanie jej do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił zaskarżonym decyzjom naruszenie prawa formalnego, zwłaszcza przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących postępowania dowodowego i procedury wydawania decyzji administracyjnych, a także naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów i w konsekwencji przyjęcie jako podstawy orzekania błędnych ustaleń w sprawie. Zarzucił także niezastosowanie się do wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2008r., sygn. akt III SA/Kr 39/08, co stanowi naruszenie art. 7, 8, 10, a także art. 63 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący wskazał, iż argument zawarty w zaskarżonych decyzjach, iż brak z jego strony współpracy z pracownikiem socjalnym, nie jest prawdziwy. Według niego sytuacja jest odwrotna. Zarzucił także pozorowanie pracy przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skarg. Na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) połączyć wszystkie sprawy ze skarg M. B., które rozpatrzono ponownie po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 września 2008r., sygn. akt III SA/Kr 39/08 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, iż wskazany w zaskarżonych decyzjach brak współpracy skarżącego z organem, jak i niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie są okolicznościami uzasadniającymi odmowę przyznania pomocy, bowiem organ zobowiązany był do zbadania sytuacji pod kątem skarżącego jako beneficjenta pomocy społecznej. Zdaniem pełnomocnika, należało wyznaczyć dodatkowy termin przed wyznaczeniem terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i poinformować o tym skarżącego tak, by mógł wziąć udział w tej czynności. Pełnomocnik skarżącego oświadczył również, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego nie musi poprzedzać zawiadomienie o terminie dokonania tej czynności, jednak skarżący powinien być powiadomiony o tym, że uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu może skutkować odmową udzielenia pomocy społecznej. Pełnomocników skarżącego podniósł także, iż w sprawie nie zostały zachowane przepisy proceduralne. Organ ustalił bowiem, że skarżący unika kontaktu z organem, ale ustalił również, że skarżący przebywa w miejscu zameldowania w godz. od około 2300 do 600 rano i w związku z tym pracownik organu winien dostosować się do tych godzin. Podniósł również, iż skarżący wykazuje swym zachowanie pewne schorzenia i organ w związku z tym powinien podejmować próby przeprowadzenia wywiadu poza godzinami swojego urzędowania. Organ ponadto nie ustalił bezsprzecznie, że skarżący ma inne źródła dochodu. Pełnomocnik dodał, że skarżący nie ma obowiązku współdziałania z organem w celu wykazania bezzasadności złożonego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skargi M. B. są nieuzasadnione. Sąd zauważa, że w toku przeprowadzonego ponownie postępowania administracyjnego i ponownego rozpatrzenia spraw organy administracyjne obu instancji zastosowały się w pełni do wskazówek zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 września 2008r., sygn. akt III SA/Kr 39/08. W szczególności organy powzięły wszelkie możliwe działania zmierzające do ustalenia miejsca pobytu – rzeczywistego miejsca zamieszkania ubiegającego się o pomoc społeczną M. B. celem ustalenia jego faktycznej sytuacji życiowej. Z drobiazgowo przeprowadzonego w tym zakresie postępowania wynika, że M. B. wszelkimi sposobami unika ustalenia swego miejsca pobytu i ustalenia swojej rzeczywistej sytuacji życiowej poprzez podawanie adresu do korespondencji nie mającego nic wspólnego z jego miejscem pobytu, kierowaniem korespondencji na skrzynki pocztowe, nie stosowaniem się do wezwań i poleceń organu pomocowego i jego pracowników. Takie zachowanie skarżącego powoduje – zdaniem Sądu - jednoznaczne ustalenie braku współdziałania skarżącego, o którym mowa w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) o pomocy społecznej (u.p.s.). Zgodnie z tym przepisem: "Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, (...) mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej." Powyższe stanowisko Sądu orzekającego znajduje