III SA/Kr 1222/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski spr. Sędziowie WSA Tadeusz Wołek AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2007 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Krakowie dla Krakowa Śródmieścia - Wschód Agnieszki Gajda - Więcek sprawy ze skargi A.G. na decyzję Wojewody z dnia 8 czerwca 2005 r. nr:[...] w przedmiocie wymeldowania l uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka , że uchylone decyzje nie mogą być wykonane , III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. III SA/Kr 1222/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 8 czerwca 2005 r znak [...], po rozpatrzeniu odwołania A.G, Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] 2005 r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu A.G. wraz z małoletnią córką R.G. z pobytu stałego z lokalu przy ul. B. [...] w B. W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego powołano przepisy art. 138§1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 87 póz. 960 z poźn.zm.). Uzasadniając swoją decyzję Wojewoda wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. J.O. zawiadomiła organ meldunkowy w dniu 17 stycznia 2005 r, ze jej wnuczka A.G. po wyjściu za mąż wyprowadziła się i od roku nie mieszka pod adresem zameldowania, wnosząc o jej wymeldowanie. Decyzją z dnia [...] 2005 r. Burmistrz Gminy B. orzekł o wymeldowaniu A.G. wraz z małoletnią córką R.G. (ur. 2004. [...]) z pobytu stałego w B. przy ul. B. [...]. Organ l instancji przyjął ustalenie, że A.G. opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały w styczniu 2004 r. Ustalenie to oparto na wyjaśnieniu J.O. - babki, oraz zeznaniach W.O. - ojca A.G. Zdaniem organu zeznania te znajdowały potwierdzenie w fakcie nieodbierania wezwań pod adresem zameldowania oraz w dokonanej kontroli dyscypliny meldunkowej dokonanej przez pracowników ewidencji ludności. Ustalono wówczas, że małoletnia córka A.G. przywożona jest do lokalu przy ul. B, a opiekuję się nią W.O. Zdaniem organu lokal miejsca zameldowania na pobyt stały nie stanowił centrum spraw życiowych A.G. Rozpatrując odwołanie, którego treści nie przytoczono, Wojewoda dokonał ponownej oceny zebranego w sprawie materiału i odniósł do zarzutów odwołania. Organ odwoławczy, nawiązując do treści wyjaśnień J.O. złożonych w dniach 8.02. i 22 .03.2005 r., oraz wyjaśnień samej A.G. przyjął ustalenie, że nie mieszka pod adresem stałego zameldowania, zamieszkuje z mężem i dzieckiem gdzie indziej, a pod adres stałego zameldowania, gdzie zamieszkują jej rodzice, przyjeżdża w odwiedziny. Organ podkreślił, że A.G. potwierdziła fakt niezamieszkania, a tylko podawała, że przyczyną opuszczenia lokalu był konflikt rodzinny i gdyby ,,sytuacja w miejscu stałego pobytu" uspokoiła się to miała by możliwość powrotu i zamieszkania w tym lokalu wraz z dzieckiem. Wyjaśniła, że pracuje w G. Odnosząc się do tych wyjaśnień Wojewoda uznał zamiar powrotu A.G. za nierealny, wobec oświadczeń J.O., jako właścicielki budynku, że nie wyraża zgody na zamieszkiwanie wnuczki A. z córką R. Zdaniem organu - w nawiązaniu do zarzutu odwołania - okoliczność, że A.G. zgłosiła pobyt czasowy w miejscowości S. [...], nie stoi na przeszkodzie wymeldowaniu jej z córką z pobytu stałego, skoro z jej wyjaśnień jednoznacznie wynika, że ,,obecnie nie przebywa w lokalu przy ul. B. [...] w B. i ta rzecz jest bezsporna". W przekonaniu organu odwoławczego, wyjaśnienia stron są w pełni wystarczające do uznania, że wystąpiła przesłanka wymeldowania z pobytu stałego w postaci opuszczenia tego miejsca bez wymeldowania. Odnosząc się do zarzutu odwołania, Wojewoda uznał, że istotnie protokół z przeprowadzonej w dniu 15 marca 2005 r kontroli dyscypliny meldunkowej, nie spełnia wszystkich wymogów przewidzianych art. 68 § 1 kpa . Jednakże zdaniem Wojewody powyższe uchybienie nie miało znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wskazano, że przesłankę zameldowania, stanowi uprzednie faktyczne zamieszkanie z zamiarem stałego pobytu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła