III SA/Kr 1193/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 25 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką oraz swoimi rodzicami. Określając swój majątek podał, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wyjaśnił, że parter domu dwurodzinnego o powierzchni 70 m2, garaż murowany, samochód Fiat Punto rocznik 2001 stanowią własność jego rodziców. Na miesięczne dochody gospodarstwa domowego składa się 660 zł dofinansowania MOPS dla córki skarżącego, 1989,48 zł emerytury jego ojca i 1480,92 zł emerytury matki. Skarżący deklaruje brak własnych dochodów. Łączne dochody tej czteroosobowej rodziny szacuje na 4130,40 zł. Uzasadniając swoje odniósł się do okoliczności nurtującej go sprawy. Nadmienił, że z uwagi na stan zdrowia ma trudności ze znalezieniem pracy. Jak powiada cierpi na chorobę o charakterze padaczkowym, zaburzenia psychotyczne, schizofrenię paranoidalną, parkinsona wtórnego i zaburzenia psychiczne. Do wniosku dołączył sporządzone zestawienie średnich miesięcznych wydatków. Wynika z niego, że zużycie prądu to 137 zł, gazu 105 zł, wody i ścieków 76 zł, podatek od nieruchomości 32,50 zł, żywność i posiłki to 1800 zł, obiady i drugie śniadania córki w szkole to 220 zł, wyposażenie szklone córki to 80 zł, zajęcia plastyczne i muzyczne 36 zł, opłaty w szkole 100 zł, lekarstwa matki i przejazdy na obowiązkowe konsultacje 170 zł, lekarstwa dla ojca 116 zł, wpłaty dobrowolne 100 zł, opłaty za telefon stacjonarny 31,30 zł, na internet 79 zł, za telefony komórkowe ojca 17 zł matki 50 zł, zakupy odzieży dla czterech osób 50 zł, ubezpieczenia rodziców 64 zł, środki czystości i higieny osobistej 50 zł, spłata pożyczki w kasie zapomogowo pożyczkowej 217 zł. Razem wszystkie te wydatki zamykają się kwotą 3812,50 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – rozpoznanie wniosku w tym zakresie jest zbędne a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem czy to sądu czy to referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. W realiach niniejszej sprawy skarżący złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny jego aktualnej sytuacji i możliwości płatniczych. Te nie rysują się specjalnie dobrze. Skarżący nie ma własnego majątku ani własnych dochodów. Wykazane wydatki bilansują się zaś z określonymi przez skarżącego szacunkowo dochodami jego rodziny. Przy tym wyraźnego zaakcentowania wymaga to, że na dochody te składają się tylko świadczenia emerytalne rodziców skarżącego oraz świadczenia MOPS dla jego córki. Z zasad doświadczenie życiowego wynika, że w takich warunkach nie ma możliwość czynienia jakichkolwiek oszczędności. Okoliczność, że do rodziców skarżącego należy wykazana cześć domu dwurodzinnego, garaż i 14 letni samochód średniej klasy nie zmienia tego spojrzenia, gdy uwzględni się ich wiek i związany z tym stan zdrowia. Trudno tez czynić skarżącemu zarzut, ze nie stara się poprawić swojej sytuacji gdy weźmie się pod uwagę z kolei jego stan zdrowia i sygnalizowane schorzenia. Mając to wszystko na uwadze i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można więc stwierdzić, że skarżącego nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika, bo choć obiektywnie są to kwoty niewielkie to jednak relatywnie przekraczają obecne możliwości płatnicze strony. Skoro zaś skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i syna opłacić kosztów pełnomocnika z wyboru, to należało udzielić mu takiej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustanowić adwokata opłacanego ze środków budżetowych Skarbu Państwa. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.