III SA/Kr 1209/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) WSA Katarzyna Marasek-Zybura Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi G. F. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia 24 czerwca 2021 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie prawa do zwrotu potrąconych kwot z uposażenia w związku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim skargę oddala Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego decyzją z dnia 24 czerwca 2021 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735), art. 8 ust. 1, art. 89a ust. 1 i ust. 3 pkt 2 i art. 89b ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 860 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania kpt. rez. G. F. od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień Nr [...] z dnia [...] 2021 r., przyznającej prawo do zwrotu potrąconych kwot z uposażenia w związku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim od dnia 08.07.2019 r. do 05.11.2019 r. w wysokości 4.070,43 zł – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Kpt. rez. G. F. złożył w dniu 18 czerwca 2020 r. wniosek do Wojskowego Komendanta Uzupełnień o zwrot potrąconych kwot z jego uposażenia w związku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim w okresie od dnia 8 lipca 2019 r. do 5 listopada 2019 r., powołując się na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej nr [...] z dnia 7 maja 2020 r. Jak wskazał w podaniu, schorzenie, w związku z którym przebywał na zwolnieniu lekarskim w powyższym okresie, pozostaje w związku ze służbą wojskową. Z uwagi na fakt, iż wojskowa komisja lekarska ustaliła, iż schorzenie z § 66 pkt 1 (tj. zaburzenia nerwicowe nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne) pozostaje w związku ze służbą wojskową – podstawa: Zał. Nr 2 do Rozporządzenia MON z 31.03.2003r. (Dz. U. Nr 62 z 2003r., poz. 567 z późn. zm.), w dniu 29 czerwca 2020 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień wysłał zawiadomienie do kpt. rez. G. F., aby przedstawił zaświadczenie od lekarza prowadzącego, potwierdzające, że schorzenia, które RWKL uznała za pozostające w związku ze służbą wojskową, są schorzeniami, na podstawie których wystawione były zwolnienia lekarskie w okresie od 8 lipca 2019 r. do 5 listopada 2020 r. W dniu 7 grudnia 2020 r. kpt. rez. G. F. dostarczył zaświadczenie lekarskie od specjalisty psychiatry z dnia 4 grudnia 2020 r., w którym lekarz wskazał, że G. F. jest w trakcie leczenia psychiatrycznego od dnia 5 lipca 2019 r. do nadal oraz że w dniach od 8 lipca 2019 r. do 5 listopada 2019r. był leczony w ramach zwolnienia lekarskiego, a schorzenia, które były podstawą do wystawienia zwolnienia lekarskiego, miały bezpośredni związek z wykonywanymi obowiązkami w pracy zawodowej i pozostają w związku ze służbą wojskową. Wojskowy Komendant Uzupełnień, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, decyzją z dnia [...] 2021 r. Nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 w związku z art. 138 § 2 k.p.a. art. 89a ust. 1 i ust. 3 pkt. 2 i art. 89b i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 860 ze zm.), przyznał kpt. rez. G. F. prawo do zwrotu potrąconych kwot z uposażenia za następujące okresy: od 08.07.2019 r. do 07.08.2019 r. kwota: 1386,63 zł. w m-cu listopadzie 2019 r.; od 07.09.2019r. do 06.10.2019r. kwota 1386,63 zł. z uposażenia w m-cu styczniu 2020 r.; od 07.10.2019 r. do 05.11.2019 r. kwota 1297, 17 zł. z odprawy w m-cu lutym 2020 r. – w związku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim od dnia 08.07.2019 r. do 05.11.2019 r. w czasie kiedy w/wym. żołnierz przebywał na zaopatrzeniu logistycznym i finansowym Wojskowej Komendy Uzupełnień, w łącznej wysokości 4 070,43 zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalono, że zachodzi podstawa do wypłaty 20% potrąconych kwot z uposażeń za okres od 08.07.2019r. do 05.11.2020r., ponieważ z orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 07.05.2020r. oraz zaświadczenia lekarskiego z dnia 04.12.2020r. wynika, że schorzenie wymienione w orzeczeniu, które komisja uznała za pozostające w związku ze służbą wojskową, są schorzeniami, na podstawie których wystawione były zwolnienia lekarskie kpt. rez. G. F. W związku z powyższym warunek z art. 89 ust. 3 pkt 2 cyt. ustawy, do uzyskania 100% uposażenia w okresie przebywania przez żołnierza na zwolnieniach lekarskich, został spełniony. Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, z zastrzeżeniem ust. 2-4. Zgodnie z ust. 2, przez uposażenie, o którym mowa w ust. 1, należy rozumieć uposażenie wymienione w art. 72 ust. 1, dodatkowe uposażenie roczne, o którym mowa w art. 83, dodatkowe wynagrodzenie, o którym mowa w art. 88, odprawę z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, o której mowa w art. 94 i należności pieniężne wymienione w art. 95 pkt 1 i 2 ustawy. Możliwość dokonywania potrąceń z uposażenia jest przy tym ściśle ograniczona do przypadków wymienionych w art. 103. Organ I instancji wyjaśnił, że przedmiotem postępowania jest ustalenie zasadności żądania G. F. o zwrot potrąconych kwot za przebywanie na zwolnieniu lekarskim w okresie od 08.07.2019r. do 05.11.2019r. w okresie kiedy był na zaopatrzeniu finansowym WKU do czasu stawienia się w [...] Batalionie [...]. Należność ta została już wypłacona G. F. po wydaniu pierwszej decyzji w sprawie, tj. Decyzji [...] Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia 14.12.2020r., gdyż przyznane prawo do tej należności było bezsporne. Nawiązując do twierdzenia strony o pominięciu kwoty kwotę 1.386,63 zł., czyli kwoty potrąconej z uposażenia w miesiącu grudniu 2019 r. przez [...] Bazę Lotnictwa [...] – organ I instancji wskazał, że ustalił swoją właściwość w sprawie na podstawie § 30 ust. 6 Rozporządzenia MON z dnia 09.09.2014r. w sprawie trybu wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe i zwalniania z tych stanowisk (Dz. U. z 2014 r., poz. 1292), który stanowi, że żołnierz zawodowy pozostaje w ewidencji i na zaopatrzeniu dotychczasowej jednostki wojskowej do dnia stawienia się w nowej jednostce wojskowej. Dlatego Wojskowy Komendant Uzupełnień uczynił przedmiotem rozpoznania jedynie żądanie w zakresie należności potrąconych za czas pozostawania G. F. na zaopatrzeniu WKU, bowiem w stosunku do tych potrąconych należności był właściwy. Nie mógł więc przyznać wnioskodawcy prawa do zwrotu kwoty potrąconej przez inny organ wojskowy, nawet jeżeli potrącenie wynikało z okresu zwolnienia lekarskiego, na którym G. F. przebywał pozostając na zaopatrzeniu WKU, tj. przed stawieniem się do [...] Batalionu [...]. Organ I instancji wskazał, że właściwym do wydania stosownej decyzji o ustaleniu prawa do zwrotu potrąconej kwoty 1.386,63 zł. jest Dowódca [...] Batalionu [...] i w tym zakresie kpt. rez. G. F. winien złożyć podanie do Dowódcy [...] Batalionu [...]. Działając na skutek odwołania G. F. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 24 czerwca 2021 r., którą utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zreferował przebieg postępowania i podzielił stanowisko organu I instancji co do zasadności przyznania odwołującemu się prawa do zwrotu potrąconych kwot w zakresie, w jakim orzekł o tym organ I instancji. Organ odwoławczy dodał, że w dniu 8 listopada 2019 r. odwołujący się objął obowiązki służbowe w [...] Batalionie [...]. Oznacza to, że organ I instancji w prowadzonym postępowaniu prawidłowo wskazał G. F. w piśmie z dnia 5 maja 2021 r., że powinien w zakresie żądania dotyczącego zwrotu kwoty potrąconej z uposażenia za miesiąc grudzień 2019 r. wystąpić do Dowódcy [...] Batalionu [...]