III SA/Kr 1185/17

Kraków, dnia 14 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Bociąga po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2018 r. w sprawie ze skargi Z. K., M. K., A. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 11 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2018 r. Wnioskiem z dnia 14 marca 2018 r. skarżący Z. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego skarżący złożył wniosek na urzędowym formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W treści uzasadnienia skarżący wskazał, że złożył przedmiotowy wniosek z uwagi na konieczność złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 grudnia 2017 r. do sygn. akt III SA/Kr 1185/17. Skarżący podał, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 4 hektarów w T. Nadto wskazał, że pobiera rentę w wysokości 1500 zł miesięcznie. Żona skarżącego M. K. uzyskuje rentę w wysokości 1000 zł miesięcznie. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżący przedłożył kserokopię wpłat za energię elektryczną oraz fakturę za wodę. Oświadczył, że zużywa 1 butlę gazu butlowego na miesiąc, co daje kwotę 100 zł. Jest współwłaścicielem wraz z synem domu położonego pod adresem T nr [...]. Nadto w załączeniu przedłożył kserokopię zaświadczenia z Urzędu Gminy T o dochodach gospodarstwa. Nadto skarżący oświadczył, że wydaje wspólnie z małżonką na leki 1000 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2018 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek Z. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Od postanowienia referendarza sądowego skarżący złożył sprzeciw argumentując, że opisał swoją sytuację rodzinną i finansową. Podał żądane przez referendarza dane, jak również przedłożył rachunki za wodę i prąd. Natomiast w sprawie butli gazowej skarżący poinformował, że jest to butla za którą nie ma ani rachunku, ani faktury. Przedłożył zaświadczenie z Urzędu Gminy T o wielkości i dochodach z prowadzonego gospodarstwa rolnego. W nawiązaniu do powyższego skarżący wskazał, że podał wszystkie dane dotyczące dochodów, wydatków i sytuacji finansowej i rodzinnej. Podane dane są wystarczające i zgodne z obowiązującym formularzem PPF. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie referendarza sądowego jest prawidłowe. Skarżący wnioskował o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym, o co wniósł w niniejszej sprawie skarżący, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 i 3 P.p.s.a.). Brzmienie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przesłanką przyznania pomocy prawnej jest wykazanie braku jakichkolwiek środków pieniężnych na sfinansowanie kosztów postępowania. Według przywołanej regulacji to na stronie spoczywa ciężar dowodu, a użyte określenie "gdy wykaże" oznacza, że jej obowiązkiem jest przekonanie Sądu, iż znajduje się w sytuacji opisanej w dyspozycji przywołanego przepisu. Pamiętać również należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony (która wynika z treści art. 199 P.p.s.a.). W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz – co istotne w rozpatrywanej sprawie - pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżący do takiego grona osób nie należy. Analizując dane zawarte w formularzu oraz uwzględniając informacje zawarte w sprzeciwie, Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie zachodzi podstawa do zmiany postanowienia z dnia 20 kwietnia 2018 r. Sąd miał na uwadze fakt, że sytuacja materialna, finansowa i rodzinna wnioskodawcy nie jest na tyle trudna, aby uzasadniała pomoc Skarbu Państwa w poniesieniu za skarżącego kosztów niniejszego postępowania sądowego w postaci kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie jest on osobą na tyle ubogą, iż wymaga pomocy państwa w zakresie ponoszenia za niego kosztów postępowania sądowego. Podkreślić należy, że wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości. Majątek w postaci nieruchomości zaspokaja jego potrzeby mieszkaniowe, jak również może przynosić potencjalne pożytki. Mając na uwadze obraz sytuacji materialnej oraz rodzinnej skarżącego stwierdzić należy, że ocena referendarza odnośnie zakresu przyznanego prawa pomocy była zasadna i właściwa. Skarżący wraz z żoną dysponuje bowiem dochodami z tytułu renty albo emerytury (skarżący używa tych pojęć naprzemiennie), z których to środków oboje pokrywają swoje potrzeby. Prowadzenie gospodarstwa rolnego stanowi natomiast ich dodatkowe zajęcie i sposób zarobkowania, a uzyskiwany z tego tytułu dochód uzupełnia jedynie pozostające w ich dyspozycji środki. Skarżący nie przedstawił żadnych faktur, z których by wynikało, że wydaje wraz z małżonką 1000 zł miesięcznie na leki. Nie przedstawił na tą okoliczność żadnej dokumentacji lekarskiej. Okoliczność, że złożenie skargi kasacyjnej jest obarczone tzw. przymusem adwokacko – radcowskim, sama przez się nie uzasadnia ustanowienia radcy prawnego w przedmiotowym postępowaniu. Należy również wskazać, że skarżący w sposób wybiórczy przedstawił okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej oraz rodzinnej, co także spowodowało nieznalezienie wystarczających podstaw do udzielenia prawa pomocy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.