III SA/Kr 1202/11

WyrokWSA w Krakowie2012-05-17

Skład orzekający: Krystyna Kutzner, Dorota Dąbek, Janusz Kasprzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o ograniczeniach ruchu drogowego jest zasadne, gdy kierowca powracał z zagranicy, posiadał miesięczną kartę opłaty drogowej i twierdził, że posiadał również roczną kartę, a organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia tych okoliczności?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Sąd uznał, że organy nie wyjaśniły w sposób wystarczający, czy kierowca mógł przewidzieć ograniczenia ruchu wynikające z rozporządzenia, a także nie przeprowadziły należytego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy kierowca posiadał roczną kartę opłaty drogowej, co mogło stanowić podstawę do wyłączenia zastosowania zakazu ruchu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej w wysokości 1000 zł na R. P. za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym i rozporządzenia wprowadzającego okresowe ograniczenia ruchu pojazdów. Kierowca R. M. został zatrzymany do kontroli drogowej w dniu 17 kwietnia 2010 r., wykonując międzynarodowy transport drogowy z Włoch do Polski. Stwierdzono, że wykonywał przewóz w okresie zakazu, a okazana miesięczna karta opłaty drogowej nie uprawniała do takiego przewozu w tym okresie. Strona skarżąca twierdziła, że kierowca posiadał roczną kartę opłaty drogowej i powracał z zagranicy w celu zakończenia przewozu, co zgodnie z rozporządzeniem wyłączało zastosowanie zakazu. Organy nałożyły karę, uznając, że strona nie przedstawiła dowodu posiadania rocznej karty i nie przesłuchały kierowcy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Zasądził od Komendanta Oddziału Straży Granicznej na rzecz skarżącego kwotę 397,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2012 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Komendanta Oddziału Straży Granicznej z dnia 27 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Komendanta Oddziału Straży Granicznej na rzecz skarżącego kwotę 397,00 zł (słownie: trzysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 27 maja 2011 r. nr [...] Komendant Oddziału Straży Granicznej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) oraz art. 89 ust. 1 pkt 4 i art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o transporcie), w zw. z lp. 13.2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, art. 6a pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997) – utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej z dnia [...] 2011 r. Nr [...], nakładającą na R. P. karę pieniężną w kwocie 1000 złotych za naruszenie przepisu art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 17 kwietnia 2010 r. w czasie pełnienia służby w miejscowości C na drodze krajowej nr [...], funkcjonariusze Straży Granicznej zatrzymali do kontroli drogowej samochód o numerze rejestracyjnym [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 25 000 kg wraz z naczepą o numerze rejestracyjnym [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 19 000 kg. Kierowcą pojazdu był R. M. Do kontroli kierowca przedstawił m.in.: prawo jazdy, dowód rejestracyjny pojazdu ciężarowego i naczepy, wypis licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Przedstawił również miesięczną kartę opłaty drogowej serii OX nr [...] ważną do dnia 1 maja 2010 r. W wyniku kontroli stwierdzono naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym polegające na wykonywaniu międzynarodowego transportu drogowego rzeczy z Włoch do Polski w okresie zakazu wprowadzonego § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2010 r. w sprawie ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych pojazdów na drogach w terminie od dnia 16 kwietnia 2010 r. do dnia 19 kwietnia 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 62, poz. 390, zwanym dalej rozporządzeniem z 15 kwietnia 2010 r.). W związku z faktem, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 i 6 rozporządzenia z 15 kwietnia 2010 r. przewóz drogowy pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton w czasie obowiązywania zakazu ruchu pojazdów może być wykonywany pod warunkiem uzyskania rocznej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych dla pojazdów powracających z zagranicy, funkcjonariusz dokonujący kontroli wezwał kierowcę do jej okazania. Miesięczna karta opłaty za przejazd po drogach krajowych serii OX nr [...] okazana przez kierowcę była ważna do 1 maja 2010 r. W związku z powyższym Komendant Straży Granicznej w dniu [...] 