III SA/Kr 1229/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając na jego rzecz radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie ma swojej rodziny. . Określając swój majątek uwidocznił, że jest współwłaścicielem w udziale wynoszącym ½ części domu o powierzchni 315 m2 z czego zrobione i zamieszkałe jest ok. 200 m2. Nadto należy do niego 86 metrowa nieruchomość rolna i ok. 1,90 ha nieużytków. Nie posiada zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani dochodów. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że nie posiada żadnych dochodów i nie może podjąć pracy ponieważ musi opiekować się rodzicami, którzy obecnie pożyczają mu pieniądze na utrzymanie. Wobec tego, że oświadczenia skarżącego zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji rodzinnej i możliwości płatniczych wezwano skarżącego w trybie art. 255 ppsa o wyjaśnienie: ▪ jaka jest wysokość miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego na prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości, RTV, telefony i okaznie kopii ostatnich rachunków, ▪ w czym konkretnie wyraża się sugerowana przez skarżącego odrębność gospodarstwa domowego skoro skarżący nie ma własnych dochodów a pieniądze "pożycza" od rodziców? Czy rachunki za prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości, RTV, telefony są płacone wspólnie czy oddzielnie, jaki sposób jest kupowana, przygotowywana i przechowywana żywność, etc. ? ▪ jakie jest źródło i wysokość dochodów rodziców skarżącego? ▪ czy skarżący posiada jakieś rachunki bankowe a jeśli tak to okazanie wydruków obrazujących historię dokonanych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy, W odpowiedzi skarżący oświadczył, że rachunki za prąd wynoszą ok. 500 zł za 2,5 msc a środki na ten cel otrzymuje od rodziców a za wywóz śmieci 18 zł/msc, przy czym rachunek ten opłaca bratanek skarżącego mieszkający ze swoją rodziną w drugiej połowie domu. Za gaz i wodę nie płaci, ponieważ wodę ma ze studni a w domu jest kuchnia kaflowa, na której przygotowywane są posiłki. Sporadycznie rodzice finansują zakup butli gazowej za ok. 50 zł. Skarżący nie posiada telefonu podobnie jak i jego rodzice. Rodzice jako emeryci z I grupą inwalidzką zwolnieni są z opłat RTV. Skarżący uważa, że skoro jest współwłaścicielem połowy domu to prowadzi samodzielne gospodarstwo. Jednocześnie wyjaśnił, że zamieszkuje z rodzicami pod jednym adresem a za sprawowaną nad nimi opiekę otrzymuje żywność. Rodzice pomagają mu finansowo bo on sam nie ma środków do życia. Żywność skarżący kupuje za pieniądze rodziców, bo ci nie są w stanie sami chodzić do sklepów. Skarżący gotuje im też i przyrządza posiłki i z tego tytułu żywi się wspólnie z nimi. Żywność przechowywana jest w lodówce rodziców. Oboje rodzice pobierają emerytury. Ojciec w wysokości 821,35 zł a matka w wysokości 1096 zł. rodzice są schorowani, oboje mają I grupę inwalidzką, nie są w stanie bez pomocy osób trzecich samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych rachunków bankowych. Do pisemnych wyjaśnień skarżący dołączył kopie odcinków świadczeń emerytalnych rodziców, kopię pokwitowania za wywóz nieczystości, faktury za energię elektryczną potwierdzające wysokość wypłacanych rodzicom emerytur, oraz wydatków za wywóz śmieci i energię elektryczną. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Skargę w niniejszym postępowaniu sądowadmnistracyjnym opatrzono symbolem "6329" (vide: zarządzenie z 10.10.11 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek skarżącego należało uznać w tym zakresie za bezprzedmiotowy i w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa udzielając następnie dodatkowych wyjaśnień. Wskazując na powyższe zacząć zaś należy od tego, że choć ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ani wydane na podstawie jej art. 256 rozporządzenie wykonawcze nie zawiera wprawdzie definicji użytego w rubryce 6 formularza PPF pojęcia <> to jednak nie powinno ulegać wątpliwości, że jego istota zasadza się w łącznym zaopatrywaniu się przez osoby wspólnie zamieszkujące na potrzeby codzienne dla domu i wspólne prowadzenie kuchni. Jeśli zaś pomiędzy skarżącym a jego rodzicami funkcjonuje taki układ, że wspólnie zamieszkują pod jednym adresem, uczestniczą w wydatkach związanych z utrzymaniem domu i zakupem żywności, mogą wzajemnie liczyć na jego pomoc a wszystko uzupełnia cecha stałości to wbrew przyjmowanej przez skarżącego wersji nie prowadzą dwóch odrębnych gospodarstw domowych lecz jedno. Dokonana przez skarżącego nadinterpretacja nie przekreśla jednak jego starań ex machina. Oddalenie bowiem tylko na tej podstawie wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata byłoby zdaniem orzekającego krzywdzące dla strony. Trzyosobowa rodzina skarżącego nie należy bowiem do "bogatych: w potocznym tego słowa znaczeniu gdyż tak należy postrzegać niepracującego, utrzymywanego przez rodziców syna, skupionego na opiece nad starszymi, schorowanymi rodzicami. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że niewielkie świadczenia rodziców skarżącego wystarczają na opłacenie wykazanych stałych wydatków i zaspokojenie podstawowych potrzeb życia codziennego rodziny. Okoliczność, że do osób tworzących to gospodarstwo domowe należy dom i niewielka nieruchomość rolna nie zmienia przyjętego punktu widzenia. Dom w którym zamieszkują zabezpiecza bowiem podstawowe potrzeby bytowe domowników. W związku z tym jego sprzedaż czy obciążenie w celu zdobycia środków na koszty postępowania stanowiłoby w istocie pozbawienie koniecznego utrzymania tych ludzi. Co się zaś tyczy nieruchomości rolnej to nie można tracić z pola widzenia tej części wyjaśnień skarżącego gdzie wskazuje, że są to nieużytki. Mając zatem na uwadze powyższe i przewidując minimalny koszt opłat za czynności radców prawnych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że choć obiektywnie niewielki, to jednak skarżący nie będzie w stanie go ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziców. Stąd też przyznano mu w takim zakresie pomoc o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przytoczonych względów orzeczono zaś jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.