. W zakresie potrącenia z uposażenia wypłaconego G. F. jako żołnierzowi pełniącemu zawodową służbę wojskową, decyzję podejmował każdorazowo dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełnił służbę. To dowódca, zawierając tę informację w rozkazie dziennym przesyłanym do właściwego oddziału gospodarczego, na którego zaopatrzeniu pozostawała jednostka – decydował o potrąceniu. Była to dyspozycja do wykonania dla oddziału gospodarczego. W związku z tym należy uznać, że sprawa wyjaśnienia kwestii zasadności potrącenia z uposażenia żołnierza leży po stronie dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełnił służbę, nie zaś oddziału gospodarczego, który jedynie dokonuje technicznie czynności potrącenia należności wynikającej z dyspozycji przekazanej przez właściwego dowódcę jednostki wojskowej. Dlatego w sprawie potrącenia z uposażenia za miesiąc listopad 2019 r. G. F. powinien zwrócić się do Dowódcy [...] Batalionu [...]. W stanie faktycznym istniejącym w przedmiotowej sprawie, gdy zwrot dotyczy kwoty potrąconej z uposażenia na podstawie art. 89a ust. 1 oraz ust. 3 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a przepisy te wskazują na obowiązek pomniejszenia uposażenia żołnierza zawodowego w sytuacjach w nich określonych, nie ma podstaw do wyłączenia kompetencji rozstrzygnięcia o zwrocie potrąconego uposażenia przez dowódcę tej jednostki wojskowej, któremu żołnierz podlegał w czasie, w którym dokonano tego potrącenia. Pismem z dnia 30 lipca 2021 r. G. F. wniósł skargę na powyższą decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego. Skarżący zaskarżył tę decyzję w całości i zrzucił zaskarżonej decyzji niewłaściwe, niecałkowite wyliczenie i zwrot potrąconych kwot z wynagrodzenia; brak zwrotu wszystkich potrąconych kwot z wynagrodzenia oraz nieuwzględnienie i nieprzeliczenia w żadnej z decyzji kwot przysługujących skarżącemu z innych należności pieniężnych, które powinny być wyższe i również skarżącemu wyrównane. Skarżący wskazał, że z informacji jakie posiada, wie, że w rozkazie Dowódcy [...] batalionu [...] nie pojawił się nigdy punkt, który potrącałby skarżącemu 20% wynagrodzenia z całej jednomiesięcznej pensji. Dlatego też skarżący nie widzi podstaw, aby do Dowódcy [...] batalionu dowodzenia zwracać się z wnioskiem o jakikolwiek zwrot tej kwoty. Skarżący dodał, że do tej pory nie otrzymał w żadnej z decyzji czy to Wojskowego Komendanta Uzupełnień czy Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego informacji na temat wyliczenia na nowo właściwych kwot przysługujących skarżącemu z innych należności pieniężnych, które mu przysługiwały po zwolnieniu ze służby wojskowej. Potrącenia z pensji, jakiego dokonała w grudniu 2019 roku [...] Baza Lotnictwa [...] ([...] BL [...].), odbyto się na zlecenie 35 Wojskowego Oddziału Gospodarczego z powodu błędów jakie popełnili pracownicy Wojskowej Komendy Uzupełnień lub [...] Wojskowego Oddziału Gospodarczego. W grudniu 2019 r. [...] BL [...] potrąciła skarżącemu z wynagrodzenia 20 % za cały miesiąc sierpień 2019 r., a nie za kilka dni listopada 2019 r. W sierpniu 2019 roku i jeszcze kilka miesięcy aż do 5 listopada 2019 r. skarżący pełnił służbę w WKU. Zdaniem skarżącego, w postępowaniach nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na które złożyły się również błędy pracowników wymienionych instytucji. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest nie tyle pozytywne rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji, ile brak rozstrzygnięcia, które – w ocenie skarżącego – również powinno w nim być. Dotyczy to przede wszystkim rozstrzygnięcia o zwrocie potrącenia z uposażenia wypłaconego skarżącemu w grudniu 2019 roku. Organ I instancji uznał, że sprawa czy też sprawy dotyczące potrąceń z uposażenia w listopadzie 2019 roku oraz w styczniu i lutym 2020 roku należą do jego właściwości a sprawa potrącenia w grudniu 2019 roku należy do właściwości innego organu (Dowódcy [...] Batalionu [...]). W konsekwencji organ zastosował art. 66 § 1 k.p.a. zgodnie z tym przepisem, jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości. Równocześnie zawiadomi wnoszącego podanie, że w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu. Jako przyczynę stwierdzenia swojej niewłaściwości organ wskazał okoliczność, że owo potrącenie