2010 r. wydał decyzję nr [...] nakładającą na R. P. karę pieniężną w wysokości 1000 zł. za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia z 15 kwietnia 2010 r. Powyższa decyzja na skutek złożonego odwołania R. P. została uchylona decyzją Komendanta Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] 2010 r. nr [...]. Organ odwoławczy uznał, że rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym w szczególności przesłuchania w charakterze świadka kierowcy R. M. oraz zwrócenie się do strony o przesłanie kserokopii odcinka kontrolnego rocznej karty opłaty drogowej serii WX nr [...]. Mając na uwadze powyższe wytyczne organ I instancji wysłał zawiadomienie do pełnomocnika przedsiębiorcy A. R. o przesłuchaniu w charakterze świadka kierowcy R. M. oraz zwrócił się o przesłanie kserokopii odcinka kontrolnego rocznej karty opłaty drogowej. Świadek nie stawił się jednakże na przesłuchanie pomimo kolejnych zawiadomień. Nie przesłano również dowodu zakupu w/w rocznej karty opłaty drogowej. W takim stanie rzeczy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...] Komendant Straży Granicznej orzekł o nałożeniu na R. P. kary pieniężnej w wysokości 1000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym i przepisów rozporządzenia z 15 kwietnia 2010 r. Odwołanie od tej decyzji wniósł R. P., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą A podnosząc, że zatrzymany do kontroli kierowca posiadał odpowiednie dokumenty, w tym winiety roczne pozwalające na poruszanie się pojazdu po drogach krajowych w całej Polsce. Zgodnie z § 3 ust. 5 rozporządzenia z 15 kwietnia 2010 r. zakaz ruchu pojazdów i zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton nie ma zastosowania do pojazdów powracających z zagranicy w celu zakończenia przewozu drogowego. Kierowca wracający z transportem z Włoch nie złamał zatem zakazu poruszania się, gdyż nie rozpoczynał przewozu, lecz kończył go, powracając do bazy, do czego był uprawniony, posiadał również ważne winiety. Tym samym nie można zarzucać stronie braku odpowiednich dokumentów jak i złamania zakazu ograniczenia poruszania się. Ponadto z ostrożności procesowej wskazał na treść art. 93 ustawy o transporcie drogowym, z którego wynika, że przepisów o nałożeniu kary pieniężnej nie stosuje się jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W sytuacji zatem, gdy rozporządzenie zostało wydane w dniu 15 kwietnia 2010 r., wracający z zagranicy kierowca 16 kwietnia 2010 r. nie mógł przewidzieć takiego ograniczenia, a zatem ewentualne naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Odwołujący wskazał także, że organ I instancji nie przesłuchał w charakterze świadka kierowcy R. M. W uzasadnieniu opisanej na wstępie zaskarżonej decyzji Komendant Oddziału Straży Granicznej odnosząc się do argumentu podniesionego w odwołaniu, że kierowca posiadał odpowiednie dokumenty, w tym roczną kartę opłaty drogowej, stwierdził, iż w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez organ I instancji strona była zawiadamiana telefonicznie, jak również pismem, o konieczności dostarczenia dowodu w postaci kserokopii odcinka kontrolnego rocznej karty opłaty drogowej serii WX nr [...], co nie zostało uczynione. W okresie od 14 października 2010 r. do 14 marca 2011 r. strona mogła przesłać w/w dowód, który miał kluczowe znaczenie w ustaleniu stanu faktycznego. W związku z tym, że strona nie skorzystała z możliwości przedłożenia tego dowodu, Komendant uznał, iż decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z obowiązującym prawem i zgromadzonym materiałem dowodowym. W dniu 17 kwietnia 2010 r. do kontroli kierowca bowiem okazał ważną miesięczną kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych serii OX nr [...], której samoprzylepna winieta zgodnie z obowiązującymi przepisami była umieszczona w sposób trwały na przedniej szybie, a wypełniony odcinek kontrolny został złożony w pojeździe oraz został okazany na wezwanie funkcjonariusza dokonującego kontroli drogowej. Karta miesięczna nie uprawnia do wykonywania przewozu drogowego w trakcie obowiązywania zakazu ruchu pojazdów o dopuszczalnej masie pojazdów przekraczającej 12 ton. Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów dotyczących okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15 000 złotych. Mając na uwadze powyższe, Komendant ocenił za prawidłowe nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 1 000 zł. Odnosząc się do zarzutu nie przesłuchania kierowcy R. M. Komendant wskazał, że w momencie kiedy strona nie przesłała dowodu w postaci rocznej karty opłaty drogowej przesłuchanie kierowcy stało się w jego ocenie bezprzedmiotowe. Skargę na decyzję Komendanta Oddziału Straży Granicznej z dnia 27 maja 2011 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł R. P. Zarzucił w niej organom naruszenie przepisów art. 77 k.p.a., poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, który był dostępny w sprawie, a to poprzez nie przesłuchanie w charakterze świadka kierowcy R. M., naruszenie przepisów art. 107 § 3 k.p.a., albowiem organ nie uzasadnił swojego stanowiska dlaczego uznał za bezprzedmiotowe przesłuchanie w charakterze świadka kierowcę R. M., Artykuł ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ponadto zarzucił również naruszenie innych przepisów postępowania, tj. art. 11 k.p.a., albowiem organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu, skoro w ocenie skarżącego w sprawie zachodziły przesłanki nie stosowania wobec niego postanowień art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym. Skarżący twierdzi też, że organy naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym w zw. z art. 10 ust. 11 - ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 2 rozporządzenia z 15 kwietnia 2010 r. poprzez przyjęcie, że kierowca pomimo posiadania rocznej karty opłaty drogowej oraz powrotu z zagranicy w celu zakończenia przewozu drogowego naruszył przepisy tegoż rozporządzenia. Skarżący zarzucił także organom błędną wykładnię art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym poprzez przyjęcie, że naruszenie przepisów jakie miało miejsce w sprawie nie nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Skarżący podkreślił, że kierujący pojazdem spełniał wszelkie przesłanki do wyłączenia zastosowania wobec niego § 3 ust. 5 rozporządzenia z 15 kwietnia 2010 r. Kierowca wracający z transportem z Włoch nie złamał zakazu poruszania się, gdyż nie rozpoczynał przewozu, lecz kończył go, powracając do bazy, do czego był uprawniony, posiadał również ważne winiety. Tym samym uważa, że nie można zarzucać mu braku odpowiednich dokumentów, jak i złamania zakazu ograniczenia poruszania się. Wobec tego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę Komendant Oddziału Straży Granicznej, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko, zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 270, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzającą są bowiem niezgodne z prawem. Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o transporcie), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 1.800 euro rocznie, z wyłączeniem: 1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką; 2) pojazdów transportu kombinowanego; 3) pojazdów realizujących komunikację miejską; 4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne; 5) pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton. Wyłączenie, o którym mowa w ust. 1, nie zwalnia z obowiązku uiszczania opłat za przejazd autostradą, o których mowa w przepisach o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (art. 42 ust. 1a ustawy o transporcie). W myśl natomiast art. 92 ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów, m.in. o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Zgodnie z załącznikiem do ustawy o transporcie l.p. 13.2, wykonywanie przewozu drogowego w okresie obowiązywania zakazów lub ograniczeń ruchu określonej kategorii pojazdów zagrożono karą 1 000,00 zł. Każda decyzja