III SA/Kr 1201/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 5 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wyjaśnił, że 90 metrowy dom przekazał synowi za dożywocie. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Dochody swego gospodarstwa domowego określił, że ten sposób, że on sam ma 1259,34 zł netto. małżonka 830 zł netto a syn pomiędzy 3.800-4000 netto przy czym niekiedy sięgają one kwoty nawet 5500 zł. Uzasadniając swoje starania skarżący zaakcentował, że w jego ocenie sprawa jest zawiła i Podniósł, że na leki wydają z żoną od 100 zł do 200 zł a syn płaci 1000 zł miesięcznie alimentów. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie z trzech zasadniczych względów. Po pierwsze w myśl art. 239 pkt. 1 lit. c) ppsa nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych. Po drugie stosownie do treści art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie m.in. adwokata o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia takiego pełnomocnika bez uszczerbku dla swego lub rodziny koniecznego utrzymania. Realia niniejszej sprawy nie stwarzają podstaw do takich ustaleń. Skarżącego trudno uznawać za osobę "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu skoro średni miesięczny dochód osób tworzących jego gospodarstwo domowe sięga kwoty 5890 zł netto i to przyjmując tylko minimalną wysokość z podawanych zarobków syna. Przy takiej wysokości bieżących dochodów wskazywane przez skarżącego wydatki na leki czy koszt alimentów, które płaci syn stanowią niewielki procent środków jakie pozostają do dyspozycji tego gospodarstwa domowego. Innych obciążeń skarżący zaś nie wykazał. W konsekwencji strona jest w stanie własnym sumptem opłacić koszty pełnomocnika z wyboru. Po trzecie zwrócenia uwagi wymaga, że w niniejszej sprawie wyrok wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest prawomocny od dnia 9 lipca 2010 r. (vide: k. 38 v.). Wniosek o prawo pomocy skarżący złożył zaś w dniu 7 lutego 2011 r. (vide: koperta) po tym jak Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 grudnia 2010 r. (k. 81) odrzucił jego zażalenie (k. 59) na postanowienie WSA z dnia 29 października 2010 r. odmawiające sporządzenia uzasadnienia tego wyroku (k. 45) z uwagi na to, że stosowny wniosek był spóźniony. Mając na uwadze powyższe wypada zauważyć, że stosownie do treści art. 243 §1 ppsa prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Praktyka orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszcza co prawda takie rozumienie określenia "tok postępowania", które obejmuje także postępowanie zainicjowane przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowania w sprawie, które ma poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia (por. postan. NSA z 21 marca 2006 r. I OZ 346/06) w realiach rozstrzyganego przypadku z niczym takim nie mamy jednak do czynienia. Ponadto odnotować trzeba, że w postanowieniu z dnia 20 października 2005 roku, sygn. akt II FZ 653/2005 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził wyraźnie, że brak jest możliwości uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w przypadku, gdy strona skarżąca nie złożyła w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia. Skoro zaś sprawa objęta jest zwolnieniem przedmiotowym, skarżący nie należy do osób biednych w potocznym tego słowa znaczenia a przy tym wszystkim wniosek złożył po uprawomocnieniu się wyroku tutejszego sądu i w okolicznościach nie dających rozsądnej szansy powodzenia, to przyznanie w takich warunkach skarżącemu prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 243 §1 ppsa jak i poglądy doktryny zgodnie którymi prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631) i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 239 pkt. 1 lit. c), art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).