A.G. z wnioskiem o jej uchylenie .Skargę oparto na zarzucie naruszenia prawa. Zarzucono, że Wojewoda bez przeprowadzenia własnego postępowania, przyjął za własne ustalenia organu l instancji i konwalidował naruszenie prawa w postępowaniu przed tym organem. Wskazano, iż w świetle art. 68 § 1 kpa protokoły nie zawierają wszystkich wymaganych tym przepisem danych, a protokół kontroli dyscypliny meldunkowej z 15 marca 2005 r został przerobiony przez dopisanie, po podpisaniu go przez W.O. i bez jej wiedzy słów, że ,,na czas opieki dziecko jest przywożone.." do niej. Wskazano, że z protokołów nie wynika, czy sprawdzono tożsamość świadków, oraz by byli pouczeni o odpowiedzialności karnej za fałszywie zeznania, a osoby bliskie o przysługującym prawie odmowy zeznań. Zdaniem skarżącej przekroczono kompetencję przeszukując sprzęty i meble w mieszkaniu. Skarżąca podniosła, iż dopełniła obowiązku meldunkowego meldując się na pobyt czasowy w [...], co jej zdaniem "jest negatywną przesłanką wymeldowania administracyjnego i wyłącza ten tryb ". Skarżąca zarzuciła, że organy nie oceniły prawidłowo zebranego materiału na płaszczyźnie jej woli co do miejsca stałego pobytu i okoliczności faktycznych wskazujących na ten zamiar, lecz bezkrytycznie przyjęły oświadczenia osób powodowanych nienawiścią do niej i zmuszających (ojciec) do nieskorzystania z pokoju, przez zamykanie go na klucz. Podnosiła, że w pokoju w trakcie kontroli meldunkowej ujawniono rzeczy jej i córki. Podnosiła także .powołując wyrok NSA z dnia 27.09. 1990 r. III SA 688/00 ( ONSA 1990/2-3/55), że dziecko pozostające pod władzą rodzicielską, może mieć stale miejsce zamieszkania, także u innej osoby. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczasowe ustalenia, w odniesieniu do zarzutów dotyczących uchybień przepisom postępowania - art.68 kpa - podniósł, iż nie miały one istotnego wpływu na wynik. Udział w postępowaniu zgłosił Prokurator Prokuratury Rejonowej Kraków Śródmieście - Wschód w osobie Agnieszki Gajda Więcek i wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 z poźn.zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie . Kontrola ta zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów powszechnych ( Dz.U. Nr 153, póz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl przepisu art. 134 §1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej ustawa p.p.s.a. - rozpatrując skargę i sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zarazem przepis art. 145 § 1 p.p.s.a. określając przesłanki uchylenia przez Sąd administracyjny zaskarżonej decyzji, stanowi, iż m.in. należy do nich stwierdzenie innego (niż dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego) naruszenia przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy .Dokonana na płaszczyźnie powyższych zasad kontrola zaskarżonej decyzji dowodzi, iż skarga jest uzasadniona. Zarówno zaskarżona decyzja Wojewody, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Burmistrza Gminy B., oparte zostały na przepisie art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (obecnie tj. Dz. U. z 2006 r Nr 139, póz. 993 z poźn. zm.) w brzmieniu tego przepisu obowiązującym od dnia 1 maja 2004 r. W myśl tego przepisu, organ gminny wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Takie brzmienie przepisu było następstwem uwzględnienia przez ustawodawcę zmian stanu prawnego będących skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r sygn.K 20/01 (OTK- A 2002 73/34 ), stwierdzającego niezgodność przepisu art. 9 ust.2 tej ustawy, ze wskazanymi wyrokiem Trybunału przepisami Konstytucji R.P. Wyrok ten ogłoszony został w dniu 19 czerwca 2002 r w Dzienniku Ustaw ( Nr 87, póz. 716 ) i z tym dniem przepis art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności utracił moc. Powyższy stan prawny i odpowiadające mu brzmienie przepisu art. 15 ust.2 ustawy przewiduje, że wystarczającą przesłanką wymeldowania osoby z pobytu stałego (lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące), jest opuszczenie miejsca pobytu stałego i nie dopełnienie