administracyjna, jako władczy objaw woli organu administracji publicznej może być uznana za prawidłową, jedynie wtedy, gdy jest ona zgodna nie tylko z przepisami prawa materialnego, ale i z przepisami prawa procesowego, w którym to prawo materialne się urzeczywistnia. Zgodnie z naczelną zasadą postępowania administracyjnego – prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), uzupełnioną postanowieniami art. 77 § 1 k.p.a., w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Podkreślić należy, że jedną z najważniejszych zasad polskiego sytemu prawnego jest wyrażona w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasada w myśl której Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Z powyższej zasady Trybunał Konstytucyjny, jak i doktryna wywodzą szereg zasad szczegółowych, w tym zasadę ochrony zaufania do państwa i tworzonego przez nie prawa. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się zasada ta wyraża się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań, oraz w przekonaniu, że jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny. Przyjmowane przez ustawodawcę nowe unormowania nie mogą więc zaskakiwać ich adresatów, którzy powinni mieć czas na dostosowanie się do zmienionych regulacji i spokojne podjęcie decyzji co do dalszego postępowania. W kontekście powyższego stwierdzić należy, że skoro przepis § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2010 r. w sprawie ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych pojazdów na drogach w terminie od dnia 16 kwietnia 2010 r. do dnia 19 kwietnia 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 62, poz. 390, zwanym dalej rozporządzeniem z 15 kwietnia 2010 r.) stanowił, że przepisy § 2 tego rozporządzenia, wprowadzającego okresowe ograniczenia ruchu pojazdów wskazanych w § 1, poprzez zakaz ich ruchu na drogach na obszarze całego kraju w terminie od dnia 16 kwietnia od godz. 18 00 do dnia 19 kwietnia 2010 r. do godz. 6 00, nie mają zastosowania między innymi do pojazdów powracających z zagranicy w celu zakończenia przewozu drogowego, pod warunkiem posiadania przez kierowcę ważnej rocznej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, to organy orzekające nie wyjaśniły w sposób wystarczający, z jakich powodów uznały, że wykonujący przewóz drogowy nie mógł się uwolnić od tego zakazu. Z przepisu wskazanego § 3 rozporządzenia z 15 kwietnia 2010 r. wynika, że ustawodawca przewidział tego rodzaju szczególne sytuacje powracających z zagranicy przewoźników. Po pierwsze więc, aby zarzucić wykonującemu przewóz, że nie zastosował się do opisanego zakazu, trzeba wykazać mu, że miał możliwość poznania przepisów prawa wprowadzających zakaz poruszania się na drogach na obszarze całego kraju w określonych dniach i godzinach, a także warunki uwolnienia się od tego zakazu. Zgodnie z jedną z podstawowych w naszej kulturze prawnej zasad, zasadą impossibilium nulla obligatio est (znaną też jako ad impossibilia nemo obligatur – Nikt nie jest zobowiązanym do rzeczy niemożliwych), nie można nakładać na kogoś obowiązku, który jest niemożliwy do spełnienia, a tak właśnie by było, gdyby wymagać przestrzegania prawa, którego treści nie można poznać. Na obecnym stanie niniejszej sprawy twierdzenia pełnomocnika skarżącego przedsiębiorcy, w ocenie składu orzekającego Sądu, że wracający z zagranicy kierowca 16 kwietnia 2010 r. nie mógł przewidzieć ograniczeń wynikających z wydanego rozporządzenia z 15 kwietnia 2010 r. dotykają więc niezwykle istotnej dla treści rozstrzygnięcia kwestii. Zarzucalność niemożności poznania przepisów, a więc nieznajomości przez kierowcę, wykonującego przewóz na rzecz skarżącego przedsiębiorcy, obostrzeń w ruchu po drogach krajowych, wprowadzona rozporządzeniem z 15 kwietnia 2010 r., winna być poddana wnikliwej ocenie. Dopiero po zajęciu stanowiska przez organy w powyższej kwestii z podaniem powodów takiej, a nie innej podjętej przez nie oceny możliwości zaznajomienia się kierowcy z obostrzeniami w ruchu po drogach krajowych, powinny one uzupełnić również materiał dowodowy, który Sąd uznał za niewystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Z przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, że postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy (wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 301/00, LEX nr 53964). Wobec tego pomimo zwracania się do strony skarżącej, aby przedstawiła dowód na posiadanie rocznej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, brak reakcji tej strony nie zwalniał organu do udowodnienia, że roczną kartę nie posiadał kierowca w chwili wjazdu na terytorium RP. Nie można nie dostrzegać również w bierności strony skarżącej także i aspektu związanego z ogólnie pojętym prawem obrony swoich racji wobec zarzutów organów Straży Granicznej. W takim razie za dowód, zgodnie z art. 75 k.p.a. należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny, przy czym zaznaczyć należy, że katalog tych dowodów jest jedynie przykładowy, a nie zupełny. Organy winny zatem przeprowadzić postępowanie dowodowe na niezmiernie ważną okoliczność posiadania w chwili kontroli pojazdu rocznej karty opłaty po drogach krajowych. Należy nie tylko przesłuchać na tę okoliczność kierowcę pojazdu, wzywając go uprzednio na podstawie art. 50 k.p.a. do złożenia zeznań, ale także i samych funkcjonariuszy Straży Granicznej dokonujących wówczas kontroli pojazdu, informując uprzednio, zgodnie z art. 79 k.p.a. pełnomocnika przedsiębiorcy o przeprowadzeniu tych dowodów. W sytuacji sprzecznych twierdzeń w tym zakresie i przy braku innych środków dowodowych na okoliczność dowiedzenia posiadania, czy też braku w chwili kontroli rocznej karty opłaty za przejazd drogami krajowymi, organy winny skorzystać z domniemań faktycznych, dokonując choćby oceny, przy wykorzystaniu doświadczenia życiowego, wiedzy w tym zakresie, logicznego rozumowania zalegającej w aktach sprawy, a przedłożonej przez samą stronę skarżącą kopii rocznej karty opłaty po drogach krajowych. Nie bez znaczenia dla tej oceny są następujące kwestie związane z wypełnieniem karty (datą, miesiącem, rokiem, itd. odpowiednich pól karty) w chwili wjazdu podmiotu wykonującego przewóz na terytorium RP. Dopiero w ocenie Sądu tak zebrany materiał dowody dawałby pełne podstawy do jego kompleksowej oceny w oparciu o art. 80 k.p.a., która należało zawrzeć w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Skoro organ nawet nie wezwał w sposób jaki nakazują tego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego kierowcę na przesłuchanie co do powyższych okoliczności, powoływanie się na fakt, że tak uczyniono, w sytuacji, gdy organ jedynie zawiadomił z art. 79 k.p.a. o przeprowadzeniu tego dowodu, nie było zgodne z wymogami przepisów postępowania Zwrócić należy uwagę, że czym innym jest bowiem zawiadomienie o przeprowadzeniu dowodu, co owszem zobowiązany był uczynić organ, a czym innym jest wezwanie do złożenia zeznań, o którym mowa w art. 50 k.p.a. Stąd też, gdy formalnie nie wezwano świadka – kierowcy kontrolowanego pojazdu – nie można było wyciągać z tego tytułu negatywnych konsekwencji. Za nie stawienie się art. 88 k.p.a. przewiduje się też środek dyscyplinujący w postaci grzywny. Pomimo więc, że w protokole kontroli odnotowano, jakie dokumenty zostały przedstawione funkcjonariuszom Straży Granicznej do kontroli, wśród których nie wymieniono rocznej karty opłaty za przejazd drogami krajowymi, to nie usuwa to, zdaniem Sądu, wątpliwości w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, w sytuacji, gdy strona skarżąca konsekwentnie utrzymuje przeciwne do organu twierdzenia, przedkładając do akt kserokopię rocznej karty opłaty za przejazd drogami krajowymi. Wątpliwości tych nie usuwa również argumentacja organu, kiedy można uznać, że wykonujący przewóz dysponuje kartą opłaty za ten przewóz. Organy dopuściły się więc naruszeń przepisów postępowania – art. 7, 50, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. , w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 270), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Treść art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 270), zobowiązywała sąd do orzeczenia, jak w punkcie II sentencji wyroku. O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 270), orzekł jak w punkcie III sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło