III SA/Kr 1185/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku w sprawie stwierdzenia samowolnego rozgraniczenia działek postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący J. P. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 maja 2012 r. w przedmiocie zwrotu wniosku w sprawie stwierdzenia samowolnego rozgraniczenia działek. W złożonym na urzędowy formularzu wniosku wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. Określając swoją sytuację majątkową wskazał, że posiada nieruchomość o powierzchni ok 60 m2, mieszkanie o powierzchni 8 m2, oraz nieruchomość rolną o powierzchni 3,65 ha stanowiąca ugory, w tym 0,7 ha lasu. Miesięczny dochód stanowi emerytura w wysokości 1471,71 zł brutto. Ponadto skarżący wskazał, że jego comiesięczne wydatki na leki i wizyty w klinice wynoszą ok 1000 zł. Dom, w którym zamieszkuje jest stary, pozbawiony wygód jak woda, prąd, łazienka czy CO. Zaznaczył, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie toczy się kilka postępowań z jego skarg. Odpowiadając na wezwanie referendarza o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedstawienie wskazanych dokumentów źródłowych skarżący podał, że wysokość jego stałych miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego wynosi 13,40 zł. Wyjaśnił, że faktur za lekarstwa na miesiące lipiec, sierpień, wrzesień 2012 r. nie może przedłożyć gdyż uległy zagubieniu. Do pisemnych wyjaśnień dołączył kopię ostatniego odcinka emerytury, który potwierdza deklarowaną przez skarżącego wysokość otrzymanej emerytury. Ponadto kopię dowodu wpłaty 23 zł tytułem podatku leśnego za 2012 r., kopię faktury za odpady na 4,97 zł, kopie faktur z aptek. Przedstawione faktury z aptek obrazują, że w miesiącu lipcu br. skarżący wydał na leki 104,84 zł, natomiast w miesiącu październiku br. 494,82 zł. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2012 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. Podniósł, że jego wydatki na leki stanowią wydatki stałe. Faktury nr [...] z dnia 11 listopada 2012 r. oraz nr [...] z dnia 10 października 2012 r. obrazują bowiem zakup identycznych leków. Ponadto skarżący podniósł, że ponosi wydatki na owoce, warzywa, substancje lecznicze takie jak marchew, cebula, czosnek, cytryna, miód, jabłka, kapusta, barszcz czerwony. Zarzucił także, że nie uwzględniono innych ponoszonych przez niego wydatków tj. na oświetlenie i opał w kwocie 270 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie - P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do odrzucenia sprzeciwu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w podlega rozpoznaniu przez sąd. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z art. 246 P.p.s.a. wynika również, że na osobie ubiegającej się o prawo pomocy spoczywa obowiązek wykazania trudnej sytuacji materialnej. Zaznaczyć należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Zwolnienie od kosztów sądowych oznacza bowiem prowadzenie postępowania sądowego na koszt Skarbu Państwa, a zatem powinno dotyczyć tylko wyjątkowych sytuacji. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych, które na tym etapie postępowania zamykają się w kwocie 100 zł z tytułu wpisu od skargi. Podkreślić należy, że skarżący uzyskuje stały miesięczny dochód na który składa się emerytura w wysokości 1473,71 zł. Porównując wielkość miesięcznego dochodu do wskazanych przez skarżącego miesięcznych wydatków, tj. kwoty 270 zł ponoszonej na oświetlenie i opał oraz kwoty 13,40 zł brak jest podstaw do uznania, że skarżący nie posiada środków na sfinansowanie kosztów sądowych występujących w przedmiotowej sprawie. Podnoszone przez skarżącego wydatki na leki w wysokości 1000 zł miesięcznie nie zostały niczym poparte. Zwrócić należy uwagę, że to skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy ma wykazać, że nie jest w stanie ich ponieść, co oznacza, iż zobowiązany był dowieść wydatkowanie wskazanej przez siebie kwoty 1000 zł na leki, tym bardziej, że był wzywany o wyjaśnienie stałych miesięcznych obciążeń swojego gospodarstwa domowego przez przedłożenie stosownych kopii rachunków, o czym skarżący został pouczony. Uwzględniając nawet ponoszone przez skarżącego wydatki na leki, które mają swoje odzwierciedlenie w przedłożonych przez skarżącego fakturach, wyniosły w lipcu 104,84 zł, natomiast w październiku 494,82 zł., stwierdzić należy, że skarżący jest w stanie ponieść koszty zainicjowanego przez siebie postępowania. Pozostaje mu bowiem do rozporządzenia kwota około 1000 zł. Wysokość wpisu natomiast jaki skarżący jest zobowiązany na tym etapie uiścić to jednorazowa opłata w wysokości 100 zł. Reasumując, Sąd uznał, że poniesienie przez skarżącego kosztów postępowania nie spowoduje uszczerbku koniecznego dla jego utrzymania. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), postanowił jak w sentencji.