III SA/Kr 1207/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie: WSA Elżbieta Kremer (spr.) WSA Dorota Dąbek Protokolant: Monika Musiał po rozpoznaniu w na rozprawie w dniu 12 września 2006 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 16.09.2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na rzecz adwokata M. P. Kancelaria Adwokacka ul. [...] K. kwotę 255 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt pięć złotych) w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o podatek od towarów i usług. Wojewoda [...] decyzją z dnia 16 września 2005 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) po rozpoznaniu odwołania W. B., utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...] lipca 2005 r., która orzeczono o jego wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. P. w O. Wydanie powyższych decyzji poprzedzone zostało następującymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi: W dniu [...] marca 2005 r. C. B. wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o wymeldowanie z pobytu stałego swojego byłego męża W. B. podając, że w/w nie mieszka w przedmiotowym lokalu od marca 2005 r. Do wniosku dołączyła kserokopie wyroków Sądu Rejonowego w O. z dnia [...].02.2001 r. i z dnia [...].01.2002 r., w których B. za znęcanie się fizyczne i moralne nad żoną został skazany na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu. Przedłożyła również wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] listopada 2004 r. orzekający rozwód małżeństwa C. B. i W. B. z winy W. B. A także postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...].04.2004 r. /sygn. akt [...] / o podział majątku dorobkowego, w którym postanowiono, że C. B. przyznaje się na wyłączność lokal mieszkalny położony w O. przy ul. P., będący przedmiotem spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, wraz z wkładem mieszkaniowym. W postanowieniu tym Sąd nakazał W. B., aby opuścił i opróżnił powyższy lokal, ustalając zarazem, że nie przysługuje mu prawo do lokalu socjalnego, a także zasądził od C. B. na rzecz W. B. tytułem dopłaty kwotę [...] zł. Jak ustalił organ I instancji w dniu [...] marca 2005 r. C. B. wymieniła zamki w drzwiach wejściowych do lokalu uzasadniając to strachem przed byłym mężem. W dniu [...] maja 2005 r. przeprowadzone zostały oględziny lokalu, z których wynika, że W. B. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, nie posiada w nim rzeczy osobistych, natomiast znajdują się w nim wersalka i pralka stanowiące jego własność po podziale majątku dorobkowego. Słuchany jako strona W. B. oświadczył, że wymelduje się z tego lokalu gdy była żona znajdzie mu jakieś mieszkanie i spłaci zasądzoną kwotę [...] zł. W dniu [...] kwietnia 2005 r. B. złożył w Prokuraturze Rejonowej w O. zawiadomienie o przestępstwie, lecz Prokuratura odmówiła wszczęcia postępowania w tej sprawie, albowiem czyn będący przedmiotem postępowania w tej sprawie nie zawiera znamion przestępstwa /karta 40 akt administracyjnych/. Z kolei w dniu [...] maja 2005 r. W. B. doręczył ksero pisma jakie złożył w Sądzie Rejonowym w O. w dniu [...] maja 2005 r. o przyznanie prawa do zamieszkania w lokalu położonym w O. przy ul. P. [...]. Pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. Sąd poinformował organ I instancji, że złożone przez W. B. pismo, wobec nie uzupełnienia braków pozostało bez biegu, /karta 58 akt administracyjnych/. Organ I instancji przesłuchał w charakterze świadków sąsiadów tj. H. K. i J. P., którzy potwierdzili fakt nie zamieszkiwania przez W. B., a nadto J. P. podał, że na prośbę C. B. zmieniał zamki w drzwiach /karta 34 akt administracyjnych/. Po przeprowadzeniu powyższego postępowania organ I instancji decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu przy ul. P. [...] w O. W. B. W uzasadnieniu decyzji wskazano na powyższe ustalenia stanu faktycznego w sprawie, dowody jakie zostały przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym. Nadto organ I instancji odwołał się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Od decyzji organu I instancji odwołanie złożył W. B. W odwołaniu przedstawił stan faktyczny sprawy. Podał, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O. ma opuścić przedmiotowe mieszkanie bez prawa do lokalu socjalnego, lecz żona nie spłaciła mu kwoty [...] zł. Od dnia [...] marca 2005 r. tj. od dnia zmiany zamków nie ma wstępu do mieszkania, że zgłaszał zawiadomienie do Prokuratury w O. lecz odstąpiono od dochodzenia. Podał również, iż zamierzał udać się do Sądu Rejonowego w O. w związku z złożonym pozwem, lecz w dniu [...] czerwca 2005 r. został zatrzymany przez Policję i odwieziony do Zakładu Karnego w W. Skarżący podniósł, że od 2002 r. jest bezrobotny, a wymeldowanie z lokalu mieszkalnego spowoduje, że po powrocie z zakładu karnego straci status obywatela, uprawnienia do leczenia, pomocy z MOPS. Wojewoda [...] decyzją z dnia 16 września 2005 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /tj.: Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm. /w zw. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /tj.: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm./ po rozpoznaniu odwołania W. B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że organ I instancji prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na zebranym przez siebie materiale dowodowym. Wojewoda wskazał, że przez opuszczenie lokalu o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne. Natomiast nie jest dobrowolnym takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeżeli podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu /wyrok NSA z 23.04 2001r., sygn. akt V SA 3169/00 /. Odwołujący się wprawdzie podejmował działania w celu zamieszkania w miejscu stałego zameldowania, ale były one nieskuteczne. W tej sytuacji wobec nieskuteczności działań podejmowanych przez odwołującego się należy uznać, iż opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny. Nadto organ II instancji podniósł, że zgodnie z treścią przepisu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W przedmiotowej sprawie W. B. nie zamieszkuje w rzeczonym lokalu, a zamiar powrotu do tego lokalu w świetle orzeczonej przez sąd eksmisji oraz złych stosunków między byłymi małżonkami których wynikiem są dwa wyroki sądowe w sprawie o znęcanie się nad byłą żoną i w końcu brak jej zgody na powtórne zamieszkanie - czyni ten zamiar całkowicie nierealnym. Wobec powyższego pozostawienie odwołującemu się zameldowania na pobyt stały pod dotychczasowym adresem byłoby jedynie fikcja meldunkową niezgodną z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Skargę na decyzję Wojewody złożył W. B. W skardze jeszcze raz podniósł okoliczności podnoszone w odwołaniu od decyzji, a dotyczące stanu faktycznego sprawy oraz sytuacji rodzinnej. Podkreślił, że była żona nie uregulowała należnej mu kwoty, a także podał, że pozbawienie go zameldowania spowoduje, że nie będzie mógł się starać o warunkowe przedterminowe zwolnienie, a także po wyjściu z Zakładu Karnego nie będzie mógł podjąć pracy, korzystać z opieki lekarskiej. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymano argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Skarga w przedmiotowej sprawie nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zdaniem Sądu nie narusza przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie został prawidłowo i jednoznacznie ustalony, natomiast ocena prawna tego stanu faktycznego dokonana przez organy administracyjne i skarżącego nie jest jednoznaczna. Podstawę prawną do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle obowiązującego stanu prawnego jedyną przesłanką ustawową do wymeldowania osoby z pobytu stałego jest opuszczenie lokalu. Natomiast w doktrynie i orzecznictwie dokonując wykładni powyższej przesłanki opuszczenia lokalu wskazano, że opuszczenie winno być trwałe i dobrowolne. Z kolei pojęcie dobrowolności opuszczenia lokalu było już przedmiotem licznych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i orzecznictwo jest w tym zakresie utrwalone. W wyroku NSA z dnia 18.04.2000 r. sygn. akt V SA 1424/99 /LEX nr 792437 został zawarty pogląd, że o opuszczeniu lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W uzasadnieniu wyroku podano, że w orzecznictwie NSA ukształtowała się wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy, którą skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że sytuacja, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela, to o opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, /por. wyroki NSA w sprawach sygn. akt III SA 30/86, III SA 460/86, V SA 1413/95, V SA 858/96A Również w wyroku NSA z dnia 22.08.2000 r. sygn. akt V SA 108/00 /LEX nr 49954/ sąd wyraził pogląd, że nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu, takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu. Jeżeli przed sądami lub organami prokuratury toczy się postępowanie, podczas którego może nastąpić ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu, organ rozpoznający sprawę o wymeldowanie powinien zawiesić postępowanie w tej sprawie do czasu zakończenia postępowania sądowego lub przygotowawczego. W wyroku NSA z dnia 12.04.2001 r. sygn. akt V SA 3078/00 /LEX nr 7893I sąd jednoznacznie stwierdził, iż za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolna zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W rozpoznawanej sprawie w wyniku zmiany zamków skarżący został niedopuszczony do przedmiotowego lokalu. Skarżący podjął próbę skorzystania z przewidzianych prawem środków prawnych w celu obrony swych praw, ale zarówno środki karne jak i cywilne okazały się nieskuteczne. Organ I instancji przed wydaniem decyzji zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w O. i Sądu Rejonowego w O. o podanie informacji czy toczą się postępowania, które wszczął skarżący. Dopiero po uzyskaniu informacji, iż takie postępowania nie są prowadzone została wydana decyzja przez organ I instancji. W takiej sytuacji w świetle przedstawionego orzecznictwa należy przyjąć, że opuszczenie miejsca stałego zameldowania miało cechy dobrowolności i trwałości, a tym samym spełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy pozwalająca na wydanie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.