III SA/Kr 1183/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób z którymi pozostawałby we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek wskazał, że poza 48 metrowym mieszkaniem kwaterunkowym nie ma żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Szacując swoje dochody podał, że choć ma rentę inwalidzką w wysokości 1249,06 zł to jednak faktycznie wypłacanych jest mu tylko 337,55 zł. Uzasadniając swoje starania podniósł, że legitymuje się orzeczoną całkowitą niezdolnością do pracy z uwagi na stan zdrowia, zaś z dochodów w wysokości 337,55 zł miesięcznie nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych ani opłacić adwokata. Jak powiada egzystuje na granicy borykając się nieraz z dylematem co zakupić: jedzenie czy lekarstwo. Do wniosku dołączył kopie odcinków swej renty za miesiące wrzesień, październik, listopad i grudzień 2009 r. Wynika z nich, że do wypłaty skarżący otrzymuje tylko 337,55 zł. Z uwagi na fakt, że skarżący inicjuje przed tutejszym wojewódzkim sądem administracyjnym szereg postępowań a także w oparciu o przedstawione przez organ akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że skarżącego obciążają alimenty. Ich egzekucja powoduje, że z przyznanej renty dokonywane są znaczne potrącenia tak, że w efekcie rzeczony do wypłaty otrzymuje wskazywane kwoty. Ułomności skarżącego na podstawie których - po przeprowadzonych badaniach, analizie kart leczenia szpitalnego z okresu od 1998 r. do 2005 r. oraz zaświadczeń o stanie zdrowia wystawionych przez lekarzy leczących a także wyników dodatkowych badań laboratoryjnych – uznany został za osobę całkowicie niezdolną do pracy do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego datuje się od 1 września 2005 r. (vide: k. 465-468 akt admin. oraz akta III SO/Kr 9-13/08; III SA/Kr 490-493/08). Skarżącego obciążają wydatki na czynsz za zajmowane mieszkanie (ostatnio w kwocie ok. 344 zł) i na energię elektryczną do licznika przedpłatowego (ostatnio w kwocie ok. 112 zł). Skarżący nie reguluje w pełni opłat czynszowych i z tego tytułu posiada zadłużenie na ok. 20 tyś. zł. (vide: k. 628; 620-610 akt admin.). Konsekwentnie – choć z rożnym skutkiem - ubiega się o różne formy pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jego wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" przy czym owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem czy to sądu czy też referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. Wnioskodawca złożył wymagane oświadczenie a dla wykazania wysokości swoich dochodów przedłożył kopie odcinków otrzymywanej renty. Ponieważ dodatkowo szereg okoliczności pozostaje znanych orzekającemu na zasadzie notorii urzędowej więc oświadczenie to można uznać za wystarczające do oceny możliwości płatniczych strony. Niewielkie nieścisłości pozostają bez znaczenia, bo generalnie rzecz biorąc skarżącego trudno uznawać za osobę zamożną. Tak bowiem wypada postrzegać osobę bez majątku, ze znikomym dochodem, za to sporym zadłużeniem i problemami zdrowotnymi, która zmuszona jest ubiegać się o wsparcie w ramach pomocy społecznej. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że niewielkie środki jakie skarżący ma do dyspozycji wystarczają ledwo co na opędzenie najpilniejszych potrzeb życia codziennego. Wziąwszy pod uwagę ograniczenia zawodowe powodowane stanem zdrowia skarżącego trudno zaś czynić mu zarzut, iż nie stara się poprawić swojej sytuacji bytowej. Uwzględniając to wszystko, udzielono skarżącemu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Konieczność wygospodarowania przez skarżącego środków na koszty kwalifikowanego pełnomocnika przekracza bowiem aktualnie jego możliwości i grozi zachwianiem sytuacji materialnej oraz bytowej strony w taki sposób że nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.