obowiązku wymeldowania się. Przepis art.4 ustawy, określa bowiem istotę obowiązku meldunkowego, do którego tak jak zameldowanie, należy także obowiązek wymeldowania z opuszczonego miejsca pobytu stałego i czasowego ( art. 4 ust.1 pkt 2 ). Przepis art. 15 ust.1 stanowi, iż osoba opuszczająca miejsce pobytu stałego ( lub czasowego trwającego ponad 2 m-ce ), obowiązana jest wymeldować się najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl przepisu art. 6 ust.1 pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod określonym adresem z zamiarem stałego przebywania .Na tle redakcji powyższego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych wykształciło się stanowisko, iż pobyt stały pod oznaczonym adresem oznacza zamiar stałego lub długotrwałego skoncentrowania swoich spraw życiowych - stworzenia swoistego centrum aktywności życiowej, realizowanego przez faktyczne zamieszkiwanie ( Por. np. wyrok NSA z 2001.05.04 V SA 1496/00 - Lex nr. 54454). W świetle powyższego opuszczenie miejsca stałego pobytu, rodzące obowiązek wymeldowania się, ma miejsce wówczas, gdy jest dobrowolne - a zatem zgodne z zamiarem, ma cechy trwałości i połączone z faktyczną utratą przez miejsce pod adresem stałego zameldowania, przymiotu centrum życiowego. Nie każdy jednak przypadek nieprzebywania pod adresem stałego zameldowania oznacza opuszczenie tego miejsca. Ustawa zna bowiem, także instytucję pobytu czasowego, a więc przebywania pod oznaczonym adresem w innej miejscowości, a nawet w tej samej miejscowości, lecz pod adresem innym ale bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego Pewne zaostrzenie obowiązków następuje względem osoby, która ma pobyt czasowy w tej samej miejscowości, w której zameldowana jest na pobyt stały ( art. 8 ust. 1 ). Z tych względów przepisy ustawy obowiązkiem meldunkowym obejmują także zameldowanie się w miejscu pobytu czasowego osoby, mającej pod innym adresem zameldowanie na pobyt stały ( art. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 i art. 10 ust.1 ) . Mimo zatem, że instytucja zameldowania i wymeldowania zarówno na pobyt stały lub czasowy ma charakter wyłącznie rejestracyjny, oderwany od uprawnień do lokalu miejsca zameldowania, to ocena rodzaju pobytu stałego lub czasowego obejmuje dwie płaszczyzny ustaleń, faktycznego przebywania i zamiaru co do charakteru tego pobytu pod określonym adresem. Jednakże i ta druga przesłanka, nie może się opierać wyłącznie na zwerbalizowaniu zamiaru przez zainteresowanego, lecz na weryfikacji tego twierdzenia poprzez ustalenie okoliczności faktycznych, które ten zamiar potwierdzają lub wykluczają. Z tych względów, zwłaszcza tam gdy przedmiotem postępowania jest wymeldowanie z pobytu stałego osoby zameldowanej pod innym adresem na pobyt czasowy, na organach meldunkowych ciąży obowiązek dokładnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy, przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego (art.7, 77 kpa ). Oczywiście nietrafne jest stanowisko skarżącej prezentowane w skardze i w toku postępowania administracyjnego, ze jej zameldowanie na pobyt czasowy w S. ,, jest negatywną przesłanką wymeldowania " z adresu pobytu stałego w T. Przeciwnie, decydujące jest ustalenie faktyczne, czy adres stałego miejsca zameldowania stanowił centrum życiowe skarżącej i czy zostało ono opuszczone. Realizacja zamiaru pobytu w miejscu czasowego zameldowania, może być natomiast pomocna w ocenie, czy nastąpiła trwała utrata więzi z adresem stałego zameldowania jako centrum spraw życiowych. Przebywanie bowiem w miejscu zameldowania na pobyt czasowy ale w istocie z realizacją zamiaru uczynienia go miejscem stałego pobytu, tez rodzi obowiązek meldunkowy określonej treści. Jednakże wyjaśnienie powyższych kwestii i dokonanie ustaleń, winno nastąpić w trybie zasad zbierania materiału dowodowego i jego oceny określonych przepisami Rozdziału 4 kpa ( art. 75 in.). Zarzuty skargi w tym zakresie są uzasadnione .Pomijając, iż organ l instancji nie ustalił początkowo nawet prawidłowo daty urodzenia córki skarżącej, już na wstępie zauważyć