w grudniu 2019 roku nastąpiło wprawdzie w związku ze zwolnieniem przypadającym w czasie służby w WKU, ale de facto zostało dokonane (zrealizowane) przez inny organ (od dnia 8 listopada 2019 r. skarżący objął obowiązki służbowe w [...] Batalionie [...]). Oceniając powyższy stan rzeczy, wypada wpierw podkreślić, że – zdaniem Sądu – organ mógł kwestię zwrotu potrącenia za określony miesiąc potraktować jako osobną sprawę, tym bardziej gdy temu potrąceniu towarzyszyły inne niż w pozostałych miesiącach uwarunkowania prawne i faktyczne. A tak właśnie było ze spornym potrąceniem w grudniu 2019 roku. Dalej trzeba zauważyć, że "organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej" (art. 19 k.p.a.) i tym samym obowiązane są weryfikować tę właściwość przede wszystkim na wstępnym etapie czynności jurysdykcyjnych, ale w gruncie rzeczy odnośna powinność jest aktualna w toku całego postępowania. Pozytywna ocena organu co do swojej właściwości nie jest manifestowana odrębnym aktem ani odrębną czynnością – znajduje ona wyraz w końcowym rozstrzygnięciu sprawy. Z kolei negatywna ocena organu co do swojej właściwości jest w obecnym stanie prawnym manifestowana określoną czynnością (ongiś było to postanowienie), a mianowicie przekazaniem podania do organu właściwego i zawiadomieniem o tym wnioskodawcy (art. 65 § 1 k.p.a.) albo zawiadomieniem wnioskodawcy o powinności wniesienia odrębnego podania do organu właściwego (art. 66 § 1 k.p.a.). Istota tych czynności jest taka sama – w tym sensie, że obie są wyrazem negatywnej oceny organu co do swojej właściwości w określonej sprawie. Pozytywna ocena organu co do swojej właściwości podlega kontroli sądu administracyjnego w razie wniesienia skargi na akt, którym organ rozstrzygnął daną sprawę. Natomiast negatywna ocena organu co do swojej właściwości ani czynności, za pomocą których jest ona uzewnętrzniana – zasadniczo nie podlegają kontroli sądu administracyjnego. W szczególności zaś, jeżeli organ zastosował art. 66 § 1 k.p.a., tj. uczynił przedmiotem rozstrzygnięcia określoną sprawę, a co do innej sprawy zawiadomił wnioskodawcę o powinności wniesienia odrębnego podania do organu właściwego – to poprzez zaskarżenie do sądu wspomnianego rozstrzygnięcia nie można domagać się kontroli prawidłowości zawiadomienia (innymi słowy, nie można domagać się kontroli prawidłowości stwierdzenia przez organ swojej niewłaściwości). Na marginesie warto dodać, że – zdaniem Sądu – owo zawiadomienie nie może też być kontrolowane na skutek skargi na bezczynność (wszak organ w takim przypadku reaguje na wniosek w przewidziany prawem sposób i tym samym nie pozostaje bezczynny). Zdaniem Sądu, rozpatrywana skarga w istocie nie zmierza do zakwestionowania podjętego przez organ pozytywnego rozstrzygnięcia (w sprawie, w której organ uznał się za właściwy), lecz do zakwestionowania prawidłowości zawiadomienia o powinności wniesienia odrębnego podania do organu właściwego. Tymczasem weryfikacja tego zawiadamiania, z przyczyn wyżej wskazanych, pozostaje poza kognicją Sądu. Skarżący, niezależnie od własnego przekonania co do jego zasadności, powinien – zdaniem Sądu – zwrócić się z formalnym podaniem do organu wskazanego w zawiadomieniu. Jeżeli zaś ten organ w przepisanej prawem formie również uzna się za niewłaściwy, pozostanie skonstatowanie negatywnego sporu o właściwość (notabene na prawdopodobieństwo powstania takiego sporu wskazuje pismo z dnia 28 września 2021 r. przedłożone przez skarżącego w toku postępowania), który będzie mógł być rozstrzygnięty w stosownym trybie, uregulowanym zasadniczo w art. 22 k.p.a. Odnosząc się zaś do podnoszonego w skardze braku rozstrzygnięcia co do pozostałych żądań skarżącego, zrelatywizowanych do innych potrąceń czy też innych należności pieniężnych, wskazać należy, że skarżący może dochodzić swych praw w tym zakresie za pomocą środków prawnych przewidzianych na okoliczność ewentualnej bezczynności organu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.