III SA/Kr 1216/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna postanawia: ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Pismem z dnia 6 września 2013 r. skarżący R. B. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lipca 2013 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i dodatków Mieszkaniowych Urzędu Miasta z dnia [...] 2013r., odmawiającą przyznania stronie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad bratem Z. B. R. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy ustanowienie adwokata. Określając swój majątek uwidocznił, że w jego skład wchodzi mieszkanie o powierzchni 45 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając swoje starania podniósł, że znajduje się w dramatycznej sytuacji materialnej. Powiada, że nie ma odpowiednich środków by sprawować opiekę nad niepełnosprawnym bratem a co dopiero by móc wynająć prawnika. Dostaje zasiłek z tytułu opieki nad bratem w wysokości 520 zł na miesiąc a brak dostaje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie. Zarządzeniem z dnia 7 listopada 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie pozostawił wniosek R. B. o ustanowienie adwokata bez rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy mimo skutecznego wezwania. Jeśli zaś oświadczenie strony nie zawiera dokładnych danych albo potrzebnych dokumentów źródłowych, to jest to niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego. Od powyższego zarządzenia R. B. wniósł sprzeciw, podnosząc, że informacja wzywająca do uzupełnienia braków złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, którą odebrał w dniu 10 czerwca 2014 r., nie zawierała podstawy prawnej na okoliczność złożenia tych informacji i w związku z tym jest nieskuteczna pod względem formalnoprawnym. WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 16 stycznia 2015r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 26 lutego 2015r. skarżący podał, iż opiekuje się niepełnosprawnym bratem, nie ma z czego żyć (...). Podał, że nie jest w stanie prowadzić tak poważnej sprawy sam. Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie oddalił ww. wniosek R. B., uzasadniając to tym, że skarżący po raz kolejny z urzędu nie udzielił na wezwanie sądu dodatkowych wyjaśnień. Składając sprzeciw od ww. rozstrzygnięcia, R. B. w piśmie z dnia 28 lipca 2015r. podał, że w "identycznym postępowaniu" o sygn. III SA/Kr 1816/14 tut. sąd ustanowił dla niego pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej." "Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. W swoim wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Należy jednak zauważyć, że skarżący jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W niniejszej sprawie przedmiot skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym opatrzono symbolem "6329" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. Skoro zatem skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy. W ocenie Sądu, R. B. wykazał natomiast w sposób dostateczny, że poniesienie przez niego kosztów pomocy prawnej w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika może odbyć się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego samego i dla swoich zobowiązań. Oświadczenia skarżącego o sytuacji bytowej i materialnej zawarte w formularzu PPF zostały poparte stosownymi dokumentami (m.in. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz fakturami), które nie budzą wątpliwości, co do zawartych w nich stwierdzeń. Z całokształtu materiału dowodowego wynika, że utrzymuje się on przede wszystkim ze środków pomocy społecznej, które wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki jakie ma do dyspozycji z trudem wystarczają przy obecnym poziomie cen oraz usług na opłacenie kosztów bieżącego utrzymania. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.