oparcie w ustalonym orzecznictwie sądownictwa administracyjnego. Sąd orzekający podziela w pełni stanowisko zawarte w wyroku z dnia 18 grudnia 2007 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 358/07 (opubl. LEX nr 500739) uznając, że ma ono zastosowanie do każdego rodzaju zasiłku, o jaki ubiega się dana osob : "Jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku stałego nie tylko odmawia udzielenia wywiadu środowiskowego i zachowuje się niewłaściwie w stosunku do pracowników z ośrodka pomocy społecznej, ale również składa nieprawdziwe oświadczenia co do swojego miejsca pobytu - zamieszkania, to stanowi to brak współdziałania, o którym mowa w art. 11 u.p.s." Sąd orzekający podkreśla, że obowiązek przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego i cele jakie ma spełnić – zgodnie z art. 107 ust. 1 omawianej ustawy o pomocy społecznej – daje podstawę do stwierdzenia, że postępowanie dowodowe w sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej opiera się przede wszystkim na oświadczeniach stron, ustaleniu rzeczywistej sytuacji życiowej strony w miejscu pobytu – faktycznego zamieszkania, a w mniejszym stopniu na dowodach z dokumentów. Należy zauważyć, że w oparciu o delegację ustawowa a rt. 107 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej zostało wydane Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672 z późn. zm.), które w § 2 ust. 3 i 5 stanowi: "3. Wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu." "5. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z niej wynikające stanowiące podstawę planowania pomocy." Z uwagi na materię spraw i cele pomocy społecznej ustawa o pomocy społecznej akcentuje zasadę współdziałania osób korzystających z pomocy z organami upoważnionymi do jej udzielania. Sąd orzekający podkreśla, że podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zawarte w wyroku z dnia 10 września 2008 r. , sygn. akt IV SA/Po 151/08 (opubl. LEX nr 483742) "1. Rodzinny wywiad środowiskowy stanowi swoiste postępowanie dowodowe, a ponieważ sporządzany jest na urzędowym formularzu stanowi jednocześnie protokół w rozumieniu k.p.a. Obowiązek współdziałania osoby z organem pomocowym dotyczy również sporządzenia wywiadu środowiskowego lub aktualizacji i powinien on polegać na udzieleniu organowi niezbędnych informacji, wskazywaniu i precyzowaniu zgłaszanych potrzeb. 2. Odmowa podpisania aktualizacji wywiadu środowiskowego świadczy o spełnieniu przesłanki braku współdziałania z pracownikiem socjalnym." Mając na względzie sytuację faktyczną wynikająca z akt administracyjnych, szereg prób podjętych przez organy pomocowe w nawiązaniu kontaktu ze skarżącym celem ustalenia jego sytuacji życiowej – Sąd stwierdza, że organy administracyjne obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie, dokonały prawidłowych ustaleń i wyciągnęły prawidłowe wnioski, a w szczególności dokonały prawidłowych ustaleń wskazujących na brak współdziałania skarżącego M. B. z pracownikami socjalnymi w rozwiązywaniu swej sytuacji życiowej, a to ustalenie stanowi podstawę odmowy przyznania świadczenia – zgodnie z treścią przytoczonego wyżej art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Sąd podkreśla, że nie znajdują oparcia w zebranym materiale dowodowym zarzuty skarżącego (i jego pełnomocników) wyrażone w pismach lub do protokołu rozprawy zarówno w kwestii nie wyjaśnienia sytuacji faktycznej jak i nie dopełnienia obowiązków przez organy pomocy społecznej. Niezgodne z treścią wezwań są zarzuty jakoby organ pomocy społecznej nie uprzedził skarżącego o konsekwencjach braku jego współdziałania z organem, a całkowicie bez pokrycia są twierdzenia o obowiązku organu pomocy społecznej dostosowania godzin pracy do pory nocnej, w czasie której ewentualnie można byłoby zastać skarżącego w miejscu zameldowania. Mając powyższe ustalenia i rozważania na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - nie dopatrując się uchybień w postępowaniu organów administracyjnych obu instancji - stwierdza, że zaskarżone decyzje zostały wydane zgodnie z obowiązującym prawem, a przeto na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.