III SA/Kr 1211/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji samochodu osobowego skargę oddala Decyzją z dnia [...] 2007 r. Starosta zarejestrował samochód VW Golf 1,8 KAT na rzecz J. M. w wyniku rozpatrzenia wniosku J. M., który do wniosku o rejestrację pojazdu załączył dokumenty takie jak m. in.: Fakturę VAT Nr [...] z dnia 23.09.2007 r. dotyczącą zakupu samochodu od J. S. prowadzącego firmę A Komis Pojazdów Samochodowych, umowę komisową sprzedaży samochodu VW Golf 1,8 KAT o nr rejestracyjnym [...] z dnia 21.09.2007 r. J. S. przez G. K., dowód rejestracyjny pojazdu nr [...] wydany przez Starostę G. K. z adnotacją, że pierwsza rejestracja pojazdu w kraju nastąpiła w dniu 14.09.2007 r. W wyniku postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową i sprzeciwu Prokuratora Rejonowego od decyzji rejestrującej pojazd na rzecz G. K. – Starosta wznowił w dniu 11.05.2009 r. postępowanie administracyjne w sprawie rejestracji pojazdu VW Golf 1,8 KAT, nr rej. [...] na rzecz G. K. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 145 § 1 pkt 1 Kpa. Decyzją z dnia [...] 2009 r. Starosta uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] 2007 r. w sprawie rejestracji pojazdu VW Golf 1,8 KAT, nr rej. [...] na rzecz G. K., odmówił ponownej rejestracji tego pojazdu i unieważnił dowód rejestracyjny o nr [...], tablice rejestracyjne o nr [...], kartę pojazdu, znak legalizacyjny oraz nalepkę kontrolną. Na uzasadnienie decyzji podano m.in., że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 06.10.2008 r. sygn. akt [...] G. K. został skazany za wprowadzenie w błąd pracownika Starostwa Powiatowego co do prawa własności pojazdu VW Golf 1,8 KAT przedstawiając nieprawdziwą umowę zakupu tego pojazdu i w ten sposób uzyskał rejestrację tego pojazdu podczas, gdy właścicielem pojazdu pozostawała inna osoba. Organ podniósł, że skoro rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, a G. K. nie był właścicielem pojazdu VW Golf 1,8 KAT, to brak podstawy do rejestracji tego pojazdu na rzecz G. K. W uzasadnieniu zaznaczono, że przedmiotowy pojazd został skreślony w dniu 09.10.2007 r. z ewidencji pojazdów prowadzonej przez Starostwo i zarejestrowany przez Starostwo Powiatowe na rzecz J. M. Postanowieniem z dnia [...] 2009 r., w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 Kpa Starosta wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie rejestracji samochodu osobowego VW Golf na rzecz J. M. zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] 2007 r., do którego to postępowania zgłosił udział Prokurator Rejonowy. Decyzją z dnia [...] 2009 r. Starosta uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] 2007 r. w sprawie rejestracji pojazdu Volkswagen Golf na rzecz J. M., unieważnił dowód rejestracyjny o nr [...], znaki legalizacyjne, nalepkę kontrolną i tablice rejestracyjne o wyróżniku [...], odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu i wezwał do zwrotu dowodu rejestracyjnego, karty pojazdu oraz tablic rejestracyjnych. Na uzasadnienie podano, że wyszły na jaw istotne okoliczności, albowiem rejestracja pojazdu na rzecz G. K. została uchylona wobec okoliczności, że nie był on właścicielem pojazdu. Tym samym G. K. nie mógł dokonać zgodnej z prawem sprzedaży pojazdu firmie reprezentowanej przez J. S. Jako podstawę prawną wskazano art. 104 i art. 151 § 1 pkt 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Kpa) w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 73 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a także przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów. Od decyzji tej odwołał się J. M., który zarzucił, że zakupił pojazd od J. S., a nie od G. K., którego nie zna. Podniósł, że dwa lata temu Starosta zarejestrował na jego rzecz pojazd sprawdzając "pochodzenie i legalność tego pojazdu". Odwołujący się zaznaczył, że w związku z posiadaniem tego pojazdu poniósł wiele kosztów, a postępowanie toczące się w tej sprawie wprowadza jego i jego rodzinę w depresję, gdyż nie ponosi on żadnej winy w tym, co się stało. Podkreślił, że w ciągu całego życia "nie miał kłopotów z prawem", jest obecnie inwalidą II grupy w związku ze służbą wojskową, jego żona jest poważnie chorą rencistką, a sam – w związku z powstała sytuacją – wymaga dodatkowych wizyt lekarskich i dodatkowych kosztów leczenia. Podał także, że przedmiotowy samochód służy obecnie jako "narzędzie pracy" jego synowi, który na utrzymaniu ma troje dzieci, niepracującą żonę i spłaca alimenty związane z jego pierwszym małżeństwem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 3 listopada 2009 roku, nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że po uzupełnieniu materiału dowodowego jego ocena pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, gdyż okazało się, że G. K. nigdy nie był właścicielem pojazdu Volkswagen Golf, a tym samym nie mógł przenieść prawa własności pojazdu na rzecz właściciela komisu samochodowego J. S., gdyż nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej praw niż posiada, a w konsekwencji umowa zawarta pomiędzy J. S. a J. M. dotycząca sprzedaży przedmiotowego pojazdu jest również wadliwa i nie może wywoływać skutków prawnych z niej wypływających. Skoro J. M. nie jest właścicielem pojazdu, to pojazd ten nie mógł być na jego rzecz zarejestrowany. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy. Dowodem własności pojazdu jest m.in. umowa sprzedaży lub faktura VAT albo prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności pojazdu. W związku z wadliwością przedłożonego przez J. M. dokumentu mającego stwierdzać własność przedmiotowego pojazdu organ stwierdził, że J. M. nie posiada dokumentu stwierdzającego własność tego samochodu, a w związku z tym brak podstaw do zarejestrowania pojazdu na jego rzecz. Organ II instancji zaznaczył, że nie ma znaczenia to, że przestępstwa polegającego na wyłudzeniu poświadczenia nieprawdy dokonał G. K., od którego zakupił samochód J. S. a nie J. S., od którego zakupił pojazd J. M., albowiem nieprawdziwa umowa, w oparciu o którą zarejestrowano samochód na rzecz G. K. spowodowała, że kolejne umowy przenoszące własność tego pojazdu stały się z mocy prawa nieważne i nie mogły wywołać wynikających z nich skutków prawnych. Organ odwoławczy podniósł, że po zarejestrowaniu pojazdu wyszły na jaw nowe okoliczności, które istniały w chwili rejestracji pojazdu, a które nie były znane organowi rejestrującemu w chwili rejestracji, a zatem zaszła przesłanka z art. 145 § 1 kpa pozwalająca na weryfikację wydanej decyzji poprzez jej uchylenie i orzeczenie o odmowie rejestracji pojazdu. Nadto Organ wyjaśnił, że odwołujący się może dochodzić swoich praw na drodze cywilnej. Z decyzją organu II instancji nie zgodził się J. M., który w skardze ponowił argumenty zawarte w odwołaniu i podkreślił, że to urzędnicy Starostwa i Starostwa popełnili błąd nie sprawdzając dokumentów i rejestrując samochód. Sam nie jest w żaden sposób winien powstałej sytuacji, a poprzez wydane decyzje tylko on ma ponieść konsekwencje cudzych błędów. Zdaniem skarżącego, prowadzone postępowania to "bezprawne szykanowanie, prześladowanie i zastraszanie", co doprowadza go do nerwicy i innych chorób. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie uzasadniając swoje stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p. p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie jest uzasadniona. Sąd zwraca uwagę, że podstawę prawną rejestracji samochodu stanowi ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm.), która stanowi: "Art. 71. 1. Dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego (...) jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe." "Art. 72. 1. Rejestracji dokonuje się na podstawie: 1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5;" "Art. 76. 1. Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia: 1) w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych oraz Ministrem Obrony Narodowej: a) warunki i tryb rejestracji pojazdów (...)". W oparciu o delegację ustawową z art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. a tej ustawy wydano Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123 z późn. zm.), które stanowi: "§ 1. 1. Przepisy rozporządzenia określają: 1) warunki i tryb rejestracji pojazdów, o których mowa w art. 71 ust. 1 ustawy, zwanych dalej "pojazdami", (...). § 2. 1. W celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu (...) składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, zwany dalej "wnioskiem o rejestrację", do którego dołącza: 1) dowód własności pojazdu, (...). § 3. 1. W przypadku zgłoszenia do pierwszej rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy jego właściciel dołącza do wniosku o rejestrację, z zastrzeżeniem ust. 2-5, następujące dokumenty: 1) dowód własności pojazdu,(...). § 4. 1. Dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: 1) umowa sprzedaży, 2) umowa zamiany, 3) umowa darowizny, 4) umowa o dożywocie, 5) faktura VAT, 6) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. 2. W przypadku, gdy dane odnoszące się do zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności pojazdu dołączonym do wniosku o rejestrację są niezgodne z danymi właściciela zawartymi w dowodzie rejestracyjnym i karcie pojazdu, jeżeli była wydana, jako dowód własności wymagany do rejestracji rozumie się wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pojazdu." Zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami ustawy – Prawo o ruchu drogowym, dowód rejestracyjny nie stanowi dowodu własności pojazdu, ale jedynie stanowi dokument stwierdzający dopuszczenie do ruchu danego pojazdu. Dowodem własności pojazdu jest natomiast umowa przenosząca własność tak jak np. umowa sprzedaży lub faktura VAT stwierdzająca zawarcie umowy kupna – sprzedaży, przy czym – co należy podkreślić - umowę przenoszącą własność może skutecznie zawrzeć tylko ta osoba, której własność tego pojazdu służy. Z akt wynika, że G. K. nie był właścicielem pojazdu, gdyż nie zawarł z właścicielem tego pojazdu umowy zakupu, a w celu sprzedaży pojazdu prowadzącemu firmę A Komis Pojazdów Samochodowych J. S. posłużył się sfałszowaną umową, która nie mogła wywrzeć skutków prawnych. Tym samym J. S. nigdy nie nabył przedmiotowego pojazdu, gdyż nie zakupił go od osoby będącej właścicielem samochodu. Z tego samego względu J. S. nie mógł skutecznie sprzedać pojazdu J. M. a J. M. nie mógł stać się jego właścicielem. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, niewątpliwym jest fakt, że skarżący J. M. nie przedstawił do rejestracji dowodu własności pojazdu, bowiem nie przedłożył dokumentu, o jakim mowa w cytowanym § 4 wskazanego wyżej Rozporządzenia. Okoliczność - która wyszła na jaw kilka lat później, już po zarejestrowaniu pojazdu przez kolejnego nabywcę J. M. - że G. K. posłużył się do sprzedaży pojazdu sfałszowaną umową zakupu tego pojazdu, nie ma znaczenia dla faktu braku uprawnień właścicielskich do tego pojazdu zbywców G. K. i następnie J. S., a tym samym braku uprawnień właścicielskich do tego pojazdu kolejnych jego nabywców, w tym J. M. Fakt ten powoduje jedynie to, że decyzje ostateczne o rejestracji pojazdu oparte na nieważnych umowach nabycia mogą zostać wzruszone – zweryfikowane w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (Kpa), który to przepis stanowi: "Art. 145. § 1. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: (...) 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, (...)" Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że w chwili rejestracji pojazdu przez Starostę G. K., na którego rzecz dokonano rejestracji, nie był właścicielem pojazdu, przy czym wobec przedłożenia przez niego umowy nabycia pojazdu (później stwierdzonej jako nieprawdziwej) – fakt ten nie był znany organowi rejestrującemu, tj. Staroście. Okoliczność ta spowodowała, że w takiej samej sytuacji pozostawał kolejny organ rejestrujący pojazd – Starosta, który dokonał rejestracji pojazdu na rzecz J. M. w przekonaniu, że J. M. jest następcą prawnym prowadzącego firmę A Komis Pojazdów Samochodowych J. S., a J. S., na rzecz którego nie rejestrowano pojazdu – następcą prawnym G. K. Sąd zwraca uwagę, że organy administracyjne obu instancji nie zarzucają skarżącemu braku dobrej wiary przy zawieraniu przez niego umowy z dnia 23.09.2007 r. zakupu samochodu VW Golf 1,8 KAT o nr rejestracyjnym [...] od J. S. prowadzącego firmę A Komis Pojazdów Samochodowych, gdyż kwestie związane z nabyciem prawa lub rzeczy w dobrej lub złej wierze nie należą do postępowania administracyjnego. W tym zakresie Sąd przytacza orzecznictwo sądownictwa administracyjnego, które w pełni podziela, a w szczególności: stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09.12.2005 r., sygn. akt I OSK 234/05 (opubl. LEX nr 188983): "W sprawie dotyczącej rejestracji pojazdu zarówno organy administracji publicznej jak i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w przekonaniu, że jest ona czynnością przenoszącą jego własność, gdyż te sprawy należą do właściwości sądu powszechnego"; stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21.09.2004 r., sygn. akt II SA 3046/03 (opubl. LEX nr 173977): "W postępowaniu o rejestrację pojazdu organy administracji publicznej i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w celu przeniesienia własności pojazdu, gdyż należy to do właściwości sądu powszechnego. Ustalenia istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego (art. 189 k.p.c.) należą także do wyłącznej właściwości sądów powszechnych. Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą zatem ich kreować ani korygować"; stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28.11.2001 r., sygn. akt II SA 2611/00 (opubl. LEX nr 84478): "W postępowaniu o rejestrację pojazdu organy administracji publicznej i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w przekonaniu, że jest ona czynnością przenoszącą jego własności. Należy to do właściwości sądu powszechnego"; a zwłaszcza stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.11.1998 r., sygn. akt II SA 1249/98 (opubl. LEX nr 41312): "W przypadku pochodnego nabycia prawa własności z tzw. drugiej ręki, nabywca uzyskuje prawo własności w takich granicach, w jakich przysługiwało ono zbywcy, a nadto nie może uzyskać więcej praw, aniżeli miał poprzednik, w szczególności nie może nabyć własności od osoby, której ta własność nie przysługiwała. Skarżący nie jest więc właścicielem pojazdu. Subiektywne jego przekonanie o prawidłowości transakcji kupna samochodu i powoływanie się na dobrą wiarę przy zakupie są bez znaczenia". Mając na względzie ustalony w sprawie stan faktyczny, powołane przepisy ustaw – Prawo o ruchu drogowym i Kodeks postępowania administracyjnego, a także powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że skarżący J. M., który nabył samochód od prowadzącego firmę A Komis Pojazdów Samochodowych J. S. nie był i nie jest właścicielem pojazdu, albowiem nie nabył go od osoby, która właścicielem była. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreśla ponownie, że organy rejestrujące pojazdy nie są właściwe do ustalenie prawa własności samochodu, a ustalenie to należy wyłącznie do sądów powszechnych w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego i jedynie prawomocne orzeczenie sądu cywilnego mogłoby stanowić podstawę do zarejestrowania przedmiotowego pojazdu, zgodnie ze wskazanym wyżej § 4 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. Mając powyższe na względzie – Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa – a przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie powołanych wyżej przepisów i art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.