należy, iż orzekając o jej wymeldowaniu ( z matką) nie ustalił czy w ogóle małoletnia była zameldowana pod tym adresem, z którego ją wymeldowano. Wniosek o wymeldowanie nie obejmował zresztą małoletniej . Treść przepisu art.86 kpa wskazuje, że dowód z przesłuchania stron może organ przeprowadzić po wyczerpaniu innych środków dowodowych lub gdy z powodu ich braku nie zostały wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Sposób sporządzenia protokołu z rozprawy z dnia 23.02.2005 r uniemożliwia ustalenie, czy pierwsze były słuchane strony czy świadkowie, jeżeli świadkowie, to czy przesłuchanie to odbywało się w obecności stron ( art. 68 § 1 w zw. z art.94 § 1 w zw. z art. 95 § 1 ), zwłaszcza, że protokoły .sporządziły naprzemiennie dwie osoby. Stan redakcji protokołów wskazuje, że osoby przesłuchiwane były pouczone o treści,, art. 83 kpa ",a zatem stwarza domniemanie, że w tym o treści §3 w zakresie uprzedzenia świadka o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz odpowiedzialności za fałszywe zeznania . Jednakże treść protokołów nie oddaje czy skarżąca miała możliwość czynnego udziału na każdym etapie postępowania w dniu 23.02. 2005 r a zwłaszcza zadawania pytań świadkom. Organ l instancji zawiadomił strony o wyznaczonych na dzień 15.111. 2005 r oględzinach lokalu w miejscu zameldowania na pobyt stały, a zatem o czynności dowodowej przewidzianej art.85 kpa. Rację ma skarga, iż sporządzony z tej czynności protokół nie wskazuje nazwisk i funkcji osób, które z ramienia organu przeprowadziły tę czynność, nie zawiera ustaleń co do prawidłowych zawiadomień o czynności, a kończący protokół dopisek nie określa, od kogo uzyskano objętą nią informację . Protokół ten organ w uzasadnieniu decyzji potraktował jako czynność z zakresu kontroli dyscypliny meldunkowej. Tymczasem zgodnie z przepisem art. 49 ustawy kontrolę nad wykonywaniem obowiązków określonych w ustawie przez osoby podlegające zameldowaniu lub wymeldowaniu się sprawuje Policja. Nie można zatem podzielić stanowiska organu odwoławczego, który dostrzegając uchybienia wymogom art.68 § 1 kpa, nie dostrzegł zmiany charakteru czynności dowodowej, do przeprowadzenia której właściwy był inny organ. Ocena zamiaru traktowania przez skarżącą miejsca adresu stałego zameldowania jako centrum życiowego, przez pryzmat wypowiedź babki J. O. nie wyrażającej zgody na zameldowanie, narusza przewidzianą art.80 kpa zasadę czynienia ustaleń na podstawie oceny całokształtu dowodów . Nie zostały poczynione dokładne ustalenia w relacjach między miejscem stałego zameldowania (B.) miejscem pracy skarżącej (G.) i miejscem tymczasowego zameldowania (S.) z punktu widzenia codziennego załatwienia swych spraw życiowych i związanych z wychowywaniem córki przez skarżącą. Przy ocenie dowodów winny też organy mieć na uwadze, czy zeznający świadkowie, nie traktują sprawy o wymeldowanie jako swoistego środka na,, rozgęszczenie " mieszkających w budynku rodzin. W oparciu o powyższe wskazania dokonują organy ponownych ustaleń . Na marginesie rozstrzygnięcia Sąd zauważa, że skargę wniesioną dnia 6.10. 2005 r (data nadania) uznał za złożoną w terminie, gdyż prawidłowego doręczenia skarżącej decyzji organu II instancji dokonano dnia 12.09. 2005 r ( k. 62 -61 akt ) .Pierwsze doręczenie w trybie art. 44 kpa ( k. 64 akt ), było nieskuteczne, gdyż w myśl brzmienia art. 44 § 3 kpa obowiązującego od 6.06.2005 r., w przypadku drugiego awiza również pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w oddawczej skrzynce pocztowej lub w miejscach wskazanych § 2, czego adnotacje poczty na kopercie i dowodzie zwrotnego poświadczenia odbioru pisma, nie odzwierciedlają. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w l -szym punkcie sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, póz. 1270 z poźn.zm.). Mając na uwadze treść rozstrzygnięć uchylonych decyzji, orzeczenie w pkt II-gim sentencji oparto na przepisie art. 152 powołanej ustawy. Orzeczenie w przedmiocie zwrotu na rzecz skarżącej kosztów postępowania oparto na przepisach art.200, 205 § 1 i